फ़रवरी 16, 2026

writingDetail.created_by
By: मोहन शरमा

मोम वरगा हठ

हर रोज़ हुंदे बलातकार, पती पतनी दे तिड़कदे रिशते, नशई पती वल्लों पतनी दा कतल, पोटा पोटा दुखी मापिआं दे घर बैठीआं विआहीआं वरीआं कुड़ीआं अते इस तरहां दीआं ही होर औरत नाल हो रहीआं दिल कंबाऊ घटनावां सुण के उह सुंन हो जांदी। जवानी दा सफर तैअ करदिआं सीरत नें फैसला कर लिआ कि उह विआह नहीं करवाएगी। सारी उमर कुआरी रहेगी। उह सोचदी, जिसदे नाल लावां लै लईआं, उह किते मेरी ज़िंदगी ही नां रोल देवे। इहदे नालों तां ...।

सीरत नें चंगे नंबरां विच्च बी.ए. बी.ऐड्ड. कीती। कुझ समें बाअद उस नूं पिंड दे ही सरकारी सकूल विच्च नौकरी मिल गई। विआह नां करवाउण सबंधी उसने मापिआं नूं वी दस्स दित्ता। मां नें इह कहिंदिआं बथेरा समझाइआ, “धीआं सारी उमर मापिआं दे घर नहीं रहिंदीआं, औरत नूं पैर पैर ’ते मरद दे सहारे दी लोड़ पैंदी ऐ। सीतीन तैनूं वी... । उंज वी असीं तां नदी किनारे रुख्खड़ा हां, किंनी कु देर बैठे रहांगे? औरत अते मरद ज़िंदगी रूपी गड्डी दे दो पहीए नें। भला इक्क पहीए नाल गड्डी किवें चल्लू? तूं ज़िद नां कर। तेरे वासते चंगा जिहा घर-बार देख के तेरे हत्थ पीले कर देवांगे। धीआं आपणे सहुरे घर ही सोंहदीआं नें।”

पर सीरत दी ज़िद अग्गे मापिआं दी कोई पेश नां चल्ली। सीरत हर रोज़ नेम नाल सकूल जांदी, बच्चिआं नूं पहड़ाउंदी अते फिर घर वापस आ जांदी। उसदे नाल कंम करन वालीआं अधिआपक साथणां उस नूं छेड़दीआं, “सीरत मूंह मिठ्ठा कदों करवाउणै? कोई मुंडा देख रख्खिऐ जां हालां ...?” पर सीरत नें मोड़वें जवाब विच्च उहनां नूं आपणी ज़िंदगी दे फैसले तों जाणू करवा दित्ता। कदे कदे जदों उह आपणी मां नूं बापू मुढ्ढ बैठ के कंन विच्च गल्लां करदिआं देखदी जां आपणे भरा भरजाई नूं चोहल मोहल करदिआं देखदी तां उहदा मंन वी डोल जांदा। पर फिर दलील दे ठुंमहणे नाल उह आपणे आप नूं सावां कर लैंदी। पंज छे वरहे सीरत नें इंज ही गुज़ार दित्ते। बस्स घरों सकूल अते सकूलों घर इह ही उहदी ज़िंदगी दा नित्त दा रुझेवां सी।

फिर इक्क दिन सीरत दे धिआन विच्च आइआ कि उसदा इक्क नवां कुलीग, बलजीत उस वल्ल बहुत गहु नाल देखदा रहिंदा रहिंदा है। किसे नां किसे बहाने उह उस नाल गल्ल वी कर लैंदा। इक्क साल इंज ही बीत गिआ। आपणे कुलीग दीआं नज़रां राहीं दित्ते मोह भरे सुनेहे दा सीरत नें कोई हुंगारा नां भरिआ। फिर इक्क दिन सटाफ रूम विच्च उसनूं इकल्ली बैठी देख के बलजीत उसदे कोल आइआ। डाढे ही मोह नाल उस वल्ल विहंदिआं कहिंदा, “सीरत, ज़िंदगी दे सफर विच्च मैं तुहाडा साथ चाहुंदा हां। अजिहे गंभीर फैसले किसे ’ते ठोसे नहीं जांदे। सोच लैणा, मेरी पहिल तुसीं हो। सूरत नालों सीरत नूं मैं पहिल दिंदा हां। जिहो जिही जीवन साथण मैं चाहुंदा हां, उह गुण तुहाडे विच्च हन। निमरता, सादगी अते सुंदरता दा सुमेल हर इक्क दे हिस्से नहीं आउंदा। तुहाडे विच्च इह सभ कुझ है।” इह कहिंदिआं बलजीत सटाफ रूम विच्चों बाहर चला गिआ।

सीरत नें कोई जवाब नहीं दित्ता पर उसदे अंदर उथल पुथल शुरू हो गई। मां दे कहे बोल उस नूं चेते आ गए, “धीए, मरद बिनां औरत अधूरी है।” सीरत नूं मां दे कहे बोल सही लग्गे। उसदे अंदर दब्बे होए जज़बात अंगड़ाईआं लैण लग्गे। उसने हर संभव कोशिश कीती कि उह पहिला वांग सहिज रहे। किंने दिन उह खामोश रही, पर बलजीत उहदीआं सोचां दा केंदर बिंदू बणिआ रिहा। सवेरे इक्क वार मुसकराहट नाल मुलाकात हुंदी, उस तों बाअद उह बच्चिआं नूं पहड़ाउण विच्च रुझ्झ जांदी। उंज बलजीत उसनूं चंगा चंगा लग्गण लग्ग पिआ सी। उसने आपणे पध्धर ’ते बलजीत बारे जाणकारी वी प्रापत कर लई। बलजीत घर-बार पख्खों वी ठीक सी। उंझ वी सोहणा सुनख्खा सी। रिशते वाले उसदे आले दुआले फिरदे सन पर उसने किसे नूं सहिमती नहीं सी दित्ती। सीरत दे आशावादी हुंगारे दी बलजीत नूं हर पल उडीक रहिंदी सी।

हुण दिन रात सीरत दीआं सोचां विच्च बलजीत ही घुंमदा रहिंदा। उसने आपणे अधूरेपण नूं पूरा करन लई बलजीत नूं हां पख्खी जवाब देण दा निरणा कर लिआ। फिर इक्क दिन उसने हौसला करके बलजीत नूं किहा, “तुहाडी परपोज़ल दा मैं सवागत करदी हां। मेरे मापिआं दी सहिमती लै लवो। घरदिआं नूं मैं पहिलां जवाब दे चुक्की हां। इस लई मेरे वल्लों उनहां नूं हुण कहिणा मुशकिल है।”

बलजीत नूं उसदे इह बोल सुण के जापिआ जिवें ज़िंदगी मिहरबान हो गई होवे। तिंन चार दिनां पिछ्छों उह सकूल समें विच्च मुख्ख अधिआपक तों कुझ समें दी छुट्टी लै के सीरत दे मापिआं नूं मिलण चला गिआ। उनहां नूं मिल के उसने निमरता सहित बेनती करदिआं किहा, “मैं जी इत्थे सकूल विच्च अधिआपक लग्गिआ होइआ हां। मेरा पिंड इत्थों पंज कु किलोमीटर ’ते है। मेरे परिवार अते जाइदाद बारे पता कर लवो। मैं तुहाडी धी दा हत्थ मंगण आइआ हां।”

सीरत दे मापे बलजीत दी गल्ल सुण के खामोश हो गए। फिर सीरत दे बाप नें इह कहिंदिआं खमोशी तोड़ी, “पुत्त, साडी धी विआह करवाउण तों मुनकर है। असीं फिर उस नूं टोह के देख लैने आं। हफते कु तक असीं तुहानूं दस्स दिआंगे। नाले तुहाडे घर बार सबंधी वी पता कर लवांगे।” उंज बलजीत उहनां नूं पसंद आ गिआ सी। सोहणा सुनख्खा, सरकारी नौकरी ’ते लग्गिआ होइआ।

दो तिंन दिनां बाअद सीरत दी मां नें धी दे मोढे ’ते हत्थ रख्खदिआं डाढे ही मोह नाल किहा, “सीती, तेरे रिशते लई सानूं तेरे सकूल विच्च लग्गे बलजीत मासटर दी दस्स पई ऐ। घरों वी तकड़ै मुंडा। तेरी की सलाह ऐ?”

बलजीत दा नां सुण के सीरत दे चिहरे ’ते लाली छा गई। उहने आपणी मां दा हत्थ घुट्ट के फड़दिआं किहा, “बेबे, जिवें थोडी मरज़ी है। मैं थौतों नाबर थोहड़ी हां।”

इह सुणदिआं मां बाप दे चिहरिआं ’ते मुसकराहट आ गई। उहनां नूं लग्गिआ जिवें उहनां दे मन ’ते पिआ मणां मूंहीं बोझ उत्तर गिआ होवे।

“चंगा धीए, कल्ल्ह नूं तेरा बापू अते तेरा वीर बलजीत दे पिंड उहदे मापिआं नाल तेरे रिशते दी गल्ल करन जाणगे।”

सीरत कुझ नहीं बोली। बस्स, साहमणे कंध ’ते बैठे घुग्गीआं दे जोड़े नूं रीझ नाल देखदी रही।

* * * * *