दुनीआं भर दा हर विअकती सिध्धे असिध्धे तौर ते खेती नाल जुड़िआ होइआ है। किसे वी रूप विच्च वरतिआ जावे अनाज बिनां किसे नूं नहीं सरदा। सिध्धी जिही गल्ल ऐ सभ दे ढिड्ड लग्गे होए नें इहनां नूं भरन वासते अनाज, फळ, सबज़ीआं आदि दी ज़रूरत हुंदी है। उह सानूं खेतां विच्चों मिलदे हन। असीं आपणी थाळी विच्च पए भोजन दे पिछ्छे होई मिहनत बारे सोचीए तां सभ तों वध्ध मिहनत किरती किसान दी हुंदी है। किसान खेत वाहुंदा संवारदा है। फिर ... चिड़ीआं- जनौरां दे भागीं, हाळी-पाळी दे भागीं, राही-पांधी दे भागीं ... आख के बीज बीजदा है। बीजां नूं पुंगरदे वेखदा, समें ते पाणी, खाद-ख़ुराक दिंदा है, बीमारीआं तों बचाउण लई सौ हीले-वसीले करदा है। आपणी फ़सल नूं जवान हुंदी वेखदा है। कई महीनिआं दी मुशक्कत तों बाअद फिर किते जा के उस दी मिहनत नूं बूर पैंदा है। रीझां पूरीआं होण दी आस बझ्झदी है।
मिहनत नूं फळ पैंदा वेख के खुश होणा कुदरती गल्ल है। भरपूर फ़सल नूं वेख के किसान दी खुशी दी झलक उस दे बहिण-खलोण दे तरीके विच्चों वी नज़र आउंदी है। उह आपणे हत्थ फड़ी सोटी नूं इक्क पासे वट्ट ते गड्ड दिंदा है। आपणीआं ढाकां उत्ते हत्थ धर के माण नाळ आपणे खेतां नूं निहारदा है। वट्ट 'ते पब्बां भार बैठ के बल्लीआं दा अकार वेखदा है। आपणे हत्थ नाळ मिण के उस दी लंबाई मापण दी कोशिश करदा है। दाणिआं दे भरवें होण दा अंदाज़ा लाउंदा है, आळे-दुआळिओं दो चार घाह दीआं तिहड़ां वी पुट्ट सुट्टदा है। उस नूं विसाखी दा मेला चेते आउंदा है। उस दी सोच मेला वेखण दीआं उडारीआं भरदी है। उस दीआं खुल्ल्हीआं अख्खां सुपने वेखदीआं हन, परिवारक जीआं दीआं लोड़ां पूरीआं करन बारे सोच के खुश हुंदा है।
इस दे उलट जदों किसान दी पक्की पकाई फसल उत्ते कुदरत आपणी करोपी विखाउंदी है तां किसान दा कालजा फड़िआ जांदा है। कदे उह आपणे भागां नूं कोसदा है, कदे रब्ब उस नूं आपणा वैरी जापदा है। मींह झख्खड़ गड़िआं दी मार नाळ बरबाद होई फसल नूं वेख के उस दा खेत दी वट्ट उत्ते वहिण-खलोण दा तरीका बदल जांदा है। कुत्ते-बिल्ले तों बचाअ लई हत्थ विच्च फड़ी सोटी तों उह आपणे सरीर नूं सहारा देण लग्ग पैंदा है। खेत दी वट्ट 'ते बैठण वेळे वी उस दा इक्क हत्थ सोटी नूं दूजा हत्थ गोडिआं अते ढिड्ड दे विचाळे कालजे पैंदे हौल नूं दब्बण लई रख्खिआ हुंदा है।
पक्की पकाई फ़सल ते जदों गड़िआं दी मार पैंदी है। मंजे 'ते बैठी किसान दी बज़ुरग मां आपणे बच्चिआं नूं आवाज़ मारदी है, "वे कोई तवा मूधा मार दिओ, टोकरा वी मूधा मार दिओ।" नवीं पीहड़ी दे जवाक बेबे दी गल्ल सुण के... वहिमां विच्च फसी बेबे...आख के मज़ाक करदे हन। उह आप सोटी सहारे उठ्ठ के जाण दी कोशिश करदी है। बेबे दे सट्ट लग्गण दे डरों जवाक आपे तवा अते टोकरा मूधा मार आउंदे हन। जदों बेबे उहनां नूं मतलब समझाउंदी है तां उह इक्क दूजे दे मूंह वल्ल बिटर-बिटर वेखदे हन। बेबे दस्सदी है, " इह कुदरत नूं सुनेहा हुंदा ऐ। तुसीं आवदे हिसाब नाळ अरदासां करदे ओ असीं चुप्प करके वी अरदास कर लैंदे हां तवा मूधा मारन दा मतलब...कुदरत अग्गे तरला हुंदै कि जे इह मींह गड़े बंद नां होए तां साडे तवे मूधे हो जाणे नें। जदों फसलां बरबाद हो जाणगीआं, घरे अनाज नहीं आवेगा फिर रोटी पकाउण लई तवे वी सिध्धे किवें होणगे... ऐसे तरहां टोकरा मूधा मारन दा वी इही मतलब ऐ फिर डंगरां लई दाणा-चारा वी नहीं होणा। सौ गल्लां दी इक्क गल्ल... असीं अते साडे डंगर-वछ्छे सारे भुख्खे मर जावांगे।" उह दस्सदी है कि इह इस लई कीता जांदा है कि कुदरत दे मन मिहर पवे। मींह झख्खड़ बंद हो जावे। हो सकदा है इह समरपण दी भावना होवे, हत्थ खहड़े करना,बेवसी, लाचारी अते रोस विखा के रहिम दी अपील करन दा इक्क तरीका वी हो सकदा है।
किसान आपणी कमाई फ़सल नूं किते लुको के नहीं रख्ख सकदा। उह आपणीआं अख्खां नाल लहिलहाउंदी फ़सल नूं बरबाद हुंदी वेखदा है। इस तरहां दा नुकसान देखणा बड़े वड्डे जिगरे दा कंम है। चिहरे ते पैंदीआं मींह दीआं ठंढीआं कणीआं विच्चों आपणीआं गल्ल्हां उप्पर दी दाहड़ी विच्च समाउंदी कोसे पाणी दी घराळ नूं सिरफ़ उही जाणदा है... जिस तन लागे सोई जाणे... उस दे सुपने रीझां सभ ख़तम हो जांदीआं हन। करज़ा वधण दा फ़िकर सताउण लग्ग पैंदा है। परिवार दीआं लोड़ां मूंह अड्डी खहड़ीआं नज़र आउंदीआं हन। ठेके 'ते ज़मीन लैण वाळे किसानां दी चिंता वध्ध हुंदी है। उहनां नें ठेका वी देणा हुंदा है अते परिवार दीआं लोड़ां वी पूरीआं करनीआं हुंदीआं हन।
फ़सलां दी तबाही दी भरपाई कोई नहीं कर सकदा। किसान आपणीआं वोटां नाळ आपणे हत्थीं बणाए राजिआं दे मूंहां वल्ल वेखदे हन। सरकारां अख्खां पूंझण दी कोशिश करदीआं हन, जो करदीआं हन उह काफ़ी नहीं हुंदा। किसान दे सबर दी परख़ हर मौसम विच्च हुंदी है। इहनां बेवसीआं लाचारीआं विच्चों संघरश उपजदा है। किरती ते किसान सड़कां 'ते उत्तर आउंदे हन। पर नेतावां दी बहुती ताकत इक्क दूजी पारटी वाळिआं दी निंदिआ करन 'ते, पारटीआं बदलण 'ते, विरोधीआं दे औगुण फरोलण उत्ते लग्गी हुंदी है। आपो धापी विच्च उलझिआं नूं किरती ते किसान उदों ही दिसदे हन जदों चोणां नेड़े आ जांदीआं हन। उहनां दी कहिणी अते करनी विच्च बहुत फ़रक हुंदा है। खाण वेळे दंद होर अते विखाउण वाळे होर हुंदे हन। जे किते सरकारां औखे वेळे किसानां दी बांह फड़न तां किसानी ख़ुदकुशीआं घट सकदीआं हन। उहनां दीआं थोहड़ीआं बहुतीआं समस्सिआंवां हल्ल हो सकदीआं हन।
असल गल्ल तां इह है... उह डिग्गदा है फेर आपणे आप नूं आपे संभालदा होइआ खहड़ा हुंदा है। वार-वार डिग्ग के उठ्ठणा ही उस दी खासीअत है। उस दी पीड़ नूं कोई नहीं जाणदा। बरबाद होईआं फ़सलां दी तकलीफ़ सीने अंदर लुको के बचे दाणिआं नूं समेटदा है। बाबे दे कहे... 'आपण हथी आपणा आपे ही काजु सवारीऐ'... उत्ते अमल करदा फिर खेत वाहुंदा, बीजदा है। फिर आपणी फ़सल नूं वेख के खुश हुंदा है। बस इसे तरहां उस दा जीवन चल्लदा है। आपणे आप नूं संभालदा दुनीआं दे खाण दा प्रबंध करन लई दिन रात मिहनत करदा है। किरती किसान दी इस मिहनत नूं सलाम है।

