साडा देश इस समें दुनीआं दा सभ तों वध्ध अबादी वाला देश बण गिआ है किउंकि असीं 140 करोड़ दे अंकड़े नूं पार गए हां। चीन नूं असीं पिछ्छे छड्ड दित्ता है। चीन इक्क तरहां नाल साथों पिछ्छों अज़ाद होइआ सी। इस समें उत्थे सनअती अते खेती विकास सिखर उत्ते है अते दुनीआं दी वड्डी शकती बण गिआ है। आपणे यतनां नाल उनहां अबादी दे वाधे नूं नत्थ पा लई है। चीन अते अमरीका पिछ्छों साडा मुकाबला इंगलैंड, जरमनी अते जपान नाल है, जिनहां देशां दी अबादी 10 करोड़ दे नेड़े तेड़े है। उनहां नाल मुकाबला करके असीं आपणे आप नूं खुशहाल देश नहीं आख सकदे। करोना तों पिछ्छों बेरुज़गारी विच्च वाधा होइआ सी, जिहड़ा हुण वी जारी है। इसे कारन गरीबी विच्च वाधा होइआ ते सरकार नूं मजबूर हो के देश दी अध्धीउं वध्ध अबादी नूं मुफ़त राशन देणा पै रिहा है। इस वरगे दे लोकां लई आपणे बच्चिआं नूं चंगी विद्दिआ देणा जां सिहत सहूलतां लैणीआं सुपने वांग है। अंन दे नालो नाल पीण वाले पाणी दी वी तेजी नाल घाट वध रही है।
जदों देश आज़ाद होइआ सी, उदों आबादी केवल 33 करोड़ सी। तेज़ी नाल होए आबादी दे इस वाधे दीआं तिंन मुढलीआं लोड़ां रोटी, कप्पड़ा अते मकान दी पूरती लई देश दे कुदरती वसीलिआं दी वी तेज़ी नाल वरतों कीती जा रही है। लोकां लई मकान बणाउण वासते लख्खां पिंड उजाड़ने पए हन। इंझ वाही हेठ धरती घट रही है जदों कि भोजन दीआं लोड़ां वध रहीआं हन। जदों वसों केवल 33 करोड़ सी उदों लोकीं पाणी दी संकोचवीं वरतों करदे सन किउंकि पाणी बिनां धरती उत्ते जीवन संभव नहीं है। हुण जदों अबादी इंनी वध गई है तां पाणी दीआं लोड़ां वी उसे अनुपात विच्च वधीआं हन। इसदे नाल ही लोकां विच्च पाणी दी संकोचवीं वरतों करन अते पाणी नूं देवता समझ सतिकार खतम हो गिआ है। लोक पाणी दी खुल्ल्ह के वरतों करदे हन। पाणी बिनां फ़सलां, पशू, पंछी, रुख्ख, बूटे कोई वी जीवत नहीं रहि सकदा। इंझ देश विच्च पाणी दी वरतों विच्च तेज़ी नाल वाधा होइआ है।
असीं आपणे दरिआवां अते धरती हेठले पाणी दी बड़ी बेदरदी नाल वरतों कर रहे हां। इस नाल धरती हेठला पाणी मुक्कण दे नेड़े है अते दरिआ सुक्कण वाले हन। मींह दे पाणी दी संभाल अते धरती हेठ इसदी भरपाई वल किसे सरकार नें वी धिआन नहीं दित्ता। सारीआं गलीआं, सड़कां पक्कीआं हो गईआं हन। छप्पड़ अते तलाब पूर दित्ते गए हन। दरिआ, नदीआं अते नालिआं दे वहिण मोड़ दित्ते गए हन। इंझ धरती हेठ बहुत घट पाणी जा रिहा है।
इक्क अनुमान अनुसार भारत विच्च सिंचाई लई सालाना 20 करोड़ एकड़ फुट्ट पाणी धरती हेठों खिच्चिआ जांदा है जदों कि मींह इस नालों मसां अध्धी मातरा विच्च ही पैंदे हन। पंजाब विच्च कदे खूहां विच्च पाणी चरस नाल कढ्ढिआ जांदा सी। इह चमड़े दा वड्डा बोका हुंदा सी। इस नूं खूह विच्च सुट्टिआ जांदा सी जदों इह पाणी नाल भर जांदा सी तां बलदां दी जोड़ी इस नूं बाहर खिच्चदी सी। इस नाल बहुत घट धरती दी सिंचाई हुंदी सी। फिर बलदां नाल चल्लण वाले हलट आ गए। खूहां विच्चों कोई 30-40 फुट्ट डुंघाई तों टिंडां राहीं पाणी खिच्चिआ जांदा सी। पर हुण टिऊबवैल बोर हरेक साल डूंघे करने पै रहे हन। मोटरां वी वड्डीआं लग्ग रहीआं हन, इंझ बिजली दी खपत विच्च वी वाधा होइआ है।
हरी क्रांती नें अंन भंडार तां भर दित्ते पर पाणी दे सोमे खाली कर दित्ते। आबादी दा ढिड्ड तां भर दित्ता पर पहिलां नालों कोई तिंन गुणा वधेरे पाणी खरच होइआ। अजिहा करना मजबूरी है। भोजन मनुख्ख दी मुढली लोड़ है, इस करके रोटी देणा तां हरेक सरकार दा पहिला फ़रज़ बणदा है। खतम हो रहे पाणी दी संभाल लई तेज़ी नाल वध रही आबादी उत्ते लगाम लगाउण दी लोड़ है। देश विच्च लोक राज वोट राज बण रिहा है। वोट राज विच्च आबादी दे वाधे नूं रोकण वल कोई सरकार वी धिआन नहीं दे रही।
इस समें साडा देश सभ तों संघणी आबादी वाला देश बण गिआ है। वाही हेठ रकबा घट रिहा है, धरती हेठला पाणी मुक्क रिहा है, जंगल खतम हो रहे हन, जदों कि लोड़ां विच्च वाधा हो रिहा है। हर खेतर विच्च सवैचालक मशीनां, कंपिऊटरां ते हुण नकली सिआणप नाल रोज़गार विच्च वाधा होण दी थां कामिआं दी लोड़ घट रही है। जित्थे आबादी विच्च हो रहे वाधे नूं रोकण दी लोड़ है उत्थे सनअती नीती अजिही बणे जित्थे वध्ध तों वध्ध कामिआं दी लोड़ होवे।
इस विच्च कोई शक्क नहीं कि देश विच्चों गरीबी दूर करन लई यतनां दी लोड़ है पर इस यतन अजिहे होणे चाहीदे हन कि लोकीं आपणी लोड़ां पूरीआं करन दे समरत्थ होण पर बहुतीआं सरकारां इस वरग नूं मुफ़त दीआं रिऊड़ीआं इनहां दे विकास लई नहीं सगों वोटां लैण लई दिंदीआं हन। मुफ़त ज़रूर देवो पर इह विद्दिआ अते सिहत सहूलतां दे रूप विच्च होणीआं चाहीदीआं हन। अजिहीआं सहूलतां दित्तीआं जाण जिहड़ीआं गरीबां नूं आपणे पैरां उत्ते खहड़े होण विच्च सहाई हो सकण। तुसीं इक्क चीनी कहावत तां सुणी होवेगी कि जेकर किसे नूं इक्क डंग दी रोटी देणी है तां इक्क मछ्छी दे देवो पर जेकर उमर दीआं रोटीआं देणीआं हन तां उस नूं मछ्छी फड़ना सिखाइआ जावे। जदों मछ्छी फड़ना सिखाइआ जावेगा भाव हुनरमंद बणाइआ जावेगा तां लोकां विच्च आतम-विशवास वधेगा, उह चंगे भविख्ख लई यतन होर तेज़ करनगे। बच्चिआं दे उजले भविख्ख लई उह परिवार छोटा रख्खण वल धिआन देणगे।
देश विच्च लोकराज है। लोकराज विच्च आगूआं दा मुख्ख मंतव लोकां दे भले बारे सोचणा हुंदा है पर साडे बहुते आगू लोकां दे विकास बारे नहीं सगों आपणे लई वोट प्रापती बारे सोचदे हन। राजसी पारटीआं दा वी मुख्ख मंतव वोटां प्रापत करनीआं ही बण गिआ है। वोट राजनीती दी सौड़ी सोच देश लई घातक सिध्ध हो रही है। आगूआं नूं चोणां जित्तण लई वोट चाहीदे हन अते जिहड़े उनहां दे वोट बैंक हन, उत्थे ही आबादी विच्च वाधा हो रिहा है। उतले अते विचकारले तबके दे बहुते परिवार टब्बर नूं छोटा रख्खण लई जागरूक हो गए हन। इनहां दे बहुते परिवारां विच्च इक्क जां दो बच्चिआं दा रिवाज़ पैंदा जा रिहा है। गरीब लोकां विच्च बच्चिआं दे विआह आम करके छोटी उमर विच्च ही हो जांदे हन ते इह ही मनोरंजन दा मुख्ख सोमा है। बहुते गरीब परिवार परिवार छोटा रख्खण बारे नहीं सोचदे किउंकि बच्चे होश संभालदिआं ही कमाई करनी शुरू कर दिंदे हन। इंझ गरीबां दी गिणती घट्ट होण दी थां इस विच्च वाधा हो रिहा है। अनाज विच्च आतम निरभर समझे जांदे देश विच्च 30 करोड़ नूं रज्जवीं रोटी नसीब नहीं है अते अध्धी वसों नूं संतुलित भोजन नहीं मिलदा। वध रही अबादी कारन गरीब जेकर चाहुण तां वी दुध्ध, फ़ल ते सबज़ीआं दी लोड़ अनुसार वरतों नहीं कर सकदे।
कईआं विदवानां दा विचार है कि आबादी तां किसे वी देश लई वरदान हुंदा है। अजिहा उदों ही है जदों इह देश विच्च प्रापत वसीलिआं अनुसार होवे। आम आदमी दी तां कोई कदर ही नहीं जदों कि लोकराज विच्च लोकीं ही सभ तों महत्तवपूरन हुंदे हन। आगू छोटे परिवार दा प्रचार नहीं करदे किउंकि इस नाल उनहां दे वोट बैंक नूं ख़तरा पैदा हुंदा है।
आबादी दे वाधे नूं रोकण लई जित्थे इस पासे प्रचार दी लोड़ है, उत्थे देश दे सारे परिवारां नूं आपणे पैरां उत्ते खहड़े होण विच्च सहाइता कीती जावे। उनहां लई अजिही विद्दिआ दा मुफ़त प्रबंध कीता जावे जिहड़ी केवल उनहां दे गिआन विच्च ही वाधा नां करे सगों उनहां नूं हुनरी बणावे अते आपणे पैरां उत्ते खहड़ा होणा सिखावे इसदे नाल ही उनहां नूं वधीआ इनसान वी बणावे। हुण दी विद्दिआ इनसानीअत दा पाठ नहीं पहड़ा रही किउंकि बेईमानां अते लोक हमदरदी तों सख्खणे मनुख्खां विच्च बहुगिणती पहड़े लिखे वरग दी ही है।
सारे संसार विच्च 11 जुलाई दा दिन आबादी दिवस दे रूप विच्च मनाइआ जांदा है। इसदा मंतव निरा आबादी दे वाधे नूं ही रोकणा नहीं सगों लोकां नूं इमानदारी, मिहनत अते आपसी पिआर दा सबक वी सिखाउणा है। इस संबंधी फ़ैसला संयुकत राशटर दी जनरल असैंबली विच्च 45/216 मते राहीं इस दिन बारे फ़ैसला कीता गिआ सी। इस दिन इह प्रचारिआ जांदा है कि आपणे बच्चे दी थां किसे गरीब बच्चे नूं गोद लवो। छोटे परिवारां नाल धरती ’ते बोझ घटावो अते भोजन दी थुड़ दूर करो। विआह दी उमर विच्च वाधा, विद्दिआ अते औरतां दे हक्कां दी राखी लई वी जागरूकता वधाई जावे। अबादी दे वाधे दी रोक नाल विकास विच्च तेज़ी आवेगी अते वातावरण दी संभाल वी हो सकेगी। नवीं सरकार नूं इस पासे गंभीरता नाल सोचणा चाहीदा है। जेकर अबादी विच्च वाधा इसे तरहां जारी रिहा तां साडा देश कदे वी खुशहाल अते विकसित नहीं बण सकदा। लीडरां नूं चाहीदा है कि आपणीआं वोटां बारे सोचण दी थां देश दे चंगे भविख्ख बारे सोचण।
* * * * *

