फ़रवरी 17, 2026

writingDetail.created_by
By: डा. रणजीत सिंघ

सड़क हादसिआं विच्च हो रिहा वाधा चिंता दा विशा

पंजाब विच्च जिवें जिवें सड़कां चौड़ीआं हो रहीआं हन अते गड्डीआं दे नवें नवें माडल आ रहे हन, उवें ही सड़क हादसिआं विच्च वाधा हो रिहा है। शाइद ही कोई दिन अजिहा होवेगा जदों कुझ कीमती जानां नां जांदीआं होण। नवींआं सड़कां उत्ते जित्थे थां थां टोल टैकस भरना पैंदा है, उत्थे गड्डीआं दी गती विच्च वी वाधा हो रिहा है। साडे बहुते लोकां कोल समें दी घाट नहीं हुंदी, नां ही छेती पहुंचण दी लोड़ हुंदी है पर महिंगी कार दी तेज़ रफ़तारी नूं शान समझिआ जाण लग्ग पिआ है। कुझ दिन पहिलां मेरे इक्क दोसत नाल जलंधर मुलाकात होई। उस नवीं कार खरीदी सी। मैं लुधिआणे जाणा सी। उस आखिआ, साडे नाल चल्लो, नवीं गड्डी नूं भाग लावो। गड्डी मेरे दोसत दा पुत्तर चला रिहा सी। उस दी सपीड 80-90 किलोमीटर विचकार सी। पिता नें आखिआ, “पुत्तर वीह लख्ख रुपए इस सपीड उत्ते गड्डी चलाउण लई थोहड़े खरचे हन।”

गड्डी नूं 100 तों उप्पर चलाउणा ज़रूरी हो गिआ पर साडीआं सड़कां उत्ते केवल कारां ही नहीं चलदीआं सगों साईकल, मोटर साइकल, टरैकटर, टरालीआं ते होर वाहन वी चलदे हन। इक्क दूजे तों अग्गे लंघण दा यतन बिनां किसे काइदे कानूंन तों कीता जांदा है। अचानक अग्गे आए किसे होर वाहन तों बचाउण लई बरेक लगाई जांदी है पर तेज़ रफ़तारी रुकदिआं वी हादसा कर दिंदी है। पंजाब विच्च डराईविंग लाईसैंस जारी करन समें शाइद किसे थां वी सड़क नियमां बारे जाणकारी नहीं दित्ती जांदी, इसे करके इनहां दी पालणा नहीं हुंदी। पंजाबीआं विच्चों सबर अलोप हो रिहा है अते काहल भारू हो रही है। अग्गे लंघण लई किसे वी नियम दी पालणा नहीं हुंदी। फौरी शान ही बहुते हादसिआं दा कारन बणदी है

वसों दे हिसाब नाल कारां दी गिणती वी इत्थे वध्ध है। वड्डी कार रख्खणी आपणी शान समझिआ जांदा है। विखावे दे भुख्खे पंजाबी रीसो-रीसी कार दे नवें तों नवें माडल खरीदण दा यतन करदे हन। मोटर साइकल अते सकूटरां दी गिणती विच्च वी तेज़ी नाल वाधा होइआ है। कार, मोटर साइकल, सकूटर अते साईकल चलाउंदे समें, मोबाइल दी वरतों करन तों वी गुरेज़ नहीं कीता जांदा।

पंजाबी सभ तों घट्ट सड़की नियमां दा पालण करदे हन। उह इक्क दूजे तों अग्गे निकलण दा यतन करदे हन। किसे पारटी तों नशे नाल रज्जे होए वापसी समें गड्डी चलाउंदे समें तां उह आपणे आप नूं सड़क दा बादशाह मंनदे हन। जदों अचानक किसे पासिउं कोई साईकल, रिकशा, जां मोटर साइकल आ जावे तां बरेक लगाउंदिआं वी टक्कर हो जांदी है जां फिर टक्कर तों बचण लई रुख्ख विच्च जा मारदे हन। मोबाइल सुणदिआं जदों अचानक कोई अग्गे आ जावे तां बरेक लगाउणी औखी हो जांदी है। सड़क सलीके दी पालणा करना इत्थे आपणी हेठी समझी जांदी है। जे कोई इस नूं निभाउण दा यतन करदा है, उस नूं अजिहा करन नहीं दित्ता जांदा। रेलवे फाटक बंद होवे तां असीं इक्क दूजे तों अग्गे होण दी कोशिश विच्च दोवें पासीं सड़क नूं पूरी तरहां रोक लैंदे हां।

इक्क दूजे दे पिछ्छे लाईन विच्च खहड़े होण नाल समां बरबाद हुंदा है पर आहमो साहमणे खहड़े हो के समां बरबाद करन दा भोरा वी दुख्ख नहीं हुंदा। इह तां मजबूरी है कि कार फाटक दे डंडे दे हेठों लंघ नहीं सकदी, नहीं तां कोई वी रुकण लई तिआर नां हुंदा। साईकल, रिकशा, सकूटर, मोटरसाईकल फाटक दे डंडे हेठों लंघ सकदे हन इस करके रुकणा उनहां दी मजबूरी किउं बणे? जे मेरे वरगा कोई बज़ुरग खहड़ा हो जावे किउंकि, उस तों लंघ नहीं होणा तां पिछ्छों आ रहे उस नूं पासे होण लई मजबूर करदे हन। साडे लोकां कोल विहल दी कमी नहीं है। घंटिआं बध्धी असीं गप्पां मार सकदे हां, पर सड़की सफ़र करदिआं जिस पासिउं वी थां मिले, अग्गे जाण दी कोशिश कीती जांदी है। आपणे हत्थ चल्लणा जां मुड़ण लग्गिआं इशारा देणा साडी शान दे खिलाफ है। चौराहे उत्ते लाल बत्ती वेख उदों ही रुकिआ जांदा है, जे उत्थे कोई पुलिस वाला खहड़ा होवे, नहीं तां हर पासे धक्काशाही ही चलदी है। मेरे वरगा कोई जेकर बत्ती दी उडीक करना वी चाहे तां उत्थे ही खहड़ा रहि जांदा है, किउं जिस सज्जे पासे मुड़ना है, उह खब्बे पासे मुड़न वाले पासे अते खब्बे पासे वाला सज्जे पासे खहड़ा हो जांदा है

आपणी सवारी उत्ते असीं आपणा पूरा अधिकार समझदे हां, किउंकि कानूंन नूं असीं सरकार दी दखलअंदाज़ी मंनदे हां। सकूटर, मोटरसाईकल जां साईकल साडा आपणा है, उस उत्ते सारे टब्बर नूं सफ़र करन दा पूरा अधिकार है। इनहां उत्ते मीआं-बीवी ते दो-तिंन बच्चे तां असानी नाल बिठाए जा सकदे हन। साईकल, मोटरसाईकल उत्ते दुध्ध दे चार पंज ढोल लटकाउणे साडा हक्क है। आटो रिकशा तिंन सवारीआं लई है पर जदों तक 10 सवारीआं बैठ नां जाण चालक दी तसल्ली नहीं हुंदी। सकूली बच्चिआं नूं लिआ रहे टैंपू ते आटो रिकशा तां चल्लदे ही रब्ब दे सहारे हन। तूड़ी नाल लद्दे टरक्क ते टरालीआं सड़क दे बेताज़ बादशाह बण मसत हाथी वांग दौड़दे हन।

सड़क सफर दे नियमां दी पालणा नां करना असीं बहादरी समझदे हां। जिंना किसे दा समाजिक रुतबा वड्डा है, ओनी ही बेफ़िकरी नाल उह नियम तोड़दा है। जे अजिहे विअकती नूं पुलिस रोक वी लवे तां उह आपणे रुतबे जां पैसे दे ज़ोर नाल पुलिस दी कलम नूं रोक लैंदा है। अजिहे लोकां दी गड्डी अग्गे जा रिहा साईकल जां सकूटर सवार किसे कारन उनहां नूं राह नहीं दिंदा तां उस नूं गाल्हां कढ्ढीआं जांदीआं हन ते कई वार तां हत्थ वी चुक्क लिआ जांदा है। साडी पुलिस दी करनी अते सोचणी विच्च वी तबदीली दी लोड़ है। उनहां दी बाणी विच्च नरमी पर वतीरे विच्च सखती होणी चाहीदी है। विकसित देशां विच्च अजिहा नहीं है। उत्थे बिनां किसे लिहाज़ दे नियमां दी उलंघणा करन वालिआं विरुध्ध सखत कारवाई कीती जांदी है। इसे करके कोई इनहां नियमां नूं तोड़न दी हिंमत नहीं करदा। जे असीं सड़क हादसिआं नूं रोकणा चाहुंदे हां तां उस लई कानूंनी सखती दे नाल नाल लोक सिख्खिआ वल वी धिआन दित्ता जावे। सड़क नियमां संबंधी प्रचार दी बहुत लोड़ है। सड़क नियमां नूं वधीआ बोरडां उत्ते लिख के चोराहिआं उत्ते लगाइआ जावे। इनहां दी उलंघणा लई होण वाली सज़ा बारे वी जाणकारी दित्ती जावे। सड़क सेफटी हफ़ते नूं इक्क रसम समझ के नां मनाइआ जावे सगों प्रचार दे सारे वसीलिआं दी सहाइता नाल पंजाबीआं नूं सड़क सलीके बारे जाणकारी दित्ती जावे अते इनहां नूं अपणाउण लई वी प्रेरिआ जावे। असीं सीट बैलट बंनहणी जां हैलमट पाउण दा कंम आपणी सुरख्खिआ लई नहीं करदे, सगों चलान तों बचण लई करदे हां। अजिही सोच विच्च तबदीली दी लोड़ है।

गड्डीआं बणाउण वालिआं नूं चाहीदा है कि उह गड्डीआं दी गती ’ते वाजब रोक रख्खण। साडीआं सड़कां उत्ते भांत भांत दी सवारी है, इस करके तेज़ गती हादसे दा कारन बणदी है। सरकार नूं सड़कां ’ते सपीड मीटर लगाउणे चाहीदे हन। जे कोई विअकती तैअशुदा गती तों तेज़ कार चलाउंदा है तां उस दा आपणे आप ही चलान हो जाणा चाहीदा है। शराब पी के गड्डी चलाउण वालिआं नाल वी इसे तरहां दी सखती वरतणी चाहीदी है। आपणी सुरख्खिआ वल्ल धिआन देणा चाहीदा है। कानूंन तोड़ना बहादरी नहीं है सगों मौत नूं सद्दा देणा है।

साडे देश दी सथिती नूं वेखदिआं होइआं जेकर हो सके तां गड्डी दी रफ़तार उत्ते कंपनी वल्लों ही रोक लगाउणी चाहीदी है। सड़क हादसिआं विच्च तेज़ी नाल हो रहे वाधे नूं वेखदे होए सरकार नूं सपीड सीमा ज़रूर रख्खणी चाहीदी है। मनुख्खी जीवन बहुत अनमोल है, इस नूं अजाईं नां गुआईए। सरकार वल्लों चलान दे जुरमाने विच्च चोखा वाधा कीता गिआ है। तिंन महीने चालक दा लाईसैंस वी रद्द हो सकदा है। वेखणा इह है कि इस नाल कानूंनां दी पालणा विच्च वाधा हुंदा है जां रिशवत विच्च। उंझ वी हादसे तां खुल्ल्हीआं सड़कां उत्ते हुंदे हन, जदों कि पुलिस चैकिंग बहुती शहिरां दे अंदर हुंदी है।

इस वार जदों मैनूं डराईविंग लाईसैंस डाक राहीं प्रापत होइआ तां नाल नत्थी चिठ्ठी उत्ते कुझ हदाइतां वी लिखीआं सन। इनहां विच्चों पंज हदाइतां पाठकां नाल सांझीआं कर रिहा हां।

1. वाहन चलाउंदे समें मोबाइल दी वरतों नां करो।

2. वाहन दी पिछली सीट ’ते बैठण वांले सीट बैलट दी वरतों करन।

3. शराब पी के जां थकावट होण ’ते गड्डी नां चलावो।

4. वाहन वलाउंदे समें अगले वाहनां तों दूरी बणा के रख्खो।

5. ट्रैफिक लाईटां दी उलंघणा नां करो अते धिआन भटकण नां देवो।

* * * * *