गुरदीश कौर गरेवाल पंजाबी दी समरत्थ साहितकार है। उह साहित दे चार रूपां कविता, गीत, ग़ज़ल अते वारतक लिखदी है। उस दीआं हुण तक्क अध्धा दरजन तों वध्ध कविता अते वारतक दीआं पुसतकां प्रकाशत हो चुक्कीआं हन। मैनूं उस दीआं सारीआं पुसतकां पहड़न दा माण प्रापत है। उस दे विशे आम तौर ‘ते धारमिक, समाजिक, सभिआचारक अते प्रक्रिती नाल संबंधत हुंदे हन। उह मुढ्ढले तौर ‘ते सिख्ख धरम नूं प्रणाई होई साहितकार है। उस दी शबदावली मलवई भाशा विच्च रंगी होई हुंदी है। उस दी हर रचना विच्चों सिख्ख धरम दी विचारधारा दी ख़ुशबो आउंदी है।
‘आ नी चिड़ीए’ बच्चिआं लई उस दी इह पलेठी कावि पुसतक है। वडेरी उमर विच्च बच्चिआं लई लिखणा होर वी मुशकल हुंदा है किउंकि बच्चिआं लई लिखण समें खुद बच्चा बणके लिखणा पैंदा है। बचपन दी सथिती विच्च पहुंचके लिखणा पैंदा है तां जो बच्चे समझ सकण। वैसे किते वजों गुरदीश कौर गरेवाल अधिआपका रही है, इस लई उस दा वाह बच्चिआं/विदिआरथीआं नाल पैंदा रिहा है। इस करके उह बच्चिआं दी मानसिकता बारे वी भली भांत जाणकारी रख्खदी है।
गुरदीश कौर गरेवाल दी बाल कवितावां दी पुसतक ‘आ नी चिड़ीए’ बच्चिआं लई प्रेरना स्रोत साबत होवेगी। जिहो जहे वातावरन अते हालात विच्च बच्चे विचरदे हन, अरथात उनहां दी परवरिश हुंदी है, बाल कवितावां उहो जहीआं ही सरल भाशा विच्च होणीआं चाहीदीआं हन। कवितरी भावें इस समें परवास विच्च कैनेडा दे कैलगरी शहिर विच रहि रही है प्रंतू पंजाबी भाशा, सभिअचार अते रहितल नाल गड़ुच्च है। उस दा पेका परिवार जलंधर जिल्हे नाल संबंध रख्खदा है, जिस करके उस दा पालण पोशण उथे ही होइआ है प्रंतू उस दा विआह लुधिआणा जिल्हे विच्च होण करके उस नें आपणा सारा जीवन लुधिआणा विखे बच्चिआं नूं पहड़ाउदिआं बसर कीता है। इस करके उस दी लेखणी विच्च मलवई महिक आउंदी है। उह हमेशा पंजाब दी मिट्टी दी महिक खिलारदी रहिंदी है।
गुरदीश कौर गरेवाल दीआं सारीआं बाल कवितावां इनहां माप दंडां ‘ते पूरीआं उतरदीआं हन। बच्चिआं दे मन संगीत दीआं धुनां अते गूहड़े शोख़ रंगां तों बहुत जलदी प्रभावत हुंदे हन। गीत/कवितावां नूं समझण लई हर कविता/गीत दे नाल शोख़ रंगां वाले चितर दित्ते गए हन। शोख़ रंग वी बच्चिआं दे मनां नूं मोंहदे होए अतिअंत प्रभावत करदे हन। रंगां, चितरां अते कावि स्रोदी शैली वालीआं कवितावां/गीत सोने ते सुहागे दा कंम करनगे। इस कावि संग्रहि दीआं कवितावां/गीत वी लै बध्ध, स्रोदी ते संगीतमई हन, जिस करके इनहां दा बच्चिआं दे मना ‘ते गहिरा प्रभाव पवेगा। बच्चिआं दा पंजाबी बोली नाल मोह ते लगाव वधेगा। कावि संग्रहि दी इह वड्डी प्रापती होवेगी किउंकि अज्ज कल्ह बच्चिआं नूं अंगरेज़ी माधिअम वाले सकूलां विच्च पहड़ाउण दी प्रविरती भारू है। जेकर उनहां सकूलां विच्च वी अजिहे गूहड़े रंगां वाले चितरां वालीआं पुसतकां नाल पहड़ाइआ जावे तां बच्चे ज़रूर पंजाबी नूं प्रवान करनगे। इह बाल कावि संग्रहि प्रवास विच्च वसे बच्चिआं लई वी बहुत ही महत्तवपूरन साबत होवेगा, किउंकि बच्चिआं लई इह कवितावां उथे दे वातावरन मुताबक बच्चिआं लई अचंभा होणगीआं। जिहड़ीआं चीज़ां बच्चिआं नूं अचंभा लगदीआं हन, उनहां वल उह जलदी उतेजत हुंदे हन। जानवरां, शेरां, जैबरिआं, लंगूरां, मोरां, पंछीआं, पशूआं, रंग बिरंगे फुल्लां, तितलीआं, पतंगां, बच्चिआं, गुबारिआं, रुख्खां, साईकल चलाउंदे बच्चिआं, जहाज, मंमी पापा अते दादा दादीआं आदि दीआं तसवीरां बच्चिआं लई खिच दा कारन बणनगीआं। अरथात उनहां बारे जानणा चाहुंणगे। आधुनिक युग दे बच्चे वधेरे जाणकारी प्रापत करन दे चाहवान हन। इनहां बाल कवितावां/गीतां दी इक्क होर ख़ूबी है कि इनहां विच्च विगिआनक सुर वी विखाई दिंदी है, जिवें ‘साडी धरती मां’ कविता विच्च धरती दा पाणी देणा, मिट्टी विच्चों पौदे बाहर आउणे अते रुख्खां दा उगणा विगिआन ‘ते अधारत अटल्ल सचाईआं हन। कवितावां दी विगिआनक सुर साडी धरती मां कविता विच्च विखाई दिंदी है, जदों मवितरी लिखदी है:
धरती मां दी अजब कहाणी, दिंदी सानूं दाणा पाणी।
मिट्टी दे विच्च बीज लुकाए, बण के पौदे बाहर आए।
घल फ़ुल्ले सबज़ी देवे, दालां चौल ते सुक्के मेवे।
इसे तरहा ‘इक्क रुख्ख सौ सुख्ख’ कविता वी विगिआनक लीहां ‘ते है:
साडे पिछवाड़े है रुख्ख, सानूं दिंदा सुख्ख।
जद मैं धुप्पे सड़दा होवां, भज्ज के रुख्ख दे हेठ खलोवां।
कुदरत दे क्रिशिमिआं बारे वी कवितावां हन, जिनहां नूं बच्चे पसंद करदे हन। आधुनिक समें दे बच्चे सचाई तों दूर दीआं गल्लां ‘ते यकीन नहीं करदे। ‘आ नी चिड़ीए ’ कावि संग्रहि विच्च 29 गीत/कवितावां हन। कावि संग्रहि दा नाम ‘आ नी चिड़ीए’ बहुत ही ढुकवां है। चिड़ी बच्चिआं लई मनमोहक ते अचंभा हुंदी है। ‘चिड़ीआ घर दी सैर’ वरगी कविता पहड़के बच्चे जानवरां नूं वेखण दे इछ्छक होणगे अते इनहां जानवरां राहीं आपणी विरासत दी जाणकारी प्रापत करनगे। कवितावां/गीतां दे सिरलेख वी रोज़ाना जीवन विच्चों लए गए हन, जिनहां दा बच्चिआं नाल हर रोज़ वाह पैंदा है। उदाहरण लई मेरे डैडी, मेरी मंमी, मेरा साईकल, जनम दिन, दादा-दादी, चंद ते तारे, इक सी चिड़ी, रब्बा रब्बा मींह वरहा, रंग बरंगे फुल्ल, साडी धरती मां, नंनही परी, आ नी तितली अते आओ पतंग उडाईए आदि।
32 पंनिआं, 10 डालर कीमत, विलख्खण रंगदार मुख्ख कवर वाला इह बाल कावि संग्रहि गोसल प्रकाशन, पिंड गोसल, डाक : सहारन माजरा, तहिसील : पाइल, ज़िल्हा लुधिआणा नें प्रकाशत कीती है।
***

