चौदां अगसत दी शाम।समां चार कु वजे दा।रश आवर।कंमां तों घरां नूं परतदे लोक।शहिर बरैंपटन दी मुख्ख सड़क, सटीलज़ ऐवीनिऊ,बंपर टू बंपर।ऐनी भीड़ तां मैं पहिलां कदे वी नहीं सी देखी।जरूर कोई हादसा वापरिआ होवेगा, मैं सोचिआ।मेरी डराईवर सिखिआरथण होर वी डर गई।जो अजे कुझ्झ महीने पहिलां ही दिल्ली तों आपणे बेटे समेत आई सी।घबराई होई सिमरन कौर तों कार नहीं सी चल्ल रही।पचवंजा साल नूं ढुक्की इह औरत अकसर ही भीड़ देख घबरा जांदी है।ते मैं फेर उस नूं हौसला दिंदा हां।
जदों वी उह किते भीड़ देखदी है तां डर नाल कंबण लग्ग जांदी है।साल 1984 विच्च विच्च इक्क अजिही ही भीड़ मंगोलपुरी विच्च इकठ्ठी होई सी,जिनां दे हत्थां विच्च सरीए,तेल दीआं पीपीआं अते जलदीआं होईआं मशालां सन।‘खून का बदला खून से लेंगे’ दे नाहरे उनहां दे घर वल नूं वध रहे सन।उस नें तां रेडीउ उप्पर ही सुणिआ सी कि देश दी प्रधान मंतरी दा कतल हो गिआ है।दुख्ख तां उस नूं वी बहुत होइआ सी।किउकिं उनहां दा सारा परिवार वी मुढ्ढ तों ही कांगरसी सी।
जे इंदरा गांधी नूं मारन वाले सिख्ख सी तां उसदे परिवार दा तां कोई दोश नहीं सी।जिस लीडर दी उनहां वोटां वेले वध्ध चड़ के मद्दद कीती सी उह ही लीडर कातलां दी धाड़ नूं नाल लै वोटर लिसट चों सिख्खां दे नांउ लभ्भदा उनहां दे दर ते लै आइआ सी।इसे भीड़ नें उसदी चौदां साल दी बेटी दे कप्पड़े लीरो लीर कीते सन जो अजे सकूलों आई ही सी।कंम तों आए उस दे पती नूं सकूटर तों सरीआ मार के सुट्टिआ गिआ ते बाअद विच्च तेल छिड़क के अग्ग लगा दित्ती सी।उह किंने ही दिन आपणे हिंदू गुआंढीआं दी हनेरी पड़छत्ती ते गुछ्छमगुछ्छा होई अथरू वहांउंदी रही सी।उस नें तां आपणे पुत्तर दे वाल वी आपणे हत्थीं कट्टे सन।उह उस लीडर नूं अते कातलां नूं चंगी तरहां पछाणदी सी।पर जदों देश दा कनूंन ही उनहां दा दुशमण बण गिआ तां किवें रहि सकदी सी उह उस मुलक विच्च?थाणिआं नें तां रिपोरटां ही नहीं सी लिखीआं।
जज्जां नूं फैसला दिंदिआं सकता मार गिआ सी।उनहां सबूतां दी कमी कहि के जान छुडा लई सी।देश दी पारलीमैंट ते सी: बी: आई: वरगीआं संसथावां वी निपुंसक हो के रहि गईआं।‘हनेर नगरी चौपट राजा’कहावत सच्च हो गई सी।सभ सिआसी कातलां नूं बचाउण अते प्रचाउण विच्च लग्गे होए सन।बस्स उदों ही उस नें फैसला कीता सी कि इस हनेर नगरी विच्च हुण की रहिणा है।उहो लीडर जिस बारे उस नें अदालत विच्च बिआन देण दी कोशिस कीती सी उस नूं मरवा देणा चाहुंदा सी।उस दे बच गए पुत्तर नूं मारन दीआं धमकीआं तां उह शरेआम देअ चुक्का सी।पर उह उसे पुत्त नूं बचा के हुण कनेडा लै आई सी।इह कहाणी मैनूं इक्क नहीं कई वार सुणा चुक्की सी।
अज्ज फेर उह उही कहाणी छेड़ बैठी सी कि किवें लोकां नूं गलां विच्च टाइर पा के फूकिआ गिआ।जदों बंदा अग्ग नाल तड़फदा तां कातल वहिशी हासा हसदे कि देखो रिछ्छ दा तमाशा हो रिहा है।उस दे भुख्खण भाणे पती नाल वी तां एहो कुझ्झ होइआ सी।बाअद विच्च सिरफ उत्थे इक्क राख दी ढेरी रहि गई सी।कईआं दे पुत्तर उनहां दीआं अख्खां साहमणे ही मार दित्ते गए सन।उस दी धी ‘आरती’ वांगूं पता नहीं किंनीआं कु मासूम कुड़ीआं दे जिसम नोचे गए होणगे?डर वी बंदे नूं किंना कमजोर बणा दिंदा है।उह आपणे पुत्त नूं बचाउण लई आपणे पती अते धी नूं नां बचा सकी।जे उस दिन शुकला साहिब दा टब्बर मद्दद नां करदा तां उनहां वी कित्थे बचणा सी।सिमरन दा सहुरा जिस नें सारी उमर दिल्ली विच्च आटो चलाइआ सी उनी दिनी पंजाब गिआ होइआ सी।तां ही उह बच गिआ सी।जो हुण उनां दे नाल ही कनेडा आ गिआ सी।
दिल्ली विच्च मुड़ अजिहा कदे वी वापर सकदा सी।लोकतंतर दा डरामा करन वाले कदे वी भेड़ीए बण जांदे।कदे गुजरात कदे मुबंई ते कदे कानपुर अजिहे वहिशी कारनामे हुंदे ही रहिंदे।एसे करके तां ही उह आपणे भैण भणोईए दी मद्दद नाल कनेडा निक्कल आए सन।पर जीवन दा इमतिहान अजे खतम नहीं सी होइआ।आपणे पैरां सिर होण लई उस नूं डराईविंग लाईसंस तां लैणा ही पैणा सी।वड्डी उमर विच्च गड्डी सिख्खणा होर वी मुशकल सी।उह जलदी ही घबरा जांदी।इस भीड़ भड़क्के नूं देख के वी उह बेहद्द घबरा गई सी।
थोड़ा अग्गे गए तां ट्रैफिक लाईटां गुल्ल सन।ऐना भीड़ भड़क्का होण दे बावज़ूद लाईटां ते पुलीस नहीं सी।इह गल्ल मैनूं हैरानीजनक लग्गी कि एथे पुलीस किउं नहीं पहुंची?काहले लोक आवाजाई नियमां दी उलंघणा करदे होए एधर उधर तों गड्डीआं लंघा रहे सन।कुझ्झ ही सैकिंडा बाअद पुलीस कारां साइरन वजाउंदीआं ते राह बणाउंदीआं अग्गे नूं लंघ गईआं।मैनूं लग्गिआ कि सारा कुझ्झ नित्त दे कनेडीअन जीवन वांगूं नहीं हो रिहा।लंबी उडीक तों बाअद जूं दी तोर तुरदा ट्रैफिक मसां ‘बरैमली रोड’दीआं बत्तीआं तक्क पहुंचा ते अग्गों उह वी गुल्ल।मैं सिमरन नूं कार सज्जे मोड़न लई किहा।बरैमली रोड वी गड्डीआं नाल नक्को नक्क भरी पई सी।फेर उस तों अगलीआं बत्तीआं वी बंद।ते उत्थे वी पुलीस वाला कोई नहीं सी।ऐनी भीड़ दा कारन जानण लई मैं कोई ट्रैफिक निऊज़ सुणन लई रेडीउ दे बैंड बदलण लग्गा।पर कोई वी रेडीउ सटेशन चल्ल नहीं सी रिहा।680 निऊज़,770 ए ऐम्म,सी जे ऐम्म आर 1320,सभ सटेशन बंद पए सन।ऐफ्फ ऐम्म चैंनल लगाए उह वी बंद।की इह कोई अत्तवादी हमला सी?मेरा मत्था ठणकिआ।जापिआ जिवें कोई अणहोणी घटना वापरन वाली होवे।मैं ‘लैसन’ विचकार ही छड्डण दा फैसला कीता।सिमरन नूं पसैंजर सीट ते जाण लई किहा ते आप गड्डी डराईव करन लग्गा।इक्क अगिआत भैअ कारन असीं दोनो चुप्प सां अते आपो आपणे परिवारां बारे सोच रहे सां।
सिमरन दे घर तक्क पहुंचदिआं सानूं अध्धा घंटा होर लग्ग गिआ।एहो रसता अग्गे पंज मिंट विच्च तैअ हुंदा सी।मुड़ के मैं फेर फेर ‘सटीलज़ ऐवीनिऊ’ ते आ चहड़िआ।सड़क दा अजे वी उहो हाल सी बंपर टू बंपर।अजे तक्क मैनूं इसदा कारन नहीं सी पता लग्ग सकिआ।दुख्ख दी गल्ल तां इह सी कि मेरा सैल्ल फोन वी डैड्ड हो गिआ सी।मेरी हालत पाणीउं कढ्ढी मछ्छी वरगी सी।मन विच्च माड़े माड़े विचार आ रहे सन।
पिछले कुझ्झ कु समें तों अत्तवाद दे दैंत नें आपणे खूंखार पंजिआं नाल पूरे विशव नूं दबोच के लहू लुहाण कीता पिआ सी।सतंबर 11,2001 तों इह सिलसला लगातार जारी सी।अत्तवादी कुझ्झ वी कर सकदे सन।हो सकदा है प्रमाणू टिकाणिआं नूं निशाना बणाइआ गिआ होवे,बिजली घरां,डैमां जां जनता ते वी हमला हो सकदा है।आदि काल तों चली आ रही नेकी अते बदी दी जंग अजे खतम नहीं सी होई।दानव अज्ज वी दनदनाउंदे फिरदे सन।अमरीका विच्च वापरी किसे वी घटना दा सिध्धा असर कनेडा ते पैणा लाज़मी सी।
मैं कार विच्च अकसर रेडीउ सुणदा हां।कदे भारती प्रोगराम अते कदे पाकिसतानी।अज्ज सवेर तों ही दस्सिआ जा रिहा सी कि अज्ज पाकिसतान दा आज़ादी दिवस है।रेडीउ ‘आवाज़ ए पाकिसतान’ दे सरोते वधाईआं दे रहे सन।भारती प्रगराम दूसरे दिन जाणी पंदरां अगसत दीआं गल्लां करदे सरोतिआं तों अगेतीआं ही वधाईआं लै रहे सन।ते फेर अचानक सारा कुझ्झ ठप्प हो गिआ।जिवें कोई हनेर पसर गिआ होवे।
मैनूं आपणे बज़ुरगां वलों सुणीआं गल्लां याद आ आईआं।चौंदां अते पंदरां अगसत 1947 दी काली बोळी रात किंनी भिआनक रात सी।जिस समें पाकिसतान नूं इक्क वख्खरा मुलक ऐलानिआ गिआ सी।किंने ही बरछे मासूमां दा ढिड्ड चीर गए सन।लोकां वलों धीआं वरगीआं मासूम कुड़ीआं नूं वी नहीं बखशिआ गिआ सी।धरम परिवरतन करके औरतां पिंजरे पा लईआं गईआं सन।निरदोशां दे कतलां नाल नहिरां दे पाणी लालो लाल हो गए सन।मुसाफरां नाल भरीआं गड्डीआं दीआं गड्डीआं वढ्ढ सुट्टीआं सन।हर पासे लाशां दे ढेर ही ढेर।ते इनहां ढेरां दे दोहीं पासीं गूंजदे धारमिक नाहरे।वण त्रिण जरूर कंब गए होणगे पर पर वहिशी आतमावां नहीं सी कंबीआं।मनुख्खता शरमशार हो गई होवेगी।आदम दे इतिहास विच्च 14 अगसत दी रात इक्क कलंक वाली रात बण गई सी।अज्ज वी तां चौदां अगसत ही सी।फेर अज्ज की होण वाला सी?मेरा मन कंबिआ।
अग्गे ‘डिकसी रोड’ दीआं लाईटां वी बंद नज़र आईआं।पर कि इह की इस बहुत ही भीड़ भड़क्के वाले चौरसते ते पुलीस दी बजाए सधारन लोक आवाजाई नूं कंटरोल कर रहे सन।उह इक्क पासे दीआं गड्डीआं रोकदे ते दूसरे पासे दीआं लंघाउंदे।कदी राईट टरनां करवाउंदे अते कदी लैफट टरनां।सारे डराईवर उनहां दे हुकमां दी पालणा उसे तरहां कर रहे सन जिवें पुलीस दा हुकम मंनदे हन।फेर देखा देखी सारे इंटरसैकशना विच्च ही सधारन लोकां नें टरैफिक दा प्रबंध आपणे हत्थां विच्च लै लिआ।जो कि मैनूं बहुत चंगा लग्गा।
कुझ्झ पलां बाअद ही जीवन दा हनेरा पख्ख मैनूं फेर सताउण लग्गा।हनेर विच्च लुट्टीआं जा रहीआं दुकानां अते बालड़ीआं नाल हो रहे बलातकार।घुप्प हनेरे नाल भरिआ मनुख्खी मन।उत्तरी अमरीका विच्च तां अजिहा पहिलां कदी वी नहीं सी वापरिआ कि सारा सिसटम ही फेल हो जावे।पिछले पंदरां सालां दौरान तां कदे पंज सैकिंड लई वी बिजली नहीं सी गई।पर अज्ज सारीआं लाईटां वी बंद,टैलीफोन वी बंद अते रेडीउ सटेशन वी बंद।आखिर अजिहा की वापर गिआ सी?मैं सोच रिहा सां।
कीड़ी दी तोर तुर रहीआं अणगिणत कारां।कारां विच्च बैठे कंमां कारां वाले सधारन लोक,जो किसे सहिम विच्च डुब्बे जाप रहे सन।अज्ज किसे वी कार विच्च दगड़ दगड़ दैंअ दैंअ वाल संगीत नहीं सी वज्ज रिहा।टोअ टरक्क हर पासे ही गिरझां वांगूं मंडरा रहे सन।एस भीड़ विच्च खज्जल खुआर हुंदिआं आखिर मैं ढाई घंटे बाअद आपणे घर पहुंच ही गिआ।
बिज़ली नां होण कारन घर दी बैल्ल वी कंम नहीं सी कर कर रही।सकूलों परते मेरे बच्चे डरे बैठे सन।नां कोई फोन चल्लदा सी नां टैलीवीयन नां माईकरोवेव अते नां ही सटोव।घर विच्च जिवें मुरदेहाणी छाई पई होवे।बच्चिआं नूं समझ नहीं सी आ रिहा कि की करन जां की खाण पीण।मैनूं देख उनहां दी मसां जान विच्च जान आई सी।उह फोन बंद हो जाण कारन बहुत दुख्खी सन।टी वी ते उनहां दे मनपसंद शोअ लंघ गए सन।इंटरनैट्ट बंद पिआ सी।उह जिवें सारे संसार नालों टुट्ट गए सन।एने इकल्ले तां उनहां आपणे आप नूं कदे वी महिसूस नहीं सी कीता।
मैं उनहां दी बेचैनी देख के हैरान हो रिहा सी।बच्चे किंनी बुरी तरहां बिजलई वसतां नाल जुड़े पए सन।हुण तां उनहां दे दादा दादी,नाना नानी अते चाचे ताए इह ही बिजलई साजो समान सी।जिनहां दी वरतों बगैर जिवें हनेर पै गिआ सी।उह कदे टी: वी: वल भज्जदे अते कदी फोन वल,कदी कमपिऊटर वल अते कदी होमथीएटर वल।मुड़ निराश हो सोफे ते ढेर हो जांदे।दादे दादी जां नाने नानी दे रिशते वी तां हुण इनहां चीजां नें खोह लए सन।हुण इह ही वसतां उनहां नूं टी: वी: शोआं राही बातां सुणाउदीआं ते वी: डी: उ: गेमज़ राही खिडाउदीआं।माईकरोवेव मां दी थां खाणा गरम करके दिंदा।इंटरनैट्ट उनहां नूं दुनीआं भर दी शैर करवाउंदा।ऐनां अफसोस तां उनहां आपणे दादे दी मौत वाले दिन वी नहीं सी कीता,जिनां अज्ज कर रहे सन। सभ चीज़ां जिवें उनहां नूं दंद चिड़ा रहीआं सन।साडे वकत बिजली चले जाणा ममूली गल्ल सी।खाणा मिट्टी दे चुल्ले ते बणाइआ जा सकदा सी।रोशनी लई दीवे मोमबत्तीआं सन।पर साडा समां तां बीत गिआ सी।हर कोई अज्ज इह आफत आउण ते आपणे आप नूं अपाहिज़ समझ रिहा सी।मैं सोच रिहा सी कि जे कोई कुदरती करोपी आ जावे तां इह बच्चे की करनगे?मैनूं लग्गिआ इह बिजलई यंतरां दे पाणी विच्च उग्गी होई पनीरी है ते इनहां दी होंद तों बिनां कुमला जावेगी सुक्क जावेगी ते मर जावेगी।मैनूं मनुख्खता दा भविख्ख फेर हनेरा नज़र आउण लग्गा।उध्धर शाम दा सूरज होर नीवां हो रिहा सी।
अजे तक्क मेरी पतनी कंम तों घर नहीं आई सी।बच्चे ते मैं बेहद्द फिकरमंद सां।मेरी बेटी कीरती वार वार दरवाजे वल जा रही ते बेटा ताज पुछ्छ रिहा सी, “मैं आपणी गेम ते किवें जाऊं?मैं नहीं मिस्स करनी।मैं गेम ते जाणा मंगदा वां” मैं किहा ‘लग्गदिआ गेम दिआ बाहर तां हनेर मच्चिआ पिआ ए।तैनूं सौकर ते जाण दी पई आ।नाले जे बिजली ही नां आई तां फीलड दीआं लाईटां कित्थों जगणीआं नें।अज्ज तां तेरी गेम कैंसल समझ’।ताज मेरी गल्ल सुण निमोझूणा जिहा हो सोफे ते बहि गिआ।मैं कीरती नूं किहा ‘जा बेटे तूं वी कमपिऊटर ते चैक्क कर लै शाइद तेरी वी बेसवाल दी गेम कैंसल हो गई होऊ’।दोवे बच्चे हसे ते कहिण लग्गे “डैड कमपिऊटर काहदे नल्ल चल्लणै” ‘बिजली नाल’ कहिंदिआं मैं मत्था फड़ लिआ।मेरा सिर दरद कर रिहा सी।चाह पीण दी सोची,चुल्ला वी मुरदा पिआ सी।फेर बच्चिआं वांग मैनूं वी खिझ जिही चड़न लग्ग पई।मैनूं लग्गिआ जिवें मैं कोई अंगहीण लूला लगड़ा विअक्कती होवां ते जां कोई बिजली नाल चल्लण वाला खिडौणा।इह अज्ज मेरा नहीं सभ दा ही हाल होवेगा।
मैनूं पंजाब दे पुराणे दिनां दी याद आ रही सी,जदों औरतां विहड़िआं विच्च मिट्टी दे चुल्लिआं उप्पर रोटी टुक्क करिआ करदीआं सन।उनहां नूं कदे वी अजिहा दिन नहीं देखणा पिआ होऊ,जदों घर विच्च चुल्ला नां बलिआ होवे।उस वेले फरिज्जां नहीं घड़े हुंदे सी।लोक घड़े दा ठंढा पाणी पी के वी शुकर मनाउंदे सन।उह लोक कुदरत दे किंने नेड़े सी।मेरी निगाह फरिज्ज ते गई।फ्रीजर दी बरफ पिघल के पाणी थल्ले चोअ रिहा सी।‘उह माई गौड’मेरे मूंहों अचानक निक्कलिआ।हुण तां सारा दुध्ध अते मीट बगैरा खराब हो जाणे नें।अजे कल्ल ही ग्रौसरी लिआंदी सी।ताज कहि रिहा सी “जे मेरीआं पीज़ा पौकिटां अते चिकन बरगर खराब हो गए तां मैं कल्ल नूं सकूल लंच की लै के जांवांगा?”फरिज्ज खोहल के वेखिआ तां कीरती दी मनपसंद आईसकरीम सारी पिघल चुक्की सी।फरीज़ी सटिक्कां पाणी बण गईआं सन।मीट विच्चों हवाड़ आ रही सी।ताज बोलिआ “डैड हुण सटोरां वाले की करनगे?उनहां दे फरीज़र तां मीट दुध्ध अते ग्रौसरी नाल भरे रहिंदे नें।बहुत फूड,टरक्कां दे टरक्क वेसट हो जावेगा” मैं किहा उह तां इंनशोरैंस तो लै लैणगे पर आम लोकां नूं तां कुझ्झ वी नी मिलणा।मैं बच्चिआं नूं हदाइत दित्ती “बच्चिउ गलास भर भर दुध्ध पी लवो नहीं तां खराब हो जावेगा जां ऐवें समान सुट्टणा पवेगा खाअ लो जो खाअ हुंदा ए”।पर कीरती नां विच्च सिर फेरदी बोली “डैड असीं बिमार हो जावांगे” इह कनेडीअन बच्चिआं नाल तां तुसीं धक्का वी नहीं कर सकदे जे नां कहि दित्ती बस्स फेर नां ही है।जो कुझ्झ मेरे तों समेट होइआ मैं समेट दित्ता।
आफरिआं ढिड्ड लै के मैं सोफे ते बैठ गिआ।हुण मेरे करन लई कुझ्झ वी नहीं सी।हुण तां कोई लैसन वी दित्ता नहीं सी जा सकदा।कदी मैं घाह कट्टण दी सोचदा कदी नहाउण लई जी करदा।पर बिजली बिनां सारा कुझ्झ ही बेजान पिआ सी।एअरकंडीशन वी अराम फरमा रिहा सी।बैक यारड विच्च काटोआं सारे कासे तों बेखबर खेड रहीआं सन।चिड़ीआं कलोलां करदीआं चीक चिहाड़े विच्च रुझीआं होईआं सन।वधे होए तापमान नाल घर वी हुण गरम हो गिआ सी।अंदरों सेक मारन लग्ग पिआ।मैं बाहर बैक यारड विच्च जा के गरडन नूं पाणी देण लग्गा।होर करन नूं है वी की सी।सारा कुझ्झ अराम फरमा रिहा सी पर मेरी सोच नूं अराम नहीं सी।
मैं कई वार फोन चुक्कण दौोड़िआ ते मुड़ आइआ।मेरा सैल्ल फोन वी मुरदा पिआ सी।मैनूं जापिआ जिवें मेरा सारा कुझ्झ गुआच गिआ होवे।मैं वार वार बूहे वल्ल जांदा ते परत आंउदा।मेरी पतनी दीप कंम तों अजे वी नहीं आई सी।फेर मैं डराईवेअ विच्च जा खड़ा होइआ।लोक घरां मूहरे कुरसीआं डाहीं बैठे सन।उह भावें गरमी तों बचण लई ही बैठे होण पर अजिहा पहिलां कदे नहीं सी होइआ।अज्ज तां कई मापे ते बच्चे वी इकठ्ठे बैठे नज़र आ आ रहे सन।उत्तों हैरानी दी गल्ल इह वी सी कि आपस विच्च गल्लां वी कर रहे सन।मैनूं अपणी नानी दा मुहावरा याद आइआ कि ‘उलटी गंगा पहोए नूं’।नहीं तां कनेडा वरगे मुलक विच्च तां बच्चे टी वी,फोन,वीडीउ गेमज़,इंटरनैट्ट चैटिंग,आई पौड बगैरा नाल ही गल्लां करदे हन।इनहां उपकरनां दे मर जाण नाल जिवें दब्बे पए रिशते खुड्डां विच्चों निक्कल आए होण।मैनूं आपणा बचपन याद आ गिआ।दादी मां तों बाता सुणनीआं।नानी दीआं लोरीआं।तारिआं थल्ले मंजिआं ते बैठ देर रात तक्क गल्लां करनीआं अते धारमिक साखीआं सुणनीआं।उदों सखशीअत सिरजणा दे इह ही मुढले सकूल होइआ करदे सन।अज्ज दा दिन वी उह पुराणे दिनां वरगा ही सी।
एने नूं मेरी पतनी दी गड्डी डराईवेअ ‘च मुड़ आई।जिवें मेरी जान विच्च जान आ गई होवे।मैं भज्ज के उस नूं मिलिआ।उस नें ट्रैफिक दे जमघटे विच्च लेट होण दी ते सभ कुझ्झ डैड्ड हो जाण दी कहाणी इक्को साहे सुणा दित्ती।बच्चे वी बाहर दौड़ आए उह आपणी मां नूं चिंबड़ के मिल रहे सन।अग्गे तां उनहां नूं मां दे आउण दा पता ही नहीं सी लग्गदा।ऐम्म पी थ्री दीआं टूटीआं जिहीआं तां उनहां अज्ज वी संगीत सुणन लई कंनां नूं लाईआं सन पर उह चारज़ करन वाले पए सन।आपणे मनपसंद टी वी शोअ मिस्स हो जाण नाल उनहां दा संगीत सुणन नूं शाइद मन वी नहीं सी करदा।सारा टब्बर घर इकठ्ठा हो जाण दी सानूं बेहद्द खुशी सी।
अज्ज असीं जशन मनाउण दी सोची।बहुत सोचण तों बाअद इक्को गल्ल दिमाग विच्च आई कि ‘बार बी किऊ’ कीता जावे।उस लई किहड़ां बिजली चाहीदी सी।नाले बहाने नाल बैक यारड विच्च बैठण दा फन्न नाले रोटी दा मसला हल्ल।मैं ते दीप घर नाल दे पलाज़े विच्च बणी मीट शौप तों बार बी किऊ वाला मसाला लग्गिआ चिकन लैण चले गए।दुकान ते जाके देखिआं खरीददारां दी लंबी लाईन लग्गी होई सी।मीट शौप वाले हर किसे नूं नाल इक्क पौंड फ्री दे रहे सन तां कि बिजली नां होण कारन चिकन खराब नां हो जावे।हुण वी फ्रीज़र अते एअर कंडीशन नां चल्लदा होण कारन सारी दुकान विच्चों दुरगंध आ रही सी।मीट विच्च पाणी फिर रिहा सी।मैनूं इस तरहां जापिआ जिवें असीं किसे हड्डा रोड़ी विच्च खड़े होईए।खैर असी बड़ी मुशकल नाल चिकन लै के गड्डी दा मूंह घर वल्ल मोड़िआ।अज्ज सारे लोकां दा वरता अते गल्लां अजीब जिहीआं सन।
साडी सटरीट बहुसभ्भिआचार दा नमूना बणी पई सी।अज्ज ही सानूं बहु सभ्भिआचारक मुलक कनेडा दे असल दरशण होए सन।साडे इक्क पासे पाकिसतान पिशावर तों आए पठाण मुसलमानां दा घर सी ते दूसरे पासे दिल्ली तों इक्क हिंदू फैमिली।साडे साहमणे यूकरेनीअन परिवार ते उनहां दे गुआंडी गुजराती भारती।आले दुआले ब्रिटिश,यमकीण,सुमालीअन,नाईज़ीरीअन,जरमन,पोलिश,फिलपाईनी,चाईनीज़,वीतनामी,कोरीअन,गोरे,काले अते भूरे सारे लोक वसे होए सन जो हुण घरां दे बाहर निक्कल आपस विच्च गल्लां कर रहे सन।इस अचानक पई बिपता नें सभ नूं इकठ्ठे कर दित्ता सी।
गोरा जेसन घर घर जा के पुछ्छ रिहा सी कि किसे मद्दद दी जरूरत तां नहीं।उह इह वी सद्दा दे रिहा कि उह बार बी किऊ करन लग्गा है ते उस वल आ जावो।फेर तकरबीन हर घर दे बैक यारड विच्चों ही धूआं उठ्ठण लग्ग पिआ।कोई छल्लीआं भुंन रिहा सी,कोई हौट डौग बणा रिहा सी ते कोई चिकन बरगर।फेर इह समान ट्रेआं ‘च भर के सटरीट ते बैठे लोकां नूं वरताइआ जाण लग्गा।मैनूं भारत विच्च होले महल्ले वेले सड़क किनारे लग्गे लंगरां दी याद आई।साडी पाकसतानी गुआंढण कहिकशां नें गैस वाले चुल्ले ते चाह दा वड्डा पतीला धर दित्ता सी।उस दे बच्चे फोम कप्पां विच्च सारी सटरीट ते चाह वरता रहे सन।जिनां पंजाबी परिवारां कोल गैस वाले चुल्ले सन उनहां गैराज़ विच्च ही दालां सबज़ीआं चहड़ा दित्तीआं।साग बणाउण लई रख्खे गैस वाले चुल्लिआं दी अज्ज खूब वरतों हो रही सी।लोकां दा इह आपसी मिलवरतण देख संकट जिवें भुल्ल ही गिआ सी।
डैविन नें आपणे बैक यारड विच्च कैपिंग वाल टैंट लगा दित्ता।फेर माईक इक्क होर टैंट अपणे घरों चुक्क लिआइआ।उह वी लगा दित्ता।कुझ्झ लोक मेज कुरसीआं चुक्क लिआए।इक्क चंगी खासी पारटी दा महौल जिहा बणन लग्गिआ।डैविन नें बार बी किऊ चिकन लिआ धरिआ तां माईक सलाद अते कोक चुक्क लिआइआ।जेसन नें हौट डौग लिआ धरे ते कोई पटैटो सैलिड चुक्क लिआइआ।जलदी ही ‘पौट लक्क’ डिन्नर दा महौल बणन लग्गा।मैं नालदे पलाज़े विच्चों पंदरां पौंड चिक्कन लै आइआ।औरतां फोम दे कप्प पलेटां टेबलां ते सजाउण लग्गीआं।मेरी पतनी अते बच्चे वी एधर ही आ गए ते होर कई परिवार वी।मेरी पतनी नें लिज़ वलों लिआंदीआं मोमोबत्तीआं टेबलां ते सजा दित्तीआं।प्रतिभा वलों लिआंदीआं निक्कीआं कैंडलज़ गलासां विच्च पाए पाणी ते तैरदीआं बहुत खूबसूरत जाप रहीआं सन।उप्पर असमान विच्च तारे अज्ज बहुत गूड़े जाप रहे सन,जिवें कई गुणां थल्ले उत्तर आए होण।रोशनी वी प्रदूशण पैदा करके तुहानूं कुदरत नालों ऐना तोड़ दिंदी है,इह गल्ल मैनूं अज्ज ही समझ आई।नहीं तां टोरांटो शहिर ते रौशनीआं दी चका चौंध विच्च तारे कदी दिखाई ही नहीं दित्ते सन।साडी सटरीट दे बच्चे दुड़ंगे मारदे खुशी जाहर कर रहे सन कि अज्ज कैंडल लाईट डिन्नर करांगे।
भांत सुभांते खाणिआं नूं परोसण वाले अते खाण वाले वी दुनीआं दीआं भांत सुभांतीआं कौमां नाल सबंधत सन।बिज़लई युग्ग नें साडे किंने रिशते डकार लए सन,अज्ज मैं इह वी सोचण लई मजबूर हो गिआ।इह महिफल इक्क गलोबलाईशन पिंड दा नमूना जाप रही सी।सारे इंगलिश बोल रहे सन अते इंगलिश मिऊज़िक वी वज्ज रिहा सी।पीटर हैनीकन बीअर दे दो केस चुक्क लिआइआ।जेमी नें आपणी गिटार बजाउणी शुरू कर दित्ती।शाशा उस नाल मिलके गाउण लग्गी।अज्ज बच्चे लाईव संगीत दा आनंद माण रहे सन अते मन पसंद खाणा खाअ रहे सन।कई मरद औरतां बीअर दे मघ्घ भरी गल्लां विच्च रुझे होए सन।कईआं दे डांस लई पैर आप मुहारे थिड़कण लग्गदे।रिचरड थामस कालिआं वाला डांस करके सभ नूं खुश कर गिआ सी।बच्चे बुढ्ढे नौजवान मरद औरतां सभ खुश सन।अठताली नंबर वाली बेबे तां गोरीआं नाल पंजाबी विच्च गल्लां करन लग्गी होई सी।गोरीआं उस नूं माम माम कहिके सारी गल्ल उसदे इशारिआं राहीं ही समझी जा रहीआं सन।फेर सारे शहिर नूं ही घुप्प हनेरे नें आपणी बुक्कल विच्च समेट लिआ।
रौशनीआं दे इस शहिर विच्च अज्ज किते वी कोई बल्लव जगदा नज़र नहीं सी आ रिहा।सटरीट लाईटां वाले खंभे खुद हनेर विच्च खड़े सन।सड़कां तां नज़र ही नहीं सन आ रहीआं।इस करके ट्रैफिक वी कोई नहीं सी।कोई टांवी टांवी कार नज़र आ रही सी।पीअरसन एअरपोरट ते उत्तरन लई अज्ज आकाश विच्च जहाज़ वी नज़र नहीं सन आ रहे।लग्गदा सी जिवें उडाणां उत्तरन वालीआं वी ते चड़न वालीआं सभ ही कैंसल हो गईआं होण।मैं सोच रिहा सां कि अज्ज बिजली फेल हो नाल ही जे इह हाल हो गिआ।अगर खुदा नां खासता कुदरत ते वड्डे वल्लव जां ऊरजा दे भंडार सूरज नूं कुझ्झ हो गिआ तां फेर की बणेगा?प्रदूशण फैला रहे मनुख्ख नें कुदरत दीआं इनहां निआमतां बारे कदी गभीरता नाल सोचिआ ही नहीं सी।जे सोचिआं हुंदा तां अज्ज हर जगा गलोबल वारमिंग दे चरचे नां हुंदे।अज्ज वी इस विशे ते गल्ल होई सी।अज्ज दे बिजली संकट नें लोकां विच्च इक्क डर पैदा कर दित्ता सी।
दस कु वजे इह कैंडल लाईट पारटी समापत हो गई अते लोक आपो आपणे घरां नूं तुर पए।गैवन वलों बचीआं मोमबत्तीआं महिमानां नूं इक्क इक्क करके वंड दित्तीआं गईआं।अज्ज सारिआं नूं इह मोमबत्तीआं अते लाईटर ही बहुत वड्डा तोहफा जाप रहे सन।असीं वी बच्चिआं समेत घर आ गए।बच्चे अज्ज दे नवें बणे महौल तों बहुत खुश सन।घर अंदरों सेक मार रिहा सी ते उच्चे तापमान कारन इक्क अजीब जिही गंध आ रही सी।साडे तों अंदर कुझ्झ देर वी बैठ नां होइआं।असीं अगले दरवाज़े अग्गे कुरसीआं डाह के बैठ गए।देखिआ कि साडी सटरीट ते होर वी बहुत सारे लोक बाहर कुरसीआं डाहीं बैठे हन।
मैं अकाश वल वेखिआं,असमान तारिआं नाल भरिआ पिआ सी।मैनूं बाबे नानक दी बाणी याद आई जिस विच्च उनहां तारिआं भरे अकाश दी तुलना मोतीआं दे भरे होए थाळ नाल कीती है।मैं इक्क वार फेर आपणे बचपन विच्च चला गिआ।तारिआं दी मंजी जां सपतरिशी अज्ज वी नज़र आ रहे सन।छड़िआं दा राह जिस नूं बच्चे मिलकी वेअ गलैकसी कहिंदे सन अज्ज वी दिखाई पै रिहा सी।मेरे बच्चे वी इस बचित्तर नज़ारे नूं देख देख खुश हो रहे सन।कीरती आख रही सी “औह मरकरी आ…ताज आख रिहा सी औह मारस है ते औह यूपीटर।सपत रिशीआं वाली मंजी नूं बच्चे ‘सैवन सिसटरज़’ आख रहे सन।चंदरमां अज्ज नज़र नहीं सी आ रिहा।मैं धरू तारे नूं लगातार वेखदा रिहा।सारा आकाश उवें दा उवें ही सी बस्स मनुख्ख ही बदल गिआ सी।उसे तरहां तारे टुट्टदे,राकट लंघदे,चंन बद्दलां विच्च लुकण मीटीआं खेडदा,बुढ्ढी माई चंद विच्च चरखा कत्तदी होऊ पर देखणा वाला कोई नहीं सी।
कदे कदे मेरा नाना कोठे दी छत्त ते बैठा तारिआं नूं ताड़दा हुंदा सी।धरू तारे ते नज़र जाण सार उह धरू भगत दी साखी सुणाउण लग्ग पैंदा।उह दस्सदा कि धरू प्रमातमां दा दुआरपाल है अते सारा ब्रहिमंड उस दे दुआले घुंमदा है।उह कदे तारिआं दीआं खित्तीआं निहारदा कदे तिंगड़ तारे देख,वकत दा अंदाज़ा लाउंदा।उदों मनुख्ख किंना कुदरत नाल जुड़िआ होइआ सी।पर अज्ज दी पीहड़ी लई इह सभ कुझ्झ खतम हो गिआ सी।थां थां लग्गे कलाक,रेडीउ टी वी,कंपिऊटरां अते बिजलई उपकरनां नें मनुख्ख दी मत्त नूं गळबा पा लिआ सी।तारिआं भरे अकाश नूं वेखण दी भलां विहल ही किस कोळ सी।मनुख्ख दे कुदरत नालों टुट्ट गए रिशते दा दुख्ख तां मैनूं वी बहुत सी पर कर मैं कुझ्झ वी नहीं सी सकदा।
बच्चे अज्ज दी बचित्तर घटना नूं माण रहे सन ते मैं कुरसी ते बैठा पता नहीं किहड़ीआं सोचां विच्च डुब्बिआ पिआ सी।मैनूं जापिआ जिवें पदारथिक तरक्की नें मनुख्ख दा तीसरा नेतर भंन दित्ता होवे।उस नूं तां कुदरत दा पासार नज़र ही नहीं सी आ रिहा।उस नूं की,सुंदरता दा दरिआ वहिंदा है तां वहिंदा रहे।आले दुआले दरखत झूमदे,शराटे नाल मींह वरदा,घणघोर घटावां आउंदीआं जांदीआ।तित्तर खंभीआं बद्दलीआं आकाश ते खूबसूरत चित्तर बणाउंदीआं जिवें कादर खुद पेंटिंग बणा रिहा होवे।पंछीआं दीआं डारां लंघदीआं।सूरज बद्दलां विच्च लुकणमीटीआं खेडदा,चंद चानणी रात विच्च कलीआं खिलदीआं अते जवारभाटे उठ्ठदे।पर अफसोस कि मनुख्ख कोल इनहां नूं मानण दी विहल ही नहीं सी उह तां मौत वल इक्क अंनी दौड़ दौड़ रिहा सी। असल विच्च मनुख्ख दा जीवन माईकरोवेव औविनां अते फरिज्जां विच्च बंद हो के रहि गिआ सी।उह खोपे लग्गे बैल वांग घरां तों कंम ते,अते कंमां तों घर आ जा रिहा सी।उस दे बैंक अकाऊंटा नूं वित्ती अदारिआं दे ‘पोर’ लग्गे होए सन।पैसा आई जांदा अते बिलां दी पेमैंट दे रूप विच्च किरी जांदा।उह आपणे बच्चिआं नूं बेबी सिट्टरां कोल सुट्ट होर पैसा कमाउंदा।कंम विच्च विघन पैण दे डरों बुढ्ढे मापिआं नूं बिरध घरां विच्च सुट्ट आंउदा।अपणी सिहत दी अते खाण पीण दी वी प्रवाह नां करदा परंतू फेर वी परनाला उत्थे दा उत्थे ही रहिंदा।इस दौड़ दा कोई अंत नहीं सी बस्स उसे दिन इह भज्ज नस्स मुक्कणी सी जिस दिन काळी कार ‘च लेटके उसने शमशान घाट दी भठ्ठी तक्क पहुंचणा सी।मनुख्खी मन दी रोशनी तां कदों दी मर गई सी।उदों दे रिशते नाते अते आपसी सांझ नाल जुड़ीआं गल्लां बातां वी मर गईआं सन।मैं सोच रिहा सी कि बिज़लई युग्ग दौरान रोशनी दे अखौती समुंदर विचाकर कूड़ कुसत्त नाल भरिआ मनुख्ख किते अगिआन रूपी हनेर दा जीवन तां नी जी रिहा…।
फेर मेरे बेटे ताज नें मैनूं बचपन दीआं गल्लां सुणाउण लई किहा।उह मेरीआं गल्लां सुण सुण हैरान हो रिहा सी।कीरती मैनूं कई तरहां दे सवाल कर रही सी।अज्ज सारे पासे चुप्प दा आलम सी।नां गड्डीआं शोर ते नां ही फोनां दी टरन टरन।वकत जिवें पंजाह साल पिछ्छे परत गिआ होवे।पता ही नां लग्गा कि कदों रात दा इक्क वज्ज गिआ।हवा विच्च थोड़ी ठंढक वी घुळ गई सी।मेरी दीप बोली “जाउ हुण पै जाउ,तुसीं सवेरे रेडीउ ते वी बोलण जाणा है।नाले मैं वी कंम ते जाणा है ते बच्चिआं नें सकूल”।उह मैनूं तां याद ही नहीं सी रिहा कल्ल नूं पंदरां अगसत सी ते मैं इक्क रेडीउ होसट नाल इस सबंधी सटेशन ते आ के बोलण दा वाहदा कीता सी।
जदों मैं बैड्ड ते पिआ तां बिसतरे विच्चों जिवें सेक आ रिहा सी।सारा घर ही तप रिहा सी।बाहरला तापमान कोई अठाई डिगरी दे करीब होवेगा।कनेडा विच्च ऐना कु तापमान ही जीभां कढवा दिंदा है।पतनी वार वार बैड्ड तों उठ्ठ साहमणीआं अपारटमैंटा वल घूर रही सी कि शाइद किते कोई बिजली दा बल्लव जगदा नज़र पै जावे अते असी सौोखिआं रात कट्टण लई एअरकंडीशन ही चला लईए।मैनूं लग्गिआ जिवें बिजली दा होणा साडे जिसम विच्च लहू जां आकसीजन दे होण वांग होवे।इह वी लग्गिआ कि जे कुझ्झ दिन इह ही हालत रही तां बहुते लोक पाणी विच्चों निक्कली मछ्छी वांग तड़फ तड़फ के मरने शुरू हो जाणगे।मनुख्ख नें कुदरत नालों नाता तोड़ के आपणे आप नूं किंना बेवस बणा लिआ सी।पराणी पीड़ी जो मिट्टी दे चुल्लिआं दे रोटी बणाउंदी,हत्थ पख्खिआं नाल हवा झल्लदी अते कोठिआं ते चहड़ जां विहड़िआं विच्च मंजे डाह रुमकदी हवा विच्च सौंदी,अज्ज साडी अकल अते निकंमे पण ते हस्सदी होऊ।शाइद एसे करके उदों दिल दे दौरे नहीं सन पैंदे,बलड्ड प्रैशर,शूगर जां कलैसटरोल दा लोकां नां वी नहीं सी सुणिआ।लोकी हत्थीं मिहनत करदे खुल्ला दुध्ध घिउ खांदे पींदे अते तंदरुसत रहिंदे।
नींद तां कहिंदे कंडिआं ते वी आ जांदी है रात असीं वी सौ गए सी ते हुण दूसरा दिन चहड़ पिआ सी।पर कुदरत दा विधान फेहल नहीं सी होइआ।सूरज आपणे नियमत समें ते चहड़िआ ते पूरी काइनात रोशन हो गई।सड़कां ते गड्डीआं मोटरां फेर गूंजण लग्गीआं।मैं सच्चे दिलों अज्ज कुदरत दा शुकरीआं अदा कीता अते कादर अग्गे अरदास कीती कि अकाश विच्च तेरा इह्ह वड्डा बल्लव इसे तरहां जगदा रहे।मैं बाहर निक्कलके ऊरज़ा दे भंडार नूं जीवन दान देण लई नमसकार कीती।मैनूं रिशीआं दा सूरज नमसकार करना याद आइआ।उह किंने सुचेत सन साडे वरगे अक्रितघण नहीं सन जिनां कुदरत वल पिठ्ठ कर लई होवे।जे कुदरत किसे गल्लों रुस्स गई तां मनुख्खां जीवन वी समापत हो जावेगा।कुदरत खिलाफ मनुख्ख नें जंग जो विढ्ढ रख्खी सी। अज्ज मेरा अलारम कलाक वी नहीं सी वज्जिआ।बस्स बैटरी वाले कलाक दी टिक्क टिक्क सुण रही सी।मैनूं पंजाब विच्च कदे मुरग़े दी बांग नाल उठ्ठदे लोक याद आए।भावें सभ कुझ्झ खुंझ जावे पर तड़के मुरग़ा बांग देणी नहीं सी भुल्लदा।उदों इह ही मनुख्ख दा अलारम कलाक सी।मनुख्ख अते मुरग़े दी बड़ी पुराणी सांझ है।जदों मुरग़ा बोलदा सी तां मनुख्ख कंमां ते तुरदा सी ते राही आपणे रसते पैंदे सन।मनुख्ख दी तरक्की विच्च मुरग़े दा योगादान भुला अज्ज दे सुआरथी मनुख्ख नें एस जानवर नूं सिरफ पेट भरन तक्क ही सीमित कर लिआ सी।प्राकिरती नूं अज्ज सभ तों वड्डा खतरा मनुख्ख पासों ही जो सभ कुझ्झ निघलदा जा रिहा सी।
मेरे जिहन विच्च शैतान मनुख्ख दा अकस उभरन लग्गा।परमाणू हथिआर बणा आपणी ही नसल घात दे सुपने वेखण वाला मनुख्ख।दूसरिआं नूं पैरां हेठ लताड़ के अख्खे निक्कल जाण वाला मनुख्ख।कुदरत दी सवछ्छ गोद नूं प्रदूशित करन वाला मनुख्ख।एहो कारन सी कि बिमारीआं फैल रहीआं सन,हर तीजा चौथा बंदा कैंसर दा शिकार हो रिहा सी।होवे वी किउं नां भोजन दे रूप विच्च उह कैमीकल ही तां खाअ रिहा सी।हुण तां मनुख्ख नें अम्रित रूपी पाणी नूं वी ज़हिर विच्च बदल दित्ता सी।जे पाणी ही नां रिहा तां जीवन वी नहीं रहिणा सी।उह दिन वी दूर नहीं जापदा जदों साह लैण लई सवछ्छ आकसीजन वी विकण लग्ग पवेगी।हुण लोक इह कहिणों वी हट गए सन कि ‘पाणी किहड़ा मुल्ल विकदा है…’ बोतलां वाला मुल्ल विकदा पाणी ही तां उह पी रहे सन।
हर साल रुत्तां विच्च तबदीली हो रही सी।ओज़ोन पट्टी विच्च मघोरे वध रहे सन।वध्ध रहे ताप कारन समुंदरी पाणी दी सता उच्ची हो रही सी।नौरथ पोल ते जंमी बरफ तकरीबन खुर चल्ली सी।दुनीआं दे बहुत सारे शहिरा नूं पाणी विच्च डुब्बण दा खतरा खड़ा हो गिआ सी।सुनामी आ रहे सन ते भुचाल लख्खां लोकां दी जान लै रहे सन।मनुख्ख कोल पूरी धरती नूं नशट करन दे वसीले तिआर सन।जे दो चार प्रमाणू बंब ही किसे गलती नाल चल्ल गए तां सूरज दी रौशनी साडे नाल रुस्स जावेगी ते सभ कुझ्झ मर मुक्क जावेगा।मैं घर दी खिड़की विच्च खड़ा खुल्ले आकाश नूं निहारदा होर पता नहीं की कुझ्झ सोची जा रिहा सी।
मेरे दरवाज़े दी घंटी वज्जी।सुभा सुभा कौण हो सकदा है?मैं थल्ले जा के बूहा खोहलिआ तां साडी गुआंढण कहिकशां चाह दी केतली लई खड़ी सी।गुड्ड मारनिंग कहिंदी उह बोली “अजे तक्क पावर तां आई नी असीं गैस वाले सटोव ते चाह बणाई सी लउ तुसीं वी पीउ…” मैं धनवाद करदे नें चाह फड़ लई।दीप बैड्ड रूम ‘चो दौड़ी आई चाह देख के उह वी खुश हो गई।असीं बड़े मज़े नाल चाह पीती।बाथरूमां विच्च हनेरा होण कारन असी नहा नहीं सके।पतनी नें रेडीउ ते जाण दी याद कराई तां मैं उसे तरहां हत्थ मूंह धोअ के तिआर हो गिआ।
मेरी कार सड़क ते जा चड़ी।सभ ट्रैफिक लाईटां अजे वी बंद सन।हुण तां आवाजाई लंघाउण वाला वी कोई नहीं सी।मैनूं आपणी ग़लती दा अहिसास होइआ कि मैनूं इस तरहां दे हालात विच्च घरों नहीं सी तुरना चाहीदा।मेरा घरों आउणा सोहणी दा ठाठां मारदे दरिआ विच्च कच्चे ते ठिल्ल पैण वरगी गल्ल सी।बहुते लोक आपणी सूझ बूझ वरत के ही आल वेअ सटाप साईन दा रूल अपणा रहे सन।मैं खतरे विच्चीं गुज़रदा पंजताली कु मिंट विच्च रेडीउ सटेशन पहुंच गिआ।पारकिंग लाट विच्च कोई वी कार नहीं सी।मैं अंदर गिआ तां ऐलीवेटर बंद पई सी।फोन कीता तां उह वी नां चल्लिआ।कार विच्च बैठ के सटेशन लाइआ तां उत्थे वी कल्ल वांग टूं टूं दी आवाज़ आ रही सी।होर बथेरीआं टक्करां मारीआं पर कुझ्झ नां बणिआ।मैं बिनां अंदर गए ही सटेशन तों वापस आ गिआ।पंजताली मिंट ला के फेर घर पुज्जा।पतनी दीप ते बच्चे मेरा फिकर कर रहे सन।
पतनी नें दस्सिआ कि सरकार नें हंगामी हालत दा ऐलान कर दित्ता है।सारे सकूल,कंम,पलाज़े ते होर अदारे बंद रख्खण दे हुकम दित्ते हन अते इह वी किहा है कि लोक सड़कां ते नां जाण।सरकारी हस्सपताल बिजली नां होण कारन बंद पिआ है।कई मरीज़ां दे सीरीअस अप्रेशन कैंसल हो गए हन।सड़कां ते पुलीस अते फाइर वालीआं गड्डीआं दे अलारम गूंजदे रहे।पुलीस विच्च जिवें हफड़ा दफड़ी पई होवे।मनुख्ख पूरे संसार नालों टुट्ट गिआ सी।जे इह ही हालत इक्क दो दिन होर रहे तां लुटेरे लुट्ट मार शुरू कर सकदे सन।मनुख्ख दा जीवन जिवें सदीआं पिछ्छे जा डिगिआ होवे।बेचैनी पल पल वध रही सी।पता नहीं की होण वाला सी।निआणे भुख्खण भाणे सोफिआं ते मूंह लटकाईं बैठे सन।किसे नूं कुझ्झ सुझ्झ ही नहीं रिहा सी।
दिने बारा कु वजे अचानक टक्क टक्क अते कलिक्क कलिक्क जिही होई।बत्तीआं जगीआं,फरिज्ज नें घूं घूं दा राग छेड़ दित्ता।फरनिश दी आवाज़ दा जादू बिखरिआ।ए सी चल्लिआ ते ठंढी हवा दी फुहार पई।असीं सारे इक्को दम उछ्छल पए सां “बिज़ली आ गई…..” जिवें साडे विच्च किसे नें रूह फूक दित्ती होवे।रुकदे रुकदे साह जिवें फेर तों चल्ल पए होण।माईकरोवेव,फोन,टी वी,सटोव ते कमपिऊटर जिवें सभ विच्च जान पै गई सी।मेरी पतनी दीप नें तुरंत सारिआं नूं फोन घुमा दित्ते कि ‘साडे तां बिज़ली आ गी थोडे वी आ गई’। जिवें हुण असीं चैंपीअन बण गए होईए।जिनां दे अजे नहीं आई सी उनहां नूं वी आस बझ्झ गई।बच्चिआं दे चिहरे ते रौणक परत आई।उह जिवें किसे भिआनक बिमारी तों मुकत होए होण।कोई गेम वल नूं फोन वल नूं दौड़िआ ते कोई कंमपिऊटर वल नूं।लीहों लत्थी जीवन दी गड्डी फेर लीह ते पै के दौड़न लग्गी।बिज़ली दी रौशनी आंउदिआ ही आंढी गुआंढी फेर घरां विच्च अलोप गए।सटरीट दीआं रौणकां खतम हो गईआं।कुदरती नज़ारे अते आकाश विच्च चमकदे तारे मनुख्ख नें हुण फेर पता नहीं कदों देखणे सन।मैनूं लग्गिआ जिवें नेचर साडे नाल खहि के लंघी होवे।
इस घटनां नूं हुण कई वरे बीत गए मुड़ फेर कदे रोशनी राणी अख्खों परोखे नहीं होई।बच्चे हुण वी उस दिन नूं याद करके गल्ल छेड़दे हन “फेर कदों बलैक आऊट होऊ?इटज़ गुड्ड ऐकसपीरीऐंस” मैनूं वी चौदां अगसत दी उह हनेर भरी रात याद है।कदे मैं उस बारे अते कदे चौदां अगसत उन्नी सौ संनताली बारे सोचदा हां जदों मनुख्खी मन विच्च एसे तरहां हनेर भर गिआ सी।पता लग्गा कि बिजली जाण दा कारन कोई थरमल पलांट दा फेल हो जाणा सी।पर मनुख्खी मन ‘चों रोशनी दे वार वार गुआच जाण दा की कारन होऊ?इह मैनूं समझ नहीं सी आ रही।कदी दिल्ली दंगे ,कदे गुजरात दा कतलेआम ते कदे किते होर।इह घटनावा कदे वी वापर सकदीआं सन।पता नहीं सिमरन वरगीआं किंनीआं कु औरतां बरबाद हो जांदीआं।उस औरत दा दुख्ख मैनूं अज्ज वी छलणी कर के रख्ख जांदा है।‘काश अजिहा कदे नां वापरे’।मैं सोचदा हां,कदे कदे इह हनेर किउं पै जांदा है…?

