साहित, संगीत ते सलीका रूह दी ख़ुराक हुंदे हन। इस रूह दी ख़ुराक दा माधिअम बोली हुंदी है। किसे दी देश दा सभिआचार उसदेश दी ख़ुशहाली ते सुंदरता दा प्रतीक हुंदा है। सभिआचार विच्च भावें खाण पीण, रहिण सहिण, पहिरावा अते होर बहुत कुझ शामल हुंदाहै प्रंतू साहित ते संगीत इसदे बहुत ही महत्तवपूरन अंग हुंदे हन, जिहड़े मनुख्ख दी मानसिक त्रिपती करदे हन। जिहड़ा मनुख्ख मानसिकतौर ‘ते मज़बूत होवेगा उसदा विवहार, रहिण सहिण अते मेल मिलाप समाज विच्च सदभावना पैदा करेगा। इस सदभावना दी मूंह बोलदी तसवीर तिंन रोज़ा 18 जनवरी 2025 तों 21 जनवरी 2025 तक्क पाकिसतान दे लाहौर शहिर दे ‘पाकि हैरीटाईज डैविस होटल’ विच्च आयोजत विशव पंजाबी कानफ़रंस वेखण नूं मिलदी रही। इह कानफ़रंस पंजाबी सभिआचार दी विलख्खण तसवीर पेश करदी होई आपसी, पिआर, सतिकार, सलीका अते मिलवरतन दा प्रतीक बणके साहमणे आई है। इक्क किसम नाल दो देशां दे राजदूतां दी कानफरंस बणगई सी। इस कानफ़रंस तों इउं महिसूस हो रिहा सी कि जिवें जुगां तों विछड़े विरासती परिवार मुड़ आपणी विरासत नाल इक्कमिक हो के गलवकड़ी पा रहे होण। इह वी लग्ग रिहा सी जिवें पंजाब दे विरासती पिंड विच्च मेला लग्गिआ होवे, जिस विच्च संगीत दी छहिबरां लग्गीआं होण जो पंजाबीआं दे दिलां दी धड़कण दी तरजमानी करदीआं सन। प्रेम पिआर दे वहिण विच्च वहिंदिआं पंजाबी दे प्रेमी सभिआचार दी विरासत विच्च डुबकीआं लाउण लग्ग गए।
दोहां पंजाबां दे फ़नकारां नें सांझीवालता दे गीतां नाल ऐसा रंग बंनहिआ कि दरशक सरशार हो के भावकता दे वहिण विच्च वहि गए। हरविंदर दा गीत जारी कीता गिआ। पंमी बाई अते आरिफ़ लोहार दी जुगलबंदी नें पुरातन विरासत नूं याद करवा दित्ता। सुखी बराड़, डौली गुलेरीआ, पंमी बाई, सतनाम पंजाबी, आरिफ़ लोहार, अकरम राही, इमरान शौकत अली, खतीजा, असलम बाहू वीर सिपाही दे गीतां नूं सुणके पंजाबीआं दे चिहरे टहिकण लग्ग पए। बाबा नजमी नें ‘इकबाल पंजाबी दा’ गा के अते इलिअस घुंमण नें संवेदनशील तकरीर करके जोश भर दित्ता। त्रैलोचन लोची नें बहुत ही भावपूरत ढंग नाल ‘ज़ालम कहिण बलावां हुंदीआं, कुड़ीआं तां कवितावां हुंदीआं’ नाल माहौल भावक कर दित्ता। इस भाईचारक सांझ विच्च साहित, कला, संगीत, पत्तरकारी, अदाकारी अते विदवता दे मुजस्समे अदीब आपणे दिल दीआं कुंदरां विच्चों खुस्सीआं यादां नूं ताज़ा करदे होए आनंदित हो रहे सन। पंजाब ते पंजाबीअत दा झंडा चहड़दे अते लहिंदे पंजाब दे अदीबां नें बुलंद कीता। इस कानफ़रंस विच्च पंजाबी भाशा दी शुरूआत करके इसनूं अमीर करन वाले सूफ़ीइज़म साहित दे धुरंदर विदवाना दी साहितक देण नूं सलाम करदिआं संजीदा परिचरचा कीती गई। सुखदेव सिंघ सिरसा अते डा.सुजिंदर सिंघ संघा नें सूफ़ीइज़म ते खोजी परचे पहड़े जिनहां ते भरपूर चरचा होई। 34वीं विशव पंजाबी कानफ़रंस विच्च भारत तों 65 संगीत, साहित ते कला प्रेमीआं दा काफ़ला हुंम-हुंमा ते गज्ज वजाके पहुंचिआ सी, जिवें उह नानक छक्क ते गए होए गद-गद हो रहे होण। दूजे पासे वी आपणे पेकिआं दे मेल नूं दिल दे ढोलकी छैणिआं नाल तेल ‘चो के सुआगत कीता गिआ। दोहां पासिआं दे अदीबां नूं चाअ चहड़िआ पिआ सी, जिवें नज़दीकी संबंधी दे विआह दा आनंद माण रहे होण। चहड़दे पंजाब दे जथे दी अगवाई भारती चैपटर दे कोआरडीनेटर सहिजप्रीत सिंघ मांगट, भारती चैपटर दे चेअरमैन डा. दीपक मनमोहन सिंघ अते उघे कवी अते पंजाबी विरासत अकाडमी दे चेअरमैन प्रो.गुरभजन सिंघ गिल्ल कर रहे सन। प्रेमीआं दा इह काफ़ला पाकिसतान दे साबका वज़ीर फ़ख़र ज़मान दे सद्दे ‘ते लाहौर पहुंचिआ सी। अनीता शबदीश नें बहुत ही भावपूरत नाटक ‘गुंमशुदा औरत’ जो औरतां दे शशतीकरन दा संदेश दिंदा सी, खेडिआ गिआ, जिसने दोवां देशां दे पंजाबी प्रेमीआं दीआं अख्खां विच्च पिआर दे हंझू वहिण ला दित्ते। लाहौर शहिर विच्च रौणकां लग्ग गईआं। इसे करके कहिंदे हन, जिसने लाहौर नहीं वेखिआ उह जंमिआं ही नहीं। लाहौर विच्चों लहिंदे ते चहड़दे पंजाब दे वख्ख-वख्ख खेतरां दे माहिरां दे पिआर दी ख़ुशबो आ रही सी। दिन भर सूफ़ीइज़म वरगे बहुत ही गंभीर विशिआं ‘ते विचार वटांदरे हुंदे ते हर रोज़ शाम नूं इक्क नहीं सगों वख्खो-वख्खरीआं महिफ़लां सजदीआं, जिनहां विच्च संगीतक ते साहितक रूहां आपणे कलाम पेश करदीआं। फ़ख़र ते माण वाली गल्ल है कि पाकिसतान विच्च पंजाबी ज़बान दा परचम लहिरा रिहा है। लहिंदे पंजाब दे पंजाबीआं नें तहई्ईआ कीता होइआ है कि पंजाबी ज़ुबान आपणी मां दी तरहां सांभ के रख्खणगे ते घरां विच्च पंजाबी बोली जावेगी। इह वी ख़ुशी दी गल्ल है कि गुरू नानक देव जी दे नाम ‘ते लहिंदे पंजाब विच्च यूनीवरसिटी सथापत कीती होई है।
इस मौके ‘ते फ़ख़र ज़मान नें आपणे भाशण विच्च किहा है कि दुख्ख दी गल्ल है कि पंजाबी ज़ुबान नूं बिगानिआं नालों आपणिआं तों वधेरे ख़तरा है। डा.दीपक मनमोहन सिंघ नें आपणे भाशण विच्च किहा है कि लाहौर नें पंजाबी बोली, तहिज़ीब ते भाशा नूं सांभ के रख्खिआ होइआ है। प्रो. गुरभजन सिंघ गिल्ल नें विशव पंजाबी कानफ़रंस दी शुरूआत तों लै के इस दी सफलता लई योगदान पाउण वाले पंजाबीआं नूं याद कीता। आम तौर ‘ते विशव पंजाबी कानफ़रंसां ‘ते किंतू-प्रंतू कीते जांदे रहे हन कि उनहां विच्च विदेशां विच्च सैर करन दे बहाने लोक जांदे हन अते उनहां दा पंजाबी साहित ते संगीत नाल कोई वासता नहीं हुंदा प्रंतू लाहौर वाली विशव पंजाबी कानफ़रंस विच्च चोटी दे साहितकार, संगीतकार, गाइक, अदाकार अते पत्तरकार शामल होए, जिहड़े जाणे पछाणे विअकती हन। इस कानफ़रंस दी सफ़लता नें झंडे गड्ड दित्ते हन। भारत तों शामल होए विदवानां विच्च जंग बहादर गोइल, सुखदेव सिंघ सिरसा, दरशन सिंघ बुट्टर, गुरप्रीत सिंघ तूर, काहन सिंघ पंनूं, सुनीता धीर, बलकार सिध्धू, पंमी बाई, खालिद हुसैन, अनीता शबदीश आदि। पत्तरकारां विच्च नवदीप सिंघ गिल्ल अते जगतार सिंघ भुलर। इस मौके ‘ते लहिंदे पंजाब दे अबदुल कदीम, डा.कुदसी, बुशरा एजाज, बाबा नजमी, बाबा गुलाम हुसैन हैदर, राजा सादिकउला ख़ान, खालिद एजाज़ मुफ़ती, शाइदा बानो अते पत्तरकारां विच्च भुलेखा अख़बार दे संपादक मुदस्सर इकबाल बट्ट, पंचम अख़बार दे मुख्ख संपादक मकसूद साकिब अते सुगरा सदेफ़ शामल सन। पंजाबी भाशा दे बोलबाले नें अगले पंजाह सालां विच्च पंजाबी ख़तम होण दीआं अफ़वाहां नूं झुठला दित्ता। इस तों इलावा इंगलैंड, कैनेडा अते अमरीका विच्च विशव पंजाबी कानफ़रंसां लगातार हुंदीआं रहिंदीआं हन। इसे लड़ी संबंधी 1993 विच्च पटिआला विखे वेद प्रकाश गुपता चेअरमैन पंजाब राईटरज़ ऐंड कलचरल फोरम अते स्र.बेअंत सिंघ ततकाली मुख्ख मंतरी पंजाब वल्लों सांझे तौर ‘इंडो-पाकि मुशाइरा’ थापर इनसटीचिऊट विखे आयोजत कीता गिआ सी, जिस विच्च चोटी दे पाकिसतान अते भारत दे शाइरां नें हिस्सा लिआ सी। फिर 2004 विच्च पटिआला विखे ही इंडो-पाकि खेडां कैपटन अमरिंदर सिंघ मुख्ख मंतरी दी पंजाब सरकार वेले 2004 विच्च आयोजत कीतीआं गईआं सन। पाकिसतान ते भारत विच्च अजिहीआं सरगरमीआं महत्तव पूरन हन किउंकि इनहां दे होण नाल दोहां देशां विच्च सदभावना वध्धदी है, जिसदी लहिंदे अते चहड़दे पंजाब दे लोकां लई अतिअंत ज़रूरी है किउंकि इनहां लोकां दीआं आंदरां जुड़ीआं होईआं हन।
विशव पंजाबी कानफ़रंस लाहौर विच्च इक्क होर ख़ुशनुमा फ़ैसला कीता गिआ, जिस अनुसार पंजाबी भाशा नूं प्रफ़ुलत करन लई 12 नुकाती प्रोगराम दा ऐलान दोहां देशां लई कीता गिआ, जिस विच्च मुख्ख तौर ‘ते पंजाबी सारे सरकारी ते प्राईवेट सकूलां विच्च प्राइमरी तों लाज़मी विशे दे तौर ‘ते पहड़ाई जावे, पंजाबी नूं पंजाब विच्च सरकारी भाशा वजों माणता दित्ती जावे, दस हज़ार अधिआपक भरती कीते जाण, गलीआं ते सड़कां दे नाम पंजाबी विच्च लिखे जाण, पंजाबी दे अख़बारां ते रसालिआं नूं आरथिक मदद दित्ती जावे अते दफ़तरां ते घरां विच्च पंजाबी बोली जावे आदि शामल हन।
इस कानफ़रंस विच्च चहड़दे पंजाब तों सतिनाम माणक दी पुसतक ‘बातां वाहगिओं पार दीआं (सफ़रनामा )’, सरबजीत जस्स दी पुसतक ‘लसकी होई अख्ख(कविता)’, गुरभजन सिंघ गिल्ल दी मेरे पंज दरिआ (गीत) , जंग बहादग गोइल दी ‘साहित संजीवनी (वारतक)’, सहिजप्रीत सिंघ मांगट दी ‘सहिज मतीआं (कविता)’, त्रैलोचन लोची दी ‘दिल दरवाज़े (ग़ज़लां)’, नवदीप सिंघ गिल्ल दी ‘पंज-आब दे शाह असवार (दोहां पंजाबां दे खिडारीआं दे रेखा चितर)’ अते हरमीत विदिआरथी दी ‘मैं चशमदीद (कवितावां)’ दीआं पुसतकां दे शाहमुखी ऐडीशन लोक अरपन कीते गए। लहिंदे पंजाब दी बिहतरीन शाइरा बुशरा इज़ाज़ दी पुसतक ‘मैं पूणी कत्ती रात दी (कविता)’ दा गुरमुखी ऐडीशन लोक अरपन कीता गिआ। शाला अजिहीआं विशव पंजाबी कानफ़रंसां हुंदीआं रहिण!
***

