अप्रैल 23, 2026

writingDetail.created_by
By: अजीत खंना लैकचरार

दो करोड़ विच्च विकी सरपंची - लोकतंतर दे मूंह ’ते करारी चपेड़!

पंजाब दीआं कुल्ल 13237 पंचाइतां दी चोण बारे नोटीफिकेशन हुंदे ही सूबे विच्च चोण लड़न दे चाहवानां वल्लों सरगरमीआं तेज़ कर दित्तीआं गईआं हन। सरकार वल्लों सरबसंमती नाल चोण करन वाली पंचाइत नूं 5 लख्ख दी गरांट दित्ते जाण दा मुख्ख मंतरी वल्लों ऐलान कीता जा चुक्का है। चोणां दा ऐलान हुंदिआं ही पिंडां दीआं सत्थां, हट्टीआं अते भठ्ठीआं उत्ते चोणां नूं लै के चरचा पूरे ज़ोरां ’ते है। चुंझ चरचा विच्च आपणे आपणे पख्खी सरपंच बारे पख्ख रख्खिआ जा रिहा है। हालां कि पहिलां वी सूबे विच्च पंचाइती चोणां पारटी दे निशान उत्ते नहीं लड़ीआं जांदीआं पर पता नहीं किउं पंजाब सरकार वल्लों इस वार इह कांवांरौली पाई जा रही है कि इस वार पंजाब विच्च चोणां बिनां पारटी निशान दे होणगीआं। सरकार दी इस कांवांरौली तों लोकतंतर दी इस मुढली इकाई दी चोण नूं लै के सूबा सरकार दा अंदरला डर झलकदा नज़र आउंदा है। आम तौर ’ते वेखिआ गिआ है कि जिस वी पारटी दी सरकार हुंदी है, चुणे जाण वाले ज़िआदातर सरपंच गरांट लैण लई सत्ताधारी पारटी नाल ही आपणे आप नूं जोड़ लैंदे हन। 15 अकतूबर नूं होण जा रही पंचाइती चोण बारे जिउं जिउं चोण दी तारीक नेड़े आ रही है, तिउं तिउं पिंडां विच्च चोण प्रचार ते वोटां दा रंग पूरे जोबन वल वधदा जा रिहा है। सूबे दे कई पिंडां विच्च सरबसंमती नाल सरपंच ते पंचाइत मैबरां दी चोण दीआं ख़बरां वी वाहवा वेखण सुणन नूं मिल रहीआं हन। इस नूं इक्क चंगा अते नरोआ रुझान आख सकदे हां।

पर भारती संविधान, चोण कमिशन अते लोकतंतर नियमां नूं छिक्के ’ते टंग के पंजाब दे मुकतसर ज़िल्हे अधीन आउंदे गिदड़बाहा विधान सभा हलके दे पिंड कोठे चीदिआं विच्च सरपंच दी चोण इक्क नवेकले ढंग नाल कीते जाण दी सोशल मीडीआ ’ते ख़बर प्रसारत हो रही है। इस खबर विच्च वेखिआ कि पिंड दी सरपंची वासते बोली लग्गी। पिंड विच्चों सरपंच बणन दे चाहवानां धनाढां नें इकठ्ठे हो कि बोली लाई। कहिंदे हन कि बोली 4-5 लख्ख तों शुरू होई, जिस विच्च सरमाएदारां वल्लों खुल्ल्ह के आपणी आरथिक शकती दा प्रदरशन कीता गिआ। अणख ख़ातर बोली विच्च 3-3 ते 5-5 लख्ख दा सिध्धा वाधा कीता जांदा सी। सरपंच बणन वासते अंतम बोली साढे 35 लख्ख विच्च होई। इस तों इलावा डेरा बाबा नानक दे पिंड हरदोवाल कलां विच्च सरपंची वासते 2 करोड़ तक बोली लग्गण दे चरचे हन। इह बोली 50 लख्ख तों शुरू होई दस्सी जांदी है। इह सभ तों उच्ची बोली बीजेपी आगू वल्लों दित्ती गई। आखिआ इह जा रिहा है कि इह दो करोड़ दी रकम नौजवान सभा नूं जावेगी।

पंजाब विच्च सरपंची लई इह बोली मुख्ख मंतरी भगवंत सिंघ मान अते चोण कमिशन दे निरपख्ख चोणां करवाए जाण दे दाअविआं ’ते सवालीआ निशान लाउंदी नज़र आउंदी है। होर तां होर, बोली वेले खूब ताड़ीआं वी वज्जदीआं रहीआं। सुणन विच्च इह वी आइआ है कि बोली वाला सारा पैसा गुरू घर नूं दित्ता जावेगा। पिंड वासीआं वल्लों बोली दुआरा सरपंच दी चोण करना उहनां दी आपणी समझ मुताबक बेशक सही हो सकदा है पर लोकतंतर अनुसार इस नूं किसे वी तरहां वाजब ते सही नहीं ठहिराइआ जा सकदा। बोली दुआरा चोण लोकतंतर दे मूंह ’ते चपेड़ है। इस तरहां बोली करके सरपंच दी चोण करन नाल कई तरहां दे सवाल खहड़े हुंदे हन, जिनहां बारे चरचा लाज़मी है। किउंकि भारत विच्च होण वालीआं वख्ख वख्ख चोणां तां पहिलां ही सवालां दे घेरे विच्च रहिंदीआं हन। फिर उह चोणां विधान सभा दीआं होण जां पिंड दी सरपंची दीआं ते जां फिर कौंसल दीआं होण जां कोई होर। किउंकि चोणां विच्च नशा ते पैसा खुल्ल्हमखुल्ल्हा चलदा है। चोणां दे निरपख्ख होण उत्ते इह वरतारा सवालीआ चिंनह लाउंदा है, जिस नूं लै के अकसर विवाद छिड़िआ रहिंदा है। अजिहे संदरभ हुण सरपंच चुणे जाण लई इकठ्ठे हो के बोली करना ते वध्ध बोली देण वाले नूं सरपंच बणाइआ जाणा कित्थों तक सही है, इह इक्क होर सवाल खहड़ा हो गिआ है, जिस उत्ते देश दे लोकां, बुध्धीजीवीआं ते देश दे नेतावां ते कानूंनदानां नूं बड़ी गंभीरता नाल सोचण दी ज़रूरत है तां जो लख्खां रुपए ला के हासल कीती सरपंची लोकतंतर वासते ख़तरा नां बण जावे। किउंकि अगर लोकतंतर दी मुढली इकाई दी चोण बोली दुआरा होण दी पिरत पै गई तां समझो इह चोण, चोण नां हो के अमीर लोकां दी खेड बण जावेगी, जिस नाल लोकतंतर विक जावेगा। हौली हौली अंबानी अडानी वरगे धनाढ लोक सरपंच दी बोली ला के आपणे सरपंच बणा लिआ करनगे ते पिंड दे विकास नूं वी आपणे मुताबक करवाउणगे। जो इक्क वड्डा सवाल है।

हुण सवाल उठ्ठदा है कि की सरपंच चुणे जाण वासते इस तरहां बोली लाउणी कानूंनी तौर ’ते जाइज़ है? की इस नूं नरोए लोकतंतर दी निशानी आख सकदे हां? की इस तरहां चुणिआ सरपंच पिंड दे विकास लई इमानदारी अते लगन नाल कंम करेगा? की इह गरीब लोकां नूं लोकतंतर तों पासे रख्खण दा इक्क ढंग नहीं? की बोली दे के सरपंची हासल कीते जाण नूं माणयोग अदालत विच्च लोक हित विच्च चुणौती दित्ती जा सकदी है जां दित्ती जावेगी? इस तरहां दे कई होर सवाल वी हन, जो उस पिंड दे लोकां नें दुनीआ दे सभ तों वड्डे लोकतंतर अखवाउण वाले देश अग्गे खहड़े कर दित्ते हन।

लोकतंतर दी सभ तों छोटी इकाई मंनी जाण वाली पंचाइत दी चोण नूं लै कि बोली लग्गणा सिहतमंद लोकतंतर दी निशानी नहीं आखिआ जा सकदा। संबंधित पिंड दे लोकां दी अजिही सोच तों वारे वारे जाईए, जिनहां वल्लों अजिही पिरत पाई गई है। अते जिनहां नें लोकतंतर नूं इक्क मज़ाक बणाउण दा यतन कीता है। किउंकि पहिली गल्ल पिंड बहुत सारे लोक अजिहे होणगे जो बोली विच्च शामल नहीं होए जां उहनां नूं बोली बारे दस्सिआ वी नहीं गिआ होवेगा, जिस सदका उह आपणी वोट दे अधिकार दी वरतों करन तों वांझे रहि गए। की इस तरहां सरपंची दी चोण बोली दुआरा करके उत्थों दे लोकां दे वोट अधिकार नूं खोहिआ नहीं गिआ? दूसरी गल्ल, बोली दुआरा कीती सरपंच दी चोण बिलकुल गैर कानूंनी है। तीसरी गल्ल, वध्ध बोली ला के सरपंची हासल करन वाला सरपंच किसे वी पिंडवासी दा अहिसानमंद नहीं रिहा किउंकि उसे नें सरपंची वोटां नाल जित्ती नहीं, बलके ख़रीदी है। चौथी गल्ल, बोली ला के सरपंच बणना असिध्धे रूप विच्च भ्रिशटाचार नूं बहड़ावा देणा है। पंजवीं गल्ल, इस तरहां गरीब लोक तां चोण विच्च हिस्सा ही नहीं लै सकदे किउंकि उस कोल बोली देण लई रकम ही नहीं होवेगी, भावें के उनहां विच्च काबलीअत अते योगता बोली राहीं चुणे जाण वाले सरपंच तों कई गुणा वधेरे हो सकदी है ते उनहां विच्च जोश ते चाहना वी ज़िआदा हो सकदी है। इस लई बोली राहीं सरपंच दी चोण करना किसे तरहां वी निआं संगत नहीं आखिआ जा सकदा। सरपंच दी चोण वोट दुआरा जां सरबसंमती दुआरा ही होणी चाहीदी है, तां ही चुणिआ जाण वाला सरपंच आपणे फरज़ां नूं सही ढंग नाल निभावेगा।

पंजाब चोण कमिशन नूं अजिही चोण नूं तुरत रद्द करना चाहीदा है, तां जो लोकतंतर दी सभ तों छोटी इकाई मंनी जाण वाली इह चोण मज़ाक नां बणे ते वोट दे अधिकार नूं सुरख्खिअत रख्खिआ जा सके। इह पिरत नां तां लोकां दे हित विच्च है अते नां ही दुनीआ दे सभ तों वड्डे लोकतंतर कहाउण वाले देश दे हित विच्च है।

* * * * *