इक्क सुंदर-सडौल, रंग गोरा मोटीआं अख्खां, कद्द नां बहुता छोटा ते नां ही बहुता लंमा देखण नूं सोहणा बणदा फब्बदा। असीं दोवें जाणीआं लग्गभग हमउमर, उह मेरे तों छे महीने वड्डी। पर साडा दोनां दा खेडणा मल्ल्हणा, सकूल जाणा सदा इकठ्ठा ते साडी जमात वी इक्क सी। मेरीआं सहेलीआं दा इक्क तकड़ा ख़ज़ाना है। असल विच्च मैनूं किसे नाळ वी बोल बिगाड़ करन दी आदत नहीं। मेरी सहेली पंमी तां ‘हीर गुझ्झी नां रहे हज़ार विच्चों’ दे विचार अते विहार उत्ते खरी उत्तरदी सी। साडा खेडदीआं खिडाउंदीआं दा समां लंघदा गिआ। पता ही नहीं लग्गिआ कि असीं कदों वड्डीआं हो गईआं ते नाळ-नाळ साडीआं जामातां वी वड्डीआं हो गईआं।
दसवीं पास करन तों बाअद साडी कालज दी लाईफ शुरू हो गई। जदों पहिलां मैं तिआर हो जाणा तां उसदे घर जाके अवाज लाउणी कि पंमी की तिआर हैं? किउंकि साडा घर वख्खरा-वख्खरा सी। उह मेरे ताइआ जी दी बेटी सी। पर साडा दोहां दा पिआर भैणा तों वी वध्ध सहेलीआं वाळा सी। जेकर मैं लेट हुंदी तां उस नें मेरे घर आ के कहिणा, बस्स कर आ जा हुण, कालज दा टाईम हो गिआ। हुण तूं बथेरी शौकीनी ला लई। बस्स इस तरहां ही असीं कालज वी पास कर लिआ।
उस तों बाअद मैं बी.ऐड करन लग्ग पई ते उस नें ऐम्म.ए जुआइन कर लई। पर फेर उस नें ऐम्म.ए विच्च ही छड्ड दित्ती। उसदी मंगणी इक्क चंगे परिवार विच्च हो गई, जो अमरीका विच्च सैटल सी। नवंबर 1983 विच्च उस दा विआह रख्ख दित्ता। उह विआह करवा के पूरा इक्क साल इंडीआ रही। अते उस नें इक्क बेटे नूं जनम दित्ता। फिर उह अमरीका चली गई।
हुण साडा उदों ही मेल हुंदा जदों उह वापस इंडीआ आउंदी। असीं रज्ज के गल्लां करदीआं अते आपणे दिलां दे बीते सारे गुभ्भ-गुभाट कढ्ढदीआं। हौळीआं फुल्ल हो के फिर आपणी सकूल ते कालज दी लाईफ़ नूं याद करदीआं ते माणदीआं ते गुलाब दे फुल्लां वांग खिड़ जांदीआं। गल्लां-गल्लां विच्च पंमी भैण नें मैनूं इक्क गल्ल याद कराई, ‘तैनूं पता है जदों तूं नवां-नवां साईकल चलाउणा सिख्खिआ तां मैनूं साईकल ते बठा के चक्कर लवाइआ करदी सी। फेर इक्क दिन तैं मैनूं साईकल उप्परों सुट्ट दित्ता। असल विच्च तूं मैं ते साईकल सारे ही धरती दी गोदी विच्च आ पए। उस दिन तों पिछ्छों मैनूं साईकल दि सवारी तों बहुत डर लग्गण लग्ग पिआ। उह हस्स-हस्स गल्लां करदी रही ते मैं उस दीआं गल्लां सुण-सुण के मैं हस्सदी रही ते हस्सदी रही। जिवें साडे विहड़े विच्च हासिआं दी बहार आई होवे जां सच्चे पातशाह वाहिगुरू नें आप हासिआं दी फुहार लाई होई होवे।
उस तों बाअद मैं वी कैनेडा चली गई। पहिली वार साडा सारा परिवार पंमी भैण नूं मिलण अमरीका गिआ। असीं उत्थे जा के बड़ा ही आनंद माणिआं। असल विच्च पंमी दे नेड़े-नेड़े रहिणा, सुरगां विच्च बहिणा ही हुंदा, उसदे मोह भिंने बोलां दा परताप कंनां विच्च पैंदे रहिणा, अति सूखम अति सुरीला गीत रूह विच्च रचणदा अनभव होण बराबर। भैण नें रज्ज के साडी आउभगत कीती। साडे उत्थों दे बिताए पल-पल नें आनंद दीआं अकहि घुट्टां भरीआं। किस दा दिल करदा है ऐसे सुहावणे वातावरन विच्चों वापस आउण नूं। पर आपणी मन-मरजी दी सतरंज दी खेड विछाउण दे समां सदा ही समरत्थ रिहा है। हुण उह कल्ला-कल्ला पल याद कर के लिखण लग्गी हां तां बेकाबू होइआ मन भर-भर के आ रिहा है। हंझूआं दा पाणी अख्खां अग्गे हनहेरा कर रिहा है। कि भैण हुण इस दुनीआं विच्च नहीं है। उह पिछले दो सालां तों कैंसर नाळ पीड़त सी। इनहां वड्डे मुलकां विच्च इलाज तां बथेरे हन पर जदों बिमारी हद्दां बंनें टप्प जावे फिर होणी नूं कोई नहीं टाळ सकदा।
मैनूं उस रात बहुत वड्डा झटका लग्गा जदों मेरी बेटी नें कैनेडा तों फोन कीता कि मंमां तुहानूं इक्क गल्ल दस्सां? पर की करां दस्सण नूं दिल नहीं करदा। दस्सां कि नां दस्सां? मैं किहा दस्स की है। जदों उस नें दस्सिआ कि पंमी मासी दी डैत्थ हो गई है मैं थां ते ही सुंन हो गई। बस्स रोणा थंम नहीं सी रिहा। दिल करदा सी कि उस नूं बुला के कहां चल्ल उठ्ठ आपां दुख्ख सुख्ख करीए। उसदे जाण तों बाअद उह मैनूं सुपने विच्च बड़ी वार मिली है, पर जदों याद आउंदी है मन फेर भर-भर आउंदा है।
पंमी भैण। मेरी भैण ही नहीं सी मेरी सहेली वी सी। इक्क हीरा सहेली। असीं जदों वी इकठ्ठीआं होणा संसार दे सारे झमेले हवा हो जाणे। दुनीआं दीआं सारीआं रहिमतां साडी झोळी आ पैणीआं। इस तरहां दा अनुभव होणा कि भरे जग्ग विच्च साडे नाळों वध्ध ख़ुसनशीब होर कोई नहीं। उसदे मूंह चों निक्कळिआ हर शबद कलीआं वांग महिक वंडदा, ख़ुशीआं दीआं नवीआं सिखरां छोहण दी सेध दिंदा, उत्थे पहुंचण लई ऊरजा भरदा ते हौसला दिंदा। उस दे तुर जाण नाळ मैनूं जापदा है कि मेरी तां रूह वी उह नाळ ही लै गई। उहो जिहे जिंदगी दे हीरे रोज़-रोज़ नहीं जंमदे।

