सोने दीआं जुत्तीआं पाउण वाले कदे भज्ज के मारूथल पार नहीं कर सकदे। जे सरमाए दे ज़ोर नाल कर वी लैण तां इह उनहां दी पहिली अते अखीरली दौड़ होवेगी। पर जो लोक ग़ुरबत दी ज़िंदगी दे सारे अड़िक्किआं नूं लंघ के सहिरा नूं आपणी मंज़िल बणा के तुरदे हन, उनहां लई सूरज दी तपश वी निघ्घ 'च बदल जांदी है।
कुझ इहो-जिही विधा बणदी दिस रही है पोह दी कोसी कोसी धुप्प वरगे मासूम जिहे मां दे प्रीत, नानकिआं दे हैपन, दोसतां दे बिल्ले अते 'सौंह' गीत नाल चरचा 'च आए नौजवान हरप हंजरहा दी। ग़ुरबत दे ढेर 'च रुली पई कुदरती गुणां दी गुथली है हरप। हाले चौदां अगसत 2020 नूं चौवहीवां सूरज चहड़िआ उहदी ज़िंदगी दा। उस दे मूंहों उस दी ज़िंदगी दीआं तलख़ हकीकतां सुण पिंडे 'ते लूं-कंढे खहड़े हो गए ते नैणां दे खूहां विच डक्किआ पाणी कदों आप-मुहारा वहि तुरिआ, पता ही नां लग्गा।
पटिआले ज़िल्हे दे पिंड नकटा दे रहिण वाले अते शूगर मिल्ल 'च कंम करन वाले, इक किल्हा ज़मीन दे मालक ग़रीब किरसान, सुरिंदर सिंघ हंजरा अते गुरजीत कौर दे घर पैदा होण वाले इकलौते पुत्तर हरप्रीत नूं जंमदिआं ही ज़िंदगी नें जनूंन दी गुहड़ती तां दित्ती पर बहुत जलद उमर तों पहिलां ही ग़रीबी वरगे सराप दे असल अरथ समझाउणे आरंभ दित्ते सन। शूगर मिल्ल दी मिठास वी ग़रीबी दी ज़हिर नूं घट्ट नां कर सकी अते मां वल्लों चक्की ते आटा पीह के कीती मिहनत वी परिवार नूं ग़ुरबत चों नां कढ्ढ सकी उलटा परवार दी हालत दिनों-दिन विगड़दी गई। पर पिता दे पिआर अते मां दी ममता दे कवच नें हमेशा पंजाब दे अति विगड़े माहौल तों हरप नूं बचाई रख्खिआ।
कुदरती कला/गुणां दी सौगात हर किसे दे हिस्से नहीं आउंदी। हरप नूं भावें कुदरत नें खुल्ल्हा जुस्सा नहीं दित्ता पर कुदरती खिडारीआं वाला सारा ढांचा दे के तोरिआ। सुरत संभाली तां जनूंन दा बीज फुट्टणा शुरू होइआ ते खेडां वल्ल हो तुरिआ। सकूल दौरान गिआरां अते चौदां साल दे वरग विच खो-खो 'च राज पध्धर 'ते जित्तणा कोई छोटी गल्ल नहीं सी। जिवें-जिवें वड्डा हुंदा गिआ महिंगी खेड क्रिकेट 'च वी हत्थ अज़माउण लग्ग पिआ। वड्डे-वड्डे खिडारीआं नाल खेडण दे इस दे जनूंन नूं देखदिआं छोटे-छोटे खंभां नूं लंबीआं परवाज़ां दी तिआरी लई पटिआला शहिर दे सरकारी मलटी-परपज़ सीनीअर सैकंडरी सकूल विच भेज दित्ता। कुलदीप सिंघ जो कि दीप भाजी दे नां नाले जाणे जांदे सन नें कोच दे तौर ते पहिली वार हरप दी बांह फड़ी। घर दा हर जीअ सख़त प्रीखिआ विचों गुज़र रिहा सी। जनूंनी हरप्रीत होसटल रहिंदा कई कई दिन ढिड्डों भुख्खा रहि के देश लई खेडण दे सुपने लै रिहा सी। आख़िर सुपनिआं दे क्रिकेट सटेडीअम दी चौखट 'ते कदम धरिआ तां बहुतीआं दीआं अख्खां च रड़कणा शुरू हो गिआ।
पहिली वार हरप दे मूंहों सुणिआ कौड़ा सच्च देश अंदर खिडारीआं नूं दित्तीआं जाण वालीआं सहूलतां नूं प्रशनां दे घेरे विच खहड़ा कर गिआ। इक खिडारी नूं आम नालों ज़िआदा ख़ुराक तां मिलणी की सी, उलटा उह तिंन सौ रुपिआ बचाउण लई महीने दे तीह दिनां चों दस दिन भुख्खा रहि लैंदा सी। भुख्खे ढिड्ड रहि के इक खिडारी वजों राज पध्धर दी सरीरक समरत्था बणाउणी ते काइम रख्खणी उस लई सभ तों वड्डी चुनौती सी। उस नूं खेड दे मैदान 'ते चंगा खेडण लई जे कोई चीज़ अड़िक्के लाउंदी सी तां उह बिनां ख़ुराक दे आई सरीरक कमज़ोरी सी। उस दी खेड देख के हरभजन सिंघ अते युवराज नें वी राज पध्धर दे प्रबंधकां नूं किहा कि इस मुंडे नूं संभाल के रख्खो। उह इक चुसत विकट कीपर दे नाल नाल इक बहुत वधीआ बल्लेबाज़ सी। उस दे सिदक नूं ज़िल्हा खेड अफ़सर शाशवत राजदान, भुपिंदर भुप्पी (ऐन्न.आई.ऐस्स.), मुनीश बाली(ऐन्न.सी.ए.)अते दरोणाचारीआ ऐवारडी गुरचरन सिंघ वरगीआं नें पछाणिआ। इहनां नेकदिल अते मिहनत, लगन दी इज़्ज़त करन वालिआं वल्लों मिले हौसले नें छोटे-छोटे खंभां नूं लंमी परवाज़ लई तिआर कर दित्ता। पर इस सफ़र विच पिछ्छे धक्कण वाले ज़िआदा आए। अकसर वड्डे मुकाबलिआं तों पहिलां उस दा सरीर जवाब दे जांदा। कदे टाईफ़ाईड हो जांदा कदी कुझ होर, पर उस दे जनूंन मूहरे सभ फिक्के पै जांदे।
कुदरत आपणी खेड खेड रही सी, अंतरराशटरी खेड मैदान 'च चमकण तों पहिलां ही उस दे सितारे उदों डुब्ब गए जदों मुहाली 'च होण वाले इक मैच तों पहिलां हरप इक गेंद नूं रोकण दे चक्कर 'च आपणा पैर तुड़वा बैठा। हरप नूं जाणन वाले दस्सदे हन कि उस दे जनूंन मूहरे उस दा सरीर जवाब दे गिआ।
लुकाई भाणे इह उस दी नहीं बलकि हर उस बंदे दी हार सी जो रोज़ सवेरे उठ्ठ के प्रमातमा दा नाल लैंदा, पाठ करदा 'सभि महि जोति जोति है सोइ' उचारदा। परम शकती नूं मंनदा। पर इनसान तां इक इनसान है उस दी सोच सीमत है। उह कित्थे जाणदा है कि अकाल पुरख नें भविख्ख दे गरभ विच उस लई की-की सांझ रख्खिआ है। किउंकि रब्ब दीआं रहिमतां अदिख्ख हुंदीआं हन ते उह कदे किसे दे मोढे 'ते हत्थ रख्ख इह नहीं आखदा- "कोई नां तूं फ़िकर नां कर , मैं तेरे नाल आ।"
आख़िर इक दरवाज़ा बंद होण 'ते जनूंनी लोक टिक्क के कित्थे बहिंदे हुंदे हन। उस दा बचपन तों दूजा जनूंन गाउणा सी। शूगर मिल्ल दी नौकरी चली जाण पिछ्छों पिता गुरूघर 'च सेवा निभाउण लग्ग पए। हरप नें जदों इस गाइकी दे बीजां नूं पिआर ते मिहनत नाल सिंजण दी ज़िद्द कीती कि मैं वी वाजा वजाउणा सिख्खणा है तां उत्थे वी ग़रीबी आड़े आ गई। सिखाउण वाला मुनकर हो गिआ। हरप दस्सदा है कि उह फेर आप ही वाजे नाल अठखेलीआं करन लग्ग पिआ ते इक दिन लोड़ मुताबिक वजाउणा सिख्ख गिआ। कुझ कु समें 'च गीतां दे बीज पुंगरने आरंभ हो गए। गीतकारी दे नाज़ुक बूटिआं नूं शबदां दा जामा पहिना तिआर करदा ते तुर पैंदा नवें सफ़र ते। जित्थे जांदा अगला गाणे सुणदा, कापी रख्ख लैंदा ते कहि दिंदा बई, पैसे लै आवीं करा देवांगे तेरे गीत। दुनीआदारी दी पहड़ाई दा हर रोज़ नवां सबक सिख्ख घर परतदा।
तबदीली कुदरत दा अटल्ल नियम है। आख़िर कुदरत नें उह खेड खेडी, वड्डे-वड्डे ग्रहिआं ते जाण दे दाअवे करन वाले पलां विच ही चार दीवारी 'च डक्क दित्ते। डर अते सुंनसान पसर गई हर तरफ़। दिलों आवाज़ आई :-
" हरप्रीत, इह लाक्क डाऊन तेरे लई बणिआ।"
बाहरी सफ़र रुक जाण 'ते शुरू होइआ आपणे आप नूं कुदरत दे हवाले कर आतम-चिंतन दा सफ़र, अंदर दी यातरा। अंदरूनी सफ़र दौरान जो कुझ शबदां रूपी मोती चुण के पंनिआं 'ते उक्करे उह सन:-
मैं बंद दरवाज़िआं 'चों गुनाहगार रूह बोलदी,
तेरे बे ज़ुबानां नूं जो सी तक्कड़ी 'च तोलदी।
बंद कीते धंदे मेरे, जो वी चंगे मंदे मेरे
माण दे नें पंछी हवा, समें आळे दौर दी
झूठीआं जो दौलतां दे निघ्घ विच सुत्तिआं दी
इक दम कुंडी खड़काई,
तेरी रज़ा पातशाह मैनूं बड़ी रास आई।
आतम-चिंतन जारी सी। सो कुदरत नें उंगलां दे पोटिआं 'च हलचल कीती 'ते फ़ोन दी सकरीन 'ते जो पवित्तर शबद लिखिआ गिआ, उह सी 'प्रोफ़ैसर'।'ते जिस पाक रूह दे बोलां नें कंनां विच अंम्रित घोलिआ ते वकत रुक गिआ जापिआ, उह इक दरवेश रूपी, चिट्टी सफ़ेद भरवीं दाहड़ी, सकून नाल दमकदे चिहरे 'ते मिठ्ठी जिही मुसकान, शांत, विशाल, गहिर गंभीर सागर प्रो: हरपाल सिंघ पंनू जी। जो 'पेंडू आसट्रेलीआ' नां दे चैनल ते आपणी ज़िंदगी विच लिखण नालों सुणन नूं महत्तता देण दीआं गिआन भरपूर गल्लां दस्स रहे सन। बस्स उस तों बाअद हरप कहिंदा, "मैं अगले कुझ कु दिनां विच पेंडू आसट्रेलीआ दा सारा चैनल देख के साह लिआ। मैनूं लग्गिआ कि इनहां नूं संपरक करना चाहीदा है। इह ज़रूर मदद करनगे।आख़िर अनेकां ज़िंदगीआं नूं सफलता दीआं मंज़िलां दे सिरनावें देण वाले पिआरे मिंटू बराड़ जी दा नंबर मिलिआ, उनहां नूं अते प्रो: पंनू जी नूं आपणी रचना भेजी। पाक रूहां दे दर मेरी अरज़ कबूल हो चुक्की सी।"
इक संकलप/इक वाअदा नवीं ज़िंदगी दी शुरूआत वेले कि जे चंगा लिखिआं एनीआं दुआवां तां माड़ा किउं लिखणा? शुहरत हासिल करन लई चंगिआं नूं माड़े बणदे बहुत देखिआ पर हरप दा संपूरन रूप विच माड़ी/कमरशीअल गीतकारी नूं छड्ड केवल ते केवल चंगा लिखण दा प्रण हैरान करन वाला सी, उह वी इहो जिहे समें जदों उस नूं अज्ज दे माहौल विच पैसे लई चल्ल रहे भड़काऊ गीतां बारे चंगी तरहां पता है।
पेंडू आसट्रेलीआ चैनल दे डाइरैकटर मनप्रीत सिंघ ढींडसा दी संगत नें कुदरती सबर अते संतोख उस दी नवीं ज़िंदगी दा आधार बणा दित्ता। इक दिन मनप्रीत पिआर नाल कहिंदे, "यार, तुसीं कुझ वंड दे संताप 'ते वी लिखिआ?"
हालांकि उस दे दादके वंड दा संताप भोग चुक्के सन पर उस लई 1947 आज़ादी जशनां तों इलावा होर कुझ वी नहीं सी। मनप्रीत दे मूंहों असलीअत सुणी तां सुंन हो गिआ सी हरप। उस नूं आपणे आप ते ग़ुस्सा आइआ कि असीं काहदे जशन मनाउंदे रहे हां हुण तक्क?
मनप्रीत दे कहिण 'ते अगले कुझ दिन इस बारे जिंना जाण सकदा सी खोज कीती। एना विशाल, संवेदनशील, नाज़ुक विशा, एनी वड्डी त्रासदी, एना वड्डा कतलेआम, चारो पासे बंदिआं दीआं शकलां वाले हैवान, लख्खां लोक सत्ता दे लालचीआं दीआं कोझीआं चालां दी भेंट चहड़ गए, इनसानीअत शरमसार होई, हिंदुसतान-पाकिसतान दे नां 'ते पंजाब दा उजाड़ा होइआ। आख़िर एना कुझ देख आतमा वलूंधरी गई सी हरप दी।आपणी जनम-भोइं अते आपणिआं लई तरसदिआं दे हंझूआं, हौंकिआं, तरसेविआं नूं दिल दी कुठाली पा रूह दे लहू 'च तपाइआ तां वरहिआ तों टस-टस करदे दिलां नूं ठंढक देण वाला 'सौंह' नामी चंदरमा चहड़िआ। हुण ज़ख़मी खंभ पूरी तरहां नाल लंबी परवाज़ लई बिलकुल तिआर सन।
फिर उह दिन आइआ जदों 'पेंडू आसट्रेलीआ' दी टीम वल्लों तिआर कीता गीत 'सौंह' लोकां दे दिलां 'ते दसतक देण पहुंच गिआ। भावें देखण वालिआं दी गिणती हज़ारां 'च रहि गई पर जो मशहूर अते सुलझे होए लोकां दे सुनेहे आए उनहां नें ग़ुरबत नाल बोदे हो चुक्के सरीर 'च फेर जान पा दित्ती। हरप कहिंदा अग्गे वधण दे बहुत मौके मिले पर मंज़िल दे नेड़े आ के तिलक जांदा। पर कदे उदास नहीं सी हुंदा। आपणे आप नूं कहिंदा कि इक होर हादसा जुड़ गिआ तेरे ते बणन वाली फ़िलम लई। भावें हरप कई बार टीसी दे नेड़िउं मुड़िआ पर उस नाल गल्ल करदिआं नूं किते अहिसास नहीं होइआ कि इह इक हारिआ होइआ खिडारी है। सगों हर बार उह इक नवें जोश 'च कुझ सुणाउंदा। उह दस्सदा है कि जदों वी उस नें आपणी मां नूं कहिणा कि वड्डे मैचां 'च खेडण लई सिफ़ारिश चाहीदी है तां मां नें कहिणा "प्रीत तैनूं किसे सिफ़ारिश दी लोड़ नहीं तूं तां ख़ुद ही इक सिफ़ारिश एं ।" पहिलां गीत आउण उस दी कलम आपणी मां नूं संबोधन हुंदी कहिंदी है कि:-
शुरूआत गई ए माए हो नी
कंन पिछ्छे ला दे रता लोअ नी
रहिमतां नें कुंडा खड़का लिआ
बूहे 'च खलो के तेल चोअ नी

