सितम्बर 02, 2026

writingDetail.created_by
By: उजागर सिंघ

संजीव सिंघ सैणी दी पुसतक ‘ख़ूबसूरत ज़िंदगी दा राज़’ राह दसेरा बणेगी

संजीव सिंघ सैणी प्रसिध्ध कालम नवीस है। उस दे लेख लगपग हर रोज़ किसे नां-किसे-इक्क अख़बार विच्च प्रकाशत हुंदे रहिंदे हन। उस दे लेखां दे विशे इनसान दी इनसानीअत अते रोज़ाना ज़िंदगी नूं ख़ूबसूरत बणाउण दे उपरालिआं वाले हुंदे हन। भाव ज़िंदगी नूं ख़ूबसूरत बणाउण लई किहड़ीआं गल्लां दा धिआन रख्खणा चाहीदा है। हुण तक्क उस दीआं दो पुसतकां ‘किसान अंदोलन’ अते ‘समाज अते जीवन जाच’ प्रकाशत हो चुक्कीआं हन। ‘ख़ूबसूरत ज़िंदगी दा राज़’ उस दी तीजी पुसतक है। इस पुसतक विच्च उस दे चार दरजन लघू लेख हन। सारे लेख लोक सरोकारां नाल संबंधत हन, जिहड़े लोकाई नूं आपणा जीवन सफ़ल बणाउण विच्च अगवाई कर सकदे हन। आम बोलचाल विच्च वरती जाण वाली शबदावली ठेठ मलवई है। लेखां दे वाक वी छोटे-छोटे हन। इनहां लेखां विच्चों संजीव सिंघ सैणी दा निमरता वाला विअतितव विखाई दिंदा है। इस पुसतक विच्च ज़िंदगी जिओण दे नुकते दित्ते गए हन, जिनहां ‘ते अमल करन नाल सफ़लता लोकाई दे पैर चुंमेगी। वरतमान समाजिक ताणे-बाणे उपर आधुनिकता दे पए प्रभाव तों बच के आपणी पुरातन विरासत नाल जुड़े रहिण दी प्रेरना वी दिंदे हन। किसे वी समाज दा सभिअचार हर दूजे सभिआचार तों तों वख्खरा हुंदा है, जिहड़ा मानवता नूं इक्क दूजे नालों वख्खरा बणाउंदा है। इस लई लेखक दी इनहां लेखां विच्चों आपो-आपणे सभिअचार अनुसार विचरण दी भावना विखाई दिंदी है।

वरतमान समाज विच्च समाजिक, आरथिक, सभिआचरिक अते विवहारिक जीवन विच्च आईआं तरुटीआं इनसानी कदरां कीमतां नूं ख़ोरा ला रहीआं हन। लेखक इनहां तरुटीआं दे विरुध्ध आपणे लेखां विच्च आवाज़ बुलंद करदा है। संजीव सिंघ सैणी दे लेखां दे सिरलेख वड्डे हुंदे हन, उस दे लेख दा सारंस सिरलेख पहड़के ही पता लग्ग जांदा है। भावें लेखां विच्च कई-कई विशे छोहे हुंदे हन। लेखक नूं सिरलेख छोटे रख्खणे चाहीदे हन तां जो पाठक नूं सिरलेख तों पता नां लग्ग सके, उस लेख विच्च की मैटर है, सगों सिरलेख अजिहा होणा चाहीदा है, जिस नूं पहड़दिआं ही पाठक नूं लेख पहड़न दी उतसुकता पैदा हो जावे। उह लिखदा है, पिआर सफ़ल ज़िंदगी बसर करन दा धुरा है। इमानदारी, शहिनशीलता, सहियोग, सहिहोंद अते नमरता इनसान दे गहिणे हन। नफ़रत, हओमै, धोख़ा, फ़रेब अते ख़ुदगरज़ी सफल जीवन नूं ग्रहिण लाउंदे हन। इनहां तों तिलांज़ली लैणी चाहीदी है।

विआहां विच्च मैरिज पैलसां दी वरतों पुरातन परंपरावां अते पंजाबी सभिआचार नूं ठेस पहुंचा रहे हन। पुरातन ढंग नाल कीते जांदे विआहां विच्च सदभावना बणी रहिंदी सी। इक दूजे दा सहाई बणना मिलवरतन दी भावना पैदा करदा सी। भठ्ठी चहड़ाउण समें सारे आंढी-गुआंढी इकठ्ठे बैठ के लड्डू वट्टदे। घरे शुध मठिआईआं बणदीआं। भाजी दिंदे , नानका मेल आउंदा, सिठणीआं दिंदे पंजाबी सभिअचार दा प्रगटावा हुंदा सी। पैलसां विच्च ख़रचे वध्ध हुंदे हन। प्री वैडिंग दे चोचले वी ख़रचे वधाउंदे हन। लेखक दुध्ध विच हो रही रसाइणक मिलावट तों चिंता प्रगट करदा लिखदा है, मिलावट नाल बिमारीआं नूं सद्दा दित्ता जांदा है। जंक फ़ूड वी सिहत लई हानीकारक हुंदा है। तकनालोजी दे लाभां नालों नुकसान ज़िआदा हो रहे हन। मोबाईल नें बेड़ा ही गरक कर दित्ता है। दुख्ख-सुख्ख दे सांझीवाल नहीं बणदे। चंगा बणन दी कोशिश किसे कंम नहीं आउंदी बलकि चंगे कंम करो। विखावे तों प्रहेज करो, वड्डे घर ठीक नहीं, वितों बाहरा कोई कंम नां करो।

मनुख्ख ते कुदरत दा गूहड़ा संबंध है। दरख्खत लगाओ अते बचाओ तां वातवरन साफ रहेगा, कुदरती वाहओ नां रोको फिर हहड़ नहीं आउणगे । दुख्ख-सुख्ख इक सिक्के दे दो पासे हन, दोहां विच्चों कोई वी हमेशा नहीं रहिंदा। अग्गे वध्धके मुसीबतां दा टाकरा करो, सफलता मिलेगी। लगातारता दा नाम ज़िंदगी है। आतम विशवास काइम रख्खो किसे तों कोई आस नां रख्खो, खुद मिहनत करो, लोकां विच्च सवारथीपुणा भारू है। हर इनसान विच्च कोई इक्क गुण हुंदा है। इस लई आपणे अंदरले गुण दी पछाण करो ते उस ‘ते अमल करो। ज़िंदगी बिहतरीन तोहफ़ा है, इस दा सदउपयोग करो। गुस्सा थुक्क दिओ, सकून मिलेगा। हमेशा मुसकराउंदे रहो, हर समस्सिआ दा हल्ल हो जावेगा। साकारतमक सोच अपणाओ, सफल लोकां तों सबक सिख्खो अते चंगीआं पुसतकां पहड़ो। इछावां ‘ते काबू रख्खो, सारीआं ख़वाहिशां कदी पूरीआं नहीं हुंदीआं। सबर-संतोख दा पल्ला फहड़ो। ख़ुश रहो अते सिहतमंद खाणा खाओ, दोसतां दा साथ माणो। आपणी ज़िंदगी दा टीचा निसचत करके सख़त मिहनत करो। मुकाबले दे इमतिहान विच्चों इक वार असफल होण तों बाअद फिर कोशिश करो, पहड़ाई दा समां निसचत कर लवो, इक- नां-इक दिन सफलता मिलेगी। विखावा घुण वांग खा रिहा, किसे नूं नीवां नां विखाओ, पहिलां कच्चे ते छोटे घरां विच ख़ुश रहिंदे सी किउंकि विखावे तों दूर सी। आपणी कदर आप करो प्रंतू ऐने मिठ्ठे नां बणो, दूजे लोक तुहानूं निगल जाण। दोसती सोच समझके करो किउंकि लोकां दे किरदार दोहरे हन। सोच उची ते सुच्ची रख्खो, ग़लतीआं नूं सुधारके कुझ सिखिआ लओ। शांत चित रहो, पंजाब दे लोक बदल गए हन, लड़न नूं तिआर रहिंदे हन। गल्ल सोच समझ ते तोल के सफ़लता दी प्रापती लई अज्ज दा कंम कल्ह ‘ते नां छड्डो। टैनशन तों खहिड़ा तुडाओ, हर मुसीबत दा ख़ुशी नाल मुकाबला करो। ख़ुशी लभ्भण दा हुनर सिख्खणा चाहीदा है। बदले समें अनुसार जीवन बसर करो। सरीरक सुंदरता सथाई नहीं हुंदी प्रंतू अंदरूनी सुंदरता हमेशा बरकरार रहिंदी है। ज़िंदगी तों हार नहीं मंनणी चाहीदी। इछ्छा शकती मज़बूत रख्खो। जीवन जिओण दी कला दा ढंग अपणाउणा चाहीदा है। मनुख्खता दी सेवा निरसवारथ हो के करनी चाहीदी है। किसान भरावां नूं पराली नूं अग्ग नहीं लगाउणी चाहीदी किउंकि वातावरन दूशित हो जांदा है। जीव जंतू ते पंछी प्रभावत हुंदे हन। रहिंद खूंहद दा सही इसतेमाल कीता जावे। ज़िंदगी नूं कदी वी बोझ नहीं सगों कुदरत दी निआमत समझो। किसमत ते विशवास नां करो, मिहनत सफलता बख़शदी है। असफलता हार नहीं हुंदी सगों दुबारा मिहनत करन दी प्रेरन करदी है। घबराउणा नहीं चाहीदा, घबराउण नाल किसे मसले दा हल्ल नहीं हुंदा। आपणे तों छोटे लोकां दी ज़िंदगी तों सबक सिख्खो।

भगवंत सिंघ मान अते उस दी सरकार ते कारगुज़ारी नाल संबंधत तिंन लेख हन। पंजाब दे लोक नशे, अवारा पशूआं, अवारा कुत्तिआं, प्रवास, भरिशटाचार, सरकार ‘ते करज़े आदि तों पंजाब दे लोकां नें छुटकारा पाउण लई भगवंत सिंघ मान दी सरकार बणाई है। लेखक लिखदा है कि लोकां दीआं आसां ते पूरे उतरे ते लोकां नूं संतुशट करना चाहीदा है। आपणे ही मंतरीआं अते विधानकारां ते सरकार वल्लों भरिशटार संबंधी चुक्के गए कदम सही हन प्रंतू अजे सरकार तों पंजाब दे लोकां नूं आसां हन। बज़ुरग सुरख्खिअत नहीं, भरिशटाचार अजे बरकरार है, इलाज महिंगे हन, शहिरां विच्च गंदगी दे ढेर, सड़कां दे मंदे हाल अते लोक बुनिआदी सहूलतां तों आतुर हन। संजीव सिंघ सैणी नें इनहां लेखां विच्च सफ़ल जीवन जिओण लई नुकते दस्से हन, जिहड़े इनसान दा जीवन सुनहिरा बणा सकदे हन। इह नुकते उदाहरणा समेत दित्ते गए हन तां जो पाठक समझ सके। हर लेख विच्च दुहराओ लोड़ तों ज़िआदा है। जिहड़ा नुकता इक लेख विच्च आ गिआ उह दूजे विच्च नहीं आउणा चाहीदा। इह लेख अख़बारां विच्च प्रकाशत होए हन, हर लेख दे नाल उस दे प्रकाशत होण दी तारीक पाउणी चाहीदी सी। फिर वी संजीव सिंघ सैणी दा उदम सलाहुणयोग है।

176 पंनिआं, 325 रुपए कीमत वाली इह पुसतक पुलांघ प्रकाशन बरनाला नें प्रकाशत कीती है।

***