इस वेले कई तरहां दीआं ख़बरां मनुख्खी मन नूं उदास वी करदीआं हन अते भैअ भीत वी। पहिली ख़बर आपणी मिहनत, सिदक दिली अते ढुकवीं विउंतबंदी नाल सथापित कारोबारी नूं जदों अचनचेत विदेशी फोन काल राहीं भारी राशी दी फिरौती मंगी जांदी है अते नाल ही सीमा बध्ध समें विच्च इह मंग पूरी करन दी चितावनी दे नाल नाल धमकी वी दित्ती जांदी है कि जेकर मंग पूरी नां कीती तां सारे परिवार नूं मौत दे घाट उतार दित्ता जावेगा, उस वेले धमकी प्रापत करन वाले दी हालत तरसयोग बण जांदी है। उस नूं अते उसदे परिवार दे मैंबरां नूं कंधां तों वी भैअ आउण लग्ग जांदा है। बूहा खड़कण जां काल बैल्ल वज्जण ’ते सारा परिवार सहिम जांदा है। परिवार दे हस्सदे चिहरिआं ’ते सोग दी परत जंम जांदी है। कुझ खाण पीण नूं दिल नहीं करदा। चारे पासे मंडलाउंदी मौत दे काले परछावें खुशीआं नूं ग्रहिण ला दिंदे हन। कई विउपारीआं नें तां अंदरखाते गैंगसटरां नूं आपणी पूंजी दा वड्डा हिस्सा दे के खहिड़ा छुडवाइआ है। इह कुझ करन नाल विउपारी दे कारोबार दा सारा तवाज़न ही हिल्ल जांदा है।
दूजे पासे जिहड़े विउपारीआं नें लुटेरिआं दे ‘हुकम’ दी पालणा नहीं कीती, लुटेरिआं नें उहनां नूं मौत दे घाट वी उतारिआ है। बाअद विच्च पुलिस वल्लों दोशीआं नूं छेती फड़न दा दाअवा करन दे नाल नाल म्रितक कारोबारी दे घर विधाइक जां मंतरी परिवार नूं दिलासा देण लई वी पुज्ज जांदे हन। इस तरहां ही मारे गए इक्क कारोबारी दे घर जदों मंतरी अफसोस प्रगट करन गिआ तां म्रितक विउपारी दे भरा नें ग़मगीन लहिजे विच्च किहा, “मेरे भरा नूं पिछले कई दिनां तों जानी नुकसान पहुंचाउण दीआं धमकीआं मिल रहीआं सन। असीं कई वार ज़िल्हा प्रशासन अते पुलिस मुखी कोल जा के जान दी ख़ैर मंगदिआं ‘गंन मैन’ देण दी बेनती कीती सी पर कुझ नहीं बणिआ। इंज करो मंतरी साहिब, इह जिहड़ी तुहाडे नाल गंनमैनां दी हेहड़ फिरदी है, इहनूं इत्थे बिठा के तुसीं इकल्ले इक्क गेड़ा शहिर दा ला दिउ। तुहानूं अमन, कानूंन दी सथिती दा आपे पता लग्ग जावेगा।”
म्रितक दे भरा नें खून दे हंझू वहाउंदिआं किहा, “जेकर तुहानूं आपणी सुरख्खिआ दा फिकर है, फिर लोकां दी सुरख्खिआ कौण करेगा? लोकां दे जान-माल दी सुरख्खिआ करना सरकार दा मुढला फरज़ है।”
मंतरी कोई ढुकवां जवाब नहीं सी दे सकिआ। दरअसल जदों सिआसी विअकतीआं नूं लोकां दा समरथन मिलदा है, उहनां नूं लोकां दी अमानत समझणा चाहीदा है। इह अमानत सौंप के लोक अमन-चैन दी ज़िंदगी जिऊणा चाहुंदे हन।
* * *
जिहड़े घर विच्च नशा वड़ गिआ, समझो उस घर विच्च भूत वड़ गिआ अते इह भूत पता नहीं किस-किस दा नुकसान कर देवे। मानसिक, सरीरक, बौधिक अते आरथिक पख्ख तों नशई घर दी हालत कख्खों हौली अते पाणीउं पतली कर दिंदा है। नशई दे मापे आपणे आप नूं नां जिऊंदिआं विच्च अते नां ही मरिआं विच्च समझदे हन। भावें पंजाब सरकार नें 1 मारच 2025 तों ‘युध्ध नशिआं विरुध्ध’ दी मुहिंम शुरू कीती होई है, जिस अधीन कानूंन दी अमलदारी, नशिआं दी सपलाई लाईन रोकणी, तसकरां दी ग्रिफतारी अते नशईआं दा इलाज शामल है। इस नीती ’ते अमल करदिआं जेल्हां विच्च नशा तसकर जेल्हां दी समरत्था तों किते वध्ध अंदर कीते होए हन। नशा छडाऊ केंदरां विच्च वी पुलिस नशईआं नूं फड़ के धड़ाधड़ दाख़ल करवा रही है। नशा बरामदगी दीआं ख़बरां वी रोज़ नशर हुंदीआं हन। सरहद्दां ते ऐंटी डरोनां विच्च वी होर वाधा कीता गिआ है। इनहां सभ यतनां दे बावजूद ज़मीनी पध्धर ’ते नां तां नशिआं दी ओवरडोज़ नाल मरन वालिआं दी गिणती घटी है अते नां ही नशे दी सपलाई लाईन ’ते पूरी तरहां सट्ट वज्जी है। कई थांवां ’ते तां जिनहां समाज दा भला सोचण वालिआं नें नशा तसकरां विरुध्ध अवाज़ उठाई है, उहनां उत्ते तसकरां नें जानलेवा हमले वी कीते हन।
पंजाब दे इक्क पिंड विच्च पिछले दिनीं मापिआं दा इकलौता पुत्त नशे दी ओवरडोज़ दा शिकार हो गिआ। उसदी लाश झाड़ीआं विच्चों मिली। उप्परोथली पिंड विच्च अजिहीआं कई होर मौतां वी हो चुक्कीआं सन। इक्क पासे विहड़े विच्च नौजवान दी लाश दे नेड़े बैठे खून दे अत्थरू केरदे मापिआं दी हालत वेखी नहीं सी जांदी। म्रितक नौजवान दे चाचे नें सत्थर ’ते बैठे लोकां नूं दो सरिंजां विखाउंदिआं किहा, “आह इक सरिंज तां चिट्टे नाल भरी होई अणवरती मुंडे दी जेब विच्चों मिली है, दूजी इस सरिंज नाल उसने नशे दा टीका लाइआ सी।”
वरती होई सरिंज ’ते खून दे धब्बे लग्गे होए सन। चाचे नें भुब्बां मारदिआं खून वाली सरिंज विखाउंदिआं किहा, “जेकर साडे मुंडे दा इही खून सरहद्द ’ते देश दी राखी करदिआं डुल्ल्हदा तां असीं उसदी शहीदी ’ते माण करदे। इह खून तां ढाई तिंन इंच दीआं सरिंजां पी रहीआं हन। इक्क पासे सरकार नें सरिंजां वेचण ’ते पाबंदी लाई होई है, दूजे पासे चिट्टा खतम करन दा दाअवा कीता जा रिहा है“ फिर भला इह दोनों जानलेवा चीज़ां कित्थों आ रहीआं नें?”
सत्थर ’ते संनाटा पसर गिआ। म्रितक दे चाचे वल्लों कीते प्रशन दा किसे नूं वी जवाब नहीं सी सुझ्झ रिहा।
* * * * *

