सव: स्री अबराहम लिंकन नें अमरीका दे सोल्हवें राशटरपती वजों 1861-1865 तक आपणीआं सेवावां निभाईआं। राशटरपती बणन तों बाअद जदों उह सदन विच्च दाखल होए तां विरोधी पारटी दे इक्क आगू नें उहनां ’ते विअंग कस्सदिआं किहा, “इसदे पिता मेरीआं जुत्तीआं तिआर करदे रहे हन।” स्री लिंकन नें उसदे बोल सुणे अते फिर सहिज मते उसनूं जवाब दित्ता, “मैनूं माण है कि मैं इक्क मोची दा पुत्तर हां। आपणे पिता जी नूं मैं बेनती करांगा कि उह तुहाडे वासते इक्क होर जुत्तीआं दा जोड़ा तिआर करके देण।”
दूजे आगू लिंकन जी दी शान विरुध्ध बोले शबदां दा जदों तिख्खी सुर विच्च जवाब देण लई उठ्ठे तां अबराहम लिंकन नें उहनां नूं इशारे नाल बिठा दित्ता। उस उपरंत सदन दी कारवाई बिनां किसे रौले रप्पे तों सुचज्जे ढंग नाल चलदी रही। सदन तों बाहर आउंदिआं जदों प्रैस्स दे प्रतीनिधीआं नें उहनां नूं पुछ्छिआ कि तुसीं विरोधी पारटी दे आगू वल्लों कहे शबदां ’ते गुस्सा किउं नहीं कीता? तां अबराहम लिंकन दा जवाब सी कि सदन बड़ी पवित्तर संसथा है। इत्थे अमरीका दे सरबपख्खी विकास लई नीतीआं घड़ीआं जांदीआं हन। सदन दी कारवाई ’ते होइआ ख़रच लोकां वल्लों दित्ता जांदा है। फज़ूल दी गल्ल ’ते बहिसबाज़ी करके मैं सदन दा समां अते लोकां दा पैसा बरबाद नहीं सी करना चाहुंदा।”
उपरोकत इतिहासक प्रसंग याद करदिआं पिछले समिआं विच्च पंजाब विधान सभा दे डसैशन दी तसवीर साहमणे आ जांदी है जिस विच्च इक्क दूजे ’ते चिक्कड़ सुट्टण, दूशणबाज़ी, गाली गलोच अते मंद भाशा दा प्रयोग करके सदन नूं लड़ाई दा अखाड़ा बणाइआ गिआ। लोकां वल्लों चुणे होए नुमाइंदिआं नूं सदन विच्च चीक चिहाड़ा पाउण, इक्क दूजे नूं नीवां करन दे यतन अते असभिअक भाशा बोलण लई विधान सभा विच्च नहीं भेजिआ गिआ। विधान सभा दा आख़री बजट सैशन 6 मारच, 2026 तों 16 मारच, 2026 तक चल्लिआ। 11 दिन दे चल्ले इस सैशन ’ते अंदाज़न 14 करोड़ खरच होइआ है अते इह ख़रच सरकारी खज़ाने विच्चों कीता गिआ है। सरकारी खज़ाने विच्च पैसा लोकां वल्लों वख्ख-वख्ख टैकसां दे रूप विच्च दित्ता जांदा है। 9 मारच अते 10 मारच नूं जिस तरीके नाल इक्क विधाइक पिछ्छे राज सत्ता अते विरोधी गरुप्प विच्च कुसैले बोलां दी वरखा होई, इस तरहां मिहणो मिहणी होए जिवें पिंड दीआं औरतां गली दी नाली पिछ्छे लड़दीआं हन, जां फिर रूड़ी पिछ्छे गाली गलोच हुंदी है। इस लड़ाई विच्च भावें इक्क धिर दूजी धिर नूं खूंजे लाउणा समझदी होवे, पर गंभीर प्रशन है कि इस रौले रप्पे नाल की लोकां दे मसले हल्ल होए?
सदन दी कारवाई नूं सुचारू ढंग नाल चलाउण लई सदन दे सपीकर, मुख्ख मंतरी अते विरोधी धिर दे नेता दी समूहिक ज़िंमेवारी हुंदी है। अजिहा वरतारा वरतमान सरकार दे नाल नाल पिछलीआं सरकारां विच्च वी हुंदा रिहा है। अजिहे दिन विधान सभा दे इतिहास विच्च ‘काले दिन’ वजों याद कीते जाणगे, जित्थे साडे चुणे होए विधानकारां नें लोकां दा पैसा लड़ाई दे अखाड़े ’ते खरच करन नूं ही आपणी बहादरी समझिआ। सत्ता विच्च हुंदिआं राजनीतक लोक इह भुल्ल जांदे हन कि उह वी समाज दा इक्क हिस्सा होण दे नाल नाल समाज प्रती जवाबदेह वी हन। दरअसल सिआसत विच्च पैसा, बाहूबल अते अपराधीकरन भारू होण कारन नैतिकता गुंम हो गई है। चोणां समें वाअदिआं अते दाअविआं दी झड़ी लाउण उपरंत बहुत सारे विधाइक जित्तण उपरंत आपणी ज़मीर, सिधांत अते लोक मसलिआं नूं भुल्ल के निज्जी हितां विच्च उलझ जांदे हन। अजिही सथिती विच्च लोक अकसर कहिंदे हन कि राजनीती जेकर सेवा है, फिर तनख़ाह किउं? अते जेकर नौकरी है तां फिर योगता अते प्रीखिआ किउं नहीं? दरअसल चुणे गए विधाइकां नूं लोकां दी सेवा लई मुफत गड्डी, पैटरोल, रिहाइश, दफतर, सुरख्खिआ करमचारी, माण भत्ते अते होर अनेकां सहूलतां मिलीआं होईआं हन। पर इह दुखांतक पहिलू है कि इह सहूलतां मिलण तों बाअद जित्थे बहुत हद्द तक लोकां नाल संपरक टुट्ट जांदा है, उत्थे ही अथाह ज़मीनां, पैटरोल पंप, बस्सां दा कारोबार, सनअतां विच्च हिस्सेदारी, केबल कारोबार, पंज तारा होटल, आलीशान कोठीआं, वख्ख-वख्ख माफ़ीआ गरुप्पां नाल भाईवाली अते सरप्रसती कारन बहुत सारे सिआसी आगूआं दी आमदनी विच्च 500-700% दा वाधा हो जांदा है। सिआसी आगूआं नाल सटेज ’ते सुशोभित वी अजिहे ‘भद्दर पुरश’ ही हुंदे हन।
पंजाब दा इतिहास कुरबानीआं नाल भरिआ पिआ है। देश आज़ाद करवाउण लई जिनहां 127 देश भगतां नें हस्स के फांसी दा रस्सा चुंमिआ, उहनां विच्चों 87 पंजाबी सन। उमर कैद दी सज़ा कट्टण वाले 2626 भारत दे देश भगतां विच्चों 2147 पंजाबी सन। बहुत सारे सिआसी आगूआं दे किरदार, फरज़ां तों बेमुखी, लुट्ट-खसुट्ट विच्च भाईवाली तों दुखी हो के ही किसे शाइर नें दुखी मन नाल इह बोल लिखे सन:
“इह पापी ते झूठे आगू, कुरसी लै के बहि गए।
राजगुरू, सुखदेव, भगत सिंघ फुल्लां जोगे रहि गए।”
इस वेले पंजाब दे सिर ’ते करज़े दी पंड दिन-ब-दिन भारी हो रही है। मारच 2026 तक पंजाब 4 लख्ख करोड़ दा करज़ाई हो गिआ है। सूबे दे बजट दा तीजा हिस्सा करज़े दे बिआज अते मूल किशतां नूं चुकाउण दे लेखे लग्ग जांदा है। पंजाब दे इस करज़े कारन हर विअकती औसत 1.04 लख्ख दा करज़ाई है। चंगा हुंदा कि इस बजट सैशन विच्च पंजाब दी करज़े सबंधी सही सथिती तों जाणू करवा के करज़ा लाहुण सबंधी सही विउंतबंदी बणाई जांदी। पर रौले रप्पे नें इस अहिम मुद्दे नूं ही निगल लिआ।
दरअसल विधान सभा दा सैशन प्रांत दीआं बहुपख्खी अते बहुपरती समस्सिआवां उत्ते विचार वटांदरा, उसारू बहिस अते समस्सिआवां दे हल्ल लई बुलाइआ जांदा है। इस वेले किरसानी संकट, नशिआं कारन जवानी दा हो रिहा घाण अते सिविआं दी भीड़ विच्च निरंतर हो रिहा वाधा, बेरुज़गारी, नौजवानां दा विदेशी रुझान, अमन अते कानूंन दी समस्सिआ, गैंगसटरवाद, फिरौतीआं कारन दहिशत दा माहौल, रिशवतखोरी, ज़रखेज़ ज़मीनां नूं खोरा, पाणी संकट, शामलात ज़मीनां ’ते कबज़े, ऐन्न. आर. आई. भरावां दीआं जाइदादां नूं गंभीर ख़तरा, खेती नीती नूं बरेकां आदि मुद्दे सैशन विच्च विचारनयोग हन अते इनां मुद्दिआं दे हल्ल लई ठोस यतन वी ज़रूरी है। विकास निरोल सड़कां, गलीआं, नालीआं, दरवाज़िआं दी उसारी नूं ही नहीं किहा जांदा, सगों इनहां दी वरतों करन वालिआं दी सुरख्खिआ अहिमीअत रख्खदी है। जदों लोक घरां विच्च सुरख्खित नां होण, विउपारी तबका भैअ-भीत होवे अते किसान इकल्ला खेत विच्च जाण तों इस करके डर रिहा होवे कि किते हरल हरल करदे नशई खेत विच्च मोटर चोरी करन वेले उस उत्ते ही जान लेवा हमला नां कर देण अते पहड़े लिखे नौजवान रुज़गार दी भाल विच्च दर दर भटक रहे होण; अजिही सथिती विच्च साडे चुणे होए विधाइकां दा इनहां समस्सिआवां दे हल्ल लई गंभीर होणा अतिअंत ज़रूरी है।
भारत दे प्रसिध्ध हिंदी कवी, सुतंतरता संगरामी अते समाज सेवक श्री रामधारी सिंघ दिनकर 1952 तों 1962 तक राज सभा दे मैंबर रहे सन। 1961 विच्च पारलीमैंट विच्च दाखल होण समें जदों उह पौड़ीआं चहड़ रहे सन तां उनहां दे अग्गे उस वेले दे प्रधान मंतरी सव: जवाहर लाल नहिरू जी जा रहे सन। अचानक नहिरू जी दा पौड़ीआं तों पैर फिसल गिआ। पिछ्छे आ रहे दिनकर जी नें उहनां नूं तुरंत संभाल लिआ ते उह डिगण तों बच गए। जदों नहिरू जी नें उहनां दा धंनवाद कीता तां दिनकर जी नें मुसकरा के किहा, “जदों वी सिआसत थिड़कदी है, तां लेखक उसनूं संभालण दी ज़िंमेवारी निभाउंदा है।”
इस पख्ख तों लेखकां, बुध्धीजीवीआं, चितंन समाज सेवकां अते देश प्रेमीआं दी इह अहिम ज़िंमेवारी है कि उह चुणे होए नुमाइंदिआं नूं उनहां दे देश, प्रांत अते समाज प्रती फरज़ां तों जाणू करवाउण लई आपणी आवाज़ नूं बुलंद रख्खण।
* * * * *

