मार्च 08, 2026

writingDetail.created_by
By: प्रिं. कुसुम टाक

विगिआन आधुनिक दुनीआं नूं समझण दा इक्क बहुमुल्ला साधन

विगिआन साडे लई आपणे चौगिरदे अते समुच्ची दुनीआं नूं समझण दा इक्क योजनाबध्ध साधन है। प्रमाणिकता ही विगिआन दा आधार है। इह संसार विच्च मौजूद किसे वी वसतू जां चीज़ नूं समझण लई प्रमाणिक तत्थां नूं आधार बणाउंदी है। विगिआन प्रशन करना, संबंधित तत्थां दी घोख, प्रयोग दे आधार उत्ते सिट्टे कढ्ढण विच्च सहाइता प्रदान करदा है। विगिआन की, कदों, किवें, किउं, कित्थे, किसने वरगे महत्तवपूरन सवालां दे जवाब मनुख्ख नूं देण विच्च पूरन तौर ’ते समरत्थ है। भावें ग्रहिआं दी चाल होवे जां समुच्चे ब्रहिमंड नूं समझणा होवे, इस बारे विगिआन ही सानूं दस्सदा है। मनुख्खी सरीर अते जीव-जंतूआं दे सरीरक कारज जां संसार विच्च वापर रहीआं सारीआं कुदरती घटनावां विगिआन दा ही हिस्सा है। विदिआरथी जीवन विच्च विगिआन सिरफ इक्क विशा ही नहीं सगों इह तरक दे आधार ’ते सोचण दा ढंग है, जो उहनां नूं जिगिआसू दे नाल-नाल तारकिक वी बणाउंदा है। विगिआनिक सोच रख्खणा वाला विअकती किसे वी गल्ल नूं तरक दी कसौटी ’ते माप-तोल के मनज़ूर करदा है।

विगिआन दा साडे रोज़ाना ज़िंदगी विच्च वी अहिम रोल है। सवेरे उठ्ठण तों लै के रात नूं सौण तक विगिआन साडे नाल-नाल तुरदा है। जो असीं भोजन खांदे हां जां सरीर ढकण लई कप्पड़िआं दा इसतेमाल करदे हां जां दिन विच्च वरते जाण वाले वख्ख-वख्ख साधन विगिआन दे चमतकारिक नतीजे हन। घरेलू ज़रूरतां विच्च बिजली नूं सटोर करन वाला इनवरटर, वाशिंग मशीन, बिजलई प्रैस्स, माईक्रोवेव, ए.सी., कंपिऊटर, चमतकारी इंटरनैट्ट, मुबाइल दे नाल आवाजाई दे साधनां विच्च सकूटर, कार, जहाज़ आदि सारे विगिआन दी देण हन। अज्ज मनुख्ख मिंटां-सकिंटां विच्च विदेशां विच्च बैठे आपणे सके-संबंधीआं नाल गल्लबात कर सकदा है। अज्ज विगिआन नें समुच्चे संसार नूं इक्क आधिुनक पिंड दा रूप दे दित्ता है, जिस विच्च मनुख्ख दीआं सहूलतां लई सारीआं वसतां मौजूद हन। विगिआन नें मौत दर ’ते काफी हद्द तक काबू पा लिआ है। इह अज्ज मनुख्ख नूं बहुत सारीआं बिमारीआं तों बचाउण विच्च मदद कर रिहा है। जेकर इंझ किहा जावे कि विगिआन नें मनुख्खी जीवन दी गुणवत्ता विच्च सुधार कीता है तां कोई अतिकथनी नहीं।

कुदरत की है? वातावरण साडे लई किवें सहाई है? इह अजिहे प्रशन हन जिनहां दे जवाब देण विच्च विगिआन मनुख्ख दी पूरन तौर ’ते मदद करदा है। हिमाला परबत जां पत्थर किवें होंद विच्च आए? समुंदरी तुफान किवें बणदे हन? जलवायू परिवरतन किवें हुंदा है? इनहां दे जवाब विगिआन ही दे सकदा है। इह वरखा, भूचाल, सुनामी आदि कुदरती घटनावां दा अधिऐन्न करके समुच्ची जाणकारी प्रदान करदा है। वातावरण दी सुरख्खिआ अते संभाल किवें करनी है, इह विगिआन ही सानूं दस्सदा है। असीं आपणा भविख्ख अते आउण वालीआं पीहड़ीआं लई कुदरत अते वातावरण किवें सुरख्खिअत रख्ख सकदे हां, इह विगिआन ही परिभाशित करदा है। बिनां शक्क मनुख्खी जीवन अते होर जीवां दी रख्खिआ अते टिकाऊ विकास विच्च अज्ज विगिआन मोहरी भूमिका निभा रिहा है।

विगिआन विशा विदिआरथीआं अंदर आलोचनातमक प्रविरती पैदा करन दे नाल-नाल उहनां नूं समस्सिआ हल्ल करन दे योग बणाउंदा है। इह विशा उहनां विच्च कई तरहां दे हुनर, जिवें- निरीखक, घोखी, चिंतक पैदा करदा है। इह विशा विदिआरथीआं नूं उनहां दे जीवन विच्च आ रहीआं समस्सिआवां/चुणौतीआं दा तरक दे आधार ’ते साहमणा करन लई उतशाहित करदा है। समाज नें इक्क अजिहा दौर वी देखिआ जो अंधविशावास नाल घिरिआ होइआ सी प्रंतू जिवें-जिवें विगिआनिक उन्नती हुंदी गई, तिवें-तिवें समाज जागरूक हुंदा गिआ अते इसने सिध्धे तौर ’ते अंधविशवास नूं सट्ट मारी।

अजोके समें विच्च जेकर संसार नूं समझणा है तां विगिआन ही इक्क मातर शकतीशाली साधन है। विगिआन मनुख्खी गिआन नूं असल गिआन नाल जोड़दा है। जेकर मनुख्ख नें अज्ज वख्ख-वख्ख खेतरां विच्च उन्नती कीती है तां उसदा सारा सिहरा विगिआन नूं जांदा है। अजोके समें विच्च लोड़ है कि विगिआन विशे नूं विदिआरथी ज़िंमेवारी नाल सिख्खण। इस विशे नूं समझ के ही विदिआरथी समाज अते देश दे विकास विच्च आपणा बहुमुल्ला योगदान पा सकदा है। इस विशे उत्ते ही सिहतमंद, सुरख्खिअत अते सथिर समाज टिकिआ होइआ है।

* * * * *