दिसंबर 08, 2025

writingDetail.created_by
By: जसविंदर सिंघ रुपाल, कैलगरी

आओ ! बज़ुरगां दी लचकता अते शांत पसंद सुभाअ नूं सनमान देईए

अंतरराशटरी बज़ुरग दिवस ते:–

हर साल 1अकतूबर बज़ुरग दिवस वजों जाणिआ जांदा है। संयुकत राशटर इस दिन सारे राशटरां नूं बजुरग विअकतीआं अते बुढापे प्रती पैदा होईआं गलत-मानतावां प्रती धिआन दिवाउण, इहनां प्रती जागरूकता पैदा करन, इहनां नूं पेश वख्ख वख्ख चुणौतीआं दा साहमणा करन, अते बजुरग विअकतीआं नूं आपणी समरत्था अते अधिकारां बारे जाग्रत करन लई इह दिन मनाउंदा है।14 दसंबर 1990 नूं संयुकत राशटर दी जनरल असैंबली नें आपणे मते राहीं 1 अकतूबर दे दिन नूं बजुरगां दे दिन वजों ऐलान कीता सी।इह वीआना दे बुढापे बारे अंतरराशटरी ऐकशन पलैन दे सिट्टे वजों सी,जिस नूं बुढापे बारे बणी विसव-असैंबली नें 1982 विच्च सवीकार कर लिआ सी अते बाअद विच्च यू.ऐन.दी जनरल असैंबली नें वी इसदी प्रोड़ता कर दित्ती सी।

पिछले दहाकिआं विच्च विशव-जनसंखिआ दी बणतर विच्च वड्डी तबदीली आई है। औसत उमर 46 साल तों वध्ध के 68 साल होई है। 2019 विच्च विशव दे 65 साल तों वध्ध उमर दे विअकतीआं दी गिणती 703 मिलीअन सी ,जो कि इक्क अनुमान अनुसार 2050 तक्क इह लग्गभग्ग 1.5 बिलीअन तों वध्ध (दुग्गणे तों वी वध्ध ),हो जावेगी। त्रासदी इह वी कि इस दी दो-तिहाई तों वी वध्ध (1.1 बिलीअन) घट्ट-विकसित अते अविकसित देशां विच्च होेइगी। इस तरां विसव-जनसंखिआ दा वड्डा हिस्सा साडे सभ दा धिआन मंगदा है।

सानूं बजुरग विअकतीआं लई इह दिन इस लई मनाउणा चाहीदा है किउंकि पहिली गल्ल उह सभ साडे सतिकार दे पातर हन। दूजी, असीं आपणी नौजवान पीहड़ी नूं सिख्खिअत करना चाहुंदे हां अते तीसरी इह कि असीं सभ कुझ नहीं जाणदे जदकि उहनां कोल जीवन-तजरबे दा वड्डा खजाना है।

संयुकत राशटर हर साल इस दिन नूं मनाउण लई इक्क थीम (उदेश) दिंदा है,सारीआं गतीविधीआं इस थीम ते ही केंदरित हुंदीआं हन।

2025 दा बज़ुरग दिवस दा थीम :- इस साल लई यू ऐन ओ वलों दित्ता गिआ थीम है — : Older Persons Driving Local and Global Action: Our Aspirations, Our Well-Being and Our Rights बज़ुरग विअकती सथानक अते विशव पध्धरी कारवाई दे प्रेरक – साडीआं कामनावां , साडी भलाई अते साडे अधिकार ।। इस तों सपशट हुंदा है कि बज़ुरग सिरफ लाभ पातरी नहीं, सगों तरक्की दे प्रेरक हन।जो आरथिक,सिहत,सुचज्जेपण, कौमांतरी लचकीलेपण अते मनुख्खी अधिकारां दी रख्खिआ विच्च आपणा वड्डा योगदान पाउंदे हन। 2002 दा “मैडरिड अंतरराशटरी कारवाई योजना बारे बुढापा”(MIPAA-Madridd International Plan of Action for Aging) अते राजनीतिक घोशणा पत्तर अज्ज वी बज़ुरगां लई विशव पध्धरी नीतीआं दे मूल हन। 2025 दा विशा इस गल्ल ते जोर दिंदा है कि बज़ुरग विअकती तबदीली दे निरमाता हन। अप्रैल 2025 विच्च संयुकत राशटर मनुख्खी अधिकार कौंसल नें 81 देशां दे सहियोग नाल फ़ैसला कीता कि बज़ुरग विअकतीआं दे अधिकारां दी रख्खिआ लई कानूंनी उपकरण तिआर कीता जावे। इह इक्क इतिहासक कदम है जो बज़ुरगां नूं अधिकार-धारी अते बदलाअ लिआउण वाले वजों मंनदा है। अज्ज दे तेजी नाल बदलदे लोक-अंकड़िआं विच्च बज़ुरगां नूं शकतीशाली बणाउण लई नीतीआं बणाउणा, सिहत सेवावां ते समाजिक सुरख्खिआ तक्क निआंयोग पहुंच देणी, भेद भाव मिटाउणा अते उहनां दे सनमान अते भलाई नूं यकीनी बणाउणा बहुत जरूरी है। इस दिवस दा संदेश इह है कि बज़ुरग समाज लई बोझ नहीं हन, सगों उह आपणी सिआणप अते तजरबे नाल भविख्ख नूं होर लचकीला अते निआं संगत बणाउण दे हक्कदार हन।

संयुकत राशटर दे सकत्तर ऐंटोनिओ गुटरस दा इस दिवस लई संदेश है –

As this year’s theme reminds us, older persons are powerful agents of change. Their voices must be heard in shaping policies, ending age-discrimination, and building inclusive societies. —UN Secretary-General António Guterres

” जिवें इस साल दा विशा सानूं याद कराउंदा है कि बज़ुरग तबदीली दे शकतीशाली कारक हन। नीतीआं बणाउण समें, उमर-वितकरा दूर करन संबंधी, अते समावेशी समाज दे निरमाण संबंधी उहनां दी आवाज नूं सुणना चाहीदा है।”

बज़ुरगां अते नौजवानां विच्च पाड़ा दिनो दिन वध्ध रिहा है। दोवां दी सोच, रुचीआं, विचार, लचकीलेपण, पसंद-नापसंद, आदि विच्च अंतर बहुत जिआदा बण गिआ है। सितम जरीफी इह है कि ख़ास करके नौजवान ,बज़ुरगां दी गल्ल सुणन अते उसते विचार करन लई वी तिआर नहीं, अमल करना तां दूर दी गल्ल है। कुझ कु नुकते अते सुझाअ सांझे करन दी कोशिश कर रहे हां।

बच्चिआं दे करन योग कंम :-

1.सिहत पख्ख :- बहुत महत्तवपूरन पख्ख है वध्ध उमर विच्च वी तंदरुसती नूं मानणा । ख़ास करके भारत वरगे देश विच्च जिथे सरकार वलों कोई ठोस उपाअ नहीं कीते गए। उत्थे सिहत सेवावां अते दवाईआं आदि दा खरचा औलाद नें ही करना हुंदा है। नौजवान खुद इस महिंगाई दे ज़माने विच्च आपणे लई अते आपणे परिवार लई संघरश कर रहे हुंदे हन। मैडीकल बीमा साडे देश विच जरूरी नहीं है। किंने दुख्ख अते हैरानी दी गल्ल है कि वाहनां दा बीमा होणा जरूरी है पर मनुख्खी जीवन दा जां मैडीकल बीमा करवाउणा सरकार वलों जरूरी नहीं है। सरकारी मुलाजमां लई तां चलो फिर वी कुझ सिहत सहूलतां हन, भावे उह वी जिआदा नहीं हन, पर जो सरकारी नौकरी नहीं करदे, उहनां लई कोई प्रबंध नहीं है। प्राईवेट बीमा कंपनीआं कुझ हन, पर जरूरी नां होण कारन बहुते पुराणे विअकतीआं दा बीमा जां मैडीकल बीमा नहीं करवाइआ हुंदा। अते उहनां दा भविख्ख ख़तरे विच्च है।

2.सनमान पख्ख :- दूसरी मुख्ख लोड़ जो इस उमर विच हुंदी है, उह है माण सनमान दी। इह मनुख्ख दी सभ तों वड्डी लोड़ हुंदी है। सभ तों पहिलां परिवार दे अंदरों पुत्तर नूंहां दी जिंमेवारी बणदी है। सुख्ख सहूलतां नालों वी इसदी लोड़ वड्डी है। इहनां बज़ुरगां नें जिंदगी विच्च बहुत संघरश देखे हुंदे हन, उह आरथिक घाट ,सहूलतां दी घाट नूं फिर वी सहिण कर लैणगे, पर उहनां दी रूह उदों जखमी हो जांदी है, जदों उहनां दी आपणी औलाद ही आपणे आप नूं जिआदा समझदार समझदी होई, उहनां दी गल्ल सुणनी जां सलाह लैणी तां दूर, उलटा उहनां नूं नसीहतां दे रहे हुंदे हन। अते उहनां नाल मिठ्ठत नाल गल्ल करन दी जगहा रुख्खेपण नाल पेश आउंदे हन। कुझ कु तबदीली बज़ुरगां नूं वी आपणे सुभाअ विच्च करनी चाहीदी है। उहनां नूं वी कुझ कट्टड़ता छड्डण दी लोड़ है।

इक्क शेअर याद आ रिहा है, जो बेशक गुरू शिश दे आरथिक पख्ख लई ठीक है, पर बज़ुरगां अते नौजवानां दे सनमान पख्ख ते पूरा ढुक्कदा है। इह शेअर है …

शिश को ऐसा चाहीए, गुर कउ सरबसु देइ ।।

गुर कउ ऐसा चाहीए, शिश का किछू न लेइ ।।

हुण इसे तरां कहि सकदे हां कि बच्चे अजिहे होण जिहड़े हर कदम ते मापिआं दी इजाज़त लै के चल्लण, उहनां दी हर गल्ल आपणी जिंदगी लई वी मंनण लई तिआर होण, पर दूजे पासे बज़ुरग इहो जिही मानसिक अवसथा दे होण कि उह औलाद ते बहुतीआं आसां नां रख्खदे होण। जिआदा निरभरता औलाद ते नां होवे। जिंना उह आप कंम कर सकदे होण, जरूर करन। बच्चिआं नूं उहनां दे आपणे अंदाज विच्च जिऊण देण। उहनां दे खाण, पहिनण जां होर आधुनिक युग्ग दे रहिण सहिण ते फज़ूल दी टोका टाकी नां करन। बच्चे जे शबदां विच्च ही मिठ्ठत अते माण सतिकार बणाई रख्खण, इस नाल वी उहनां नूं वड्डी मानसिक तस्सली मिलदी रहेगी । कदे उहनां दी पसंद दा खाणा बणा दिओ, कदे उहनां नूं चंगा लग्गदा कोई प्रोगराम उहनां दे नाल बैठ के देखो। सदा ही मंदर गुरदुआरे ही नां लै के जाओ, कदे कदे नवें जगत दीआं नवीआं चीजां वी उहनां नूं दिखाओ। कोई नवीं जाणकारी सांझी करदे रहो। आपणीआं प्रापतीआं उहनां नूं जरूर दस्सो। कदे कोई पुराणे गुर सिख्खो, उहनां दे तजरबे सुणो। उहनां तों नवें जमाने दी फीडबैक जरूर लवो।

3.छोटे बच्चिआं वांग खिआल रख्खणा :- जी हां, बज़ुरगां दा धिआन बहुत छोटे बच्चिआं वांग रख्खे जाण दी लोड़ है। जिवें छोटे बच्चिआं दे सरबु पख्खी विकास बारे मापे फिकर करदे हन अते उहनां नूं हर तरां दी सिखलाई दिवाउण दी कोशिश करदे हन। उहनां दे शौक अते मनोरंजन लई वी मापे आपणा समां, धन अते ऊरजा खरचण लग्गिआं कदे औख महिसूस नहीं करदे, सगों इह सभ खुशी नाल करदे हन। पर जदों इह बज़ुरगां नाल संबंधित गल्ल आउंदी है, उत्थे कदे खरच वध्ध लग्गण लग्गदा है, कदे उहनां लई समां नहीं है। कदे खेचल वाहवा मंनदे हन। जिहनां नें तुहानूं आपणे पैरां ते खहड़े कीता है, तुहानूं तुरना बोलणा सिखाइआ है, कुझ फरज हुण तुहाडे वी हन। उहनां नूं तुहाडे वकत दी ख़ास लोड़ है। उहनां दी पसंद अते रुचीआं लई वी कुझ समां अते धन खरचण तों झिजक नां दिखाओ। तुहाडी वलों दिखाए गए हलके सतिकार नाल ही उहनां दीआं बहुत बिमारीआं ठीक हो जाणगीआं। किउंकि मन जे शांत अते संतुशट है उह काफी हद्द तक्क सरीर नूं वी काइम रख्ख सकदा है।

4.दिमाग नाल नहीं, दिल नाल रिशते निभाओ :- इस विच्च कोई शक्क नहीं कि आधुनिक पीहड़ी दे नौजवानां कोल वधेरे गिआन है। उह हाई टैक हन अते सकिंटां विच्च देश विदेश दी मनचाही वसतू जां घटना बारे जाणकारी लै सकदे हन। पर इह मंन के चल्लो कि पूरन कोई वी नहीं हुंदा अते बज़ुरग हुण ढलदी छां होण कारन आपणे गिआन नूं बहुता नविआ नहीं रहे। उहनां दी गतीशीलता वी घट्ट है अते नवें तजरबे वी घट गए हन। कुझ सिखण बिरती अते याद वी पहिलां जिंनी नहीं रही। इसलई जे किधरे उह तुहाडे गिआन जां तकनालौजी पख्ख दे बराबर नहीं हन, तां खुशी नाल अते सतिकार नाल उहनां दी मद्दद करो। तुसीं जरा कु अग्गे लग्गो ,तां उह नवी तकनालौजी दे उपकरण वी वरतणा सिख्ख जाणगे। हर नवां गिआन उहनां नूं मिठ्ठत पिआर अते सतिकार नाल दित्ता ज़ा सकदा है। आपणे वधेरे गिआनवान होण ते हंकारी नां हो जावो, उहनां दे पुराणे गिआन नूं अते तजरबे नूं इक्कदम ही रद्द नां करदे चल्लो। कुझ जो लै सकदे हो, लओ वी । वरना सतिकार नाल मुआफी मंग लवो, उह गुस्सा नहीं करनगे जदो तुसीं वकत तबदीली, दे नाल नाल पुरातनता नूं अपनाउण तों इनकार वी करो। खिआल सिरग इह रख्खणा है कि उहनां दे दिल नूं ठेस नां पहुंचे। काफी हद्द तक्क उह आपणे बच्चिआं दी हर गल्ल मंन ही रहे हन।

बज़ुरगां लई कुझ सुझाअ :- सभ तों वड्डी गल्ल कि आपणे आप नूं बेकार अते फज़ूल नां समझो। आपणी निगाह विच आपणा सनमान बणा के रख्खो। कुझ नुकते पेश कर रहे हां

1 सारी संपती अते आमदन बच्चिआं नूं नां देवो, भावें उह किंने वी आगिआकार किउ नां होण। कुझ आपणे हत्थ विच जरूर रख्खो। समें समें ते कुझ हिस्सा बच्चिआं नूं दिंदे वी रहो। सतिकार बणिआ रहेगा।

2.आपणी सिहत दा आप खिआल रख्खणा सिख्खो। संतुलित भोजन, लोड़ अनुसार सैर जां हलकी कसरत, ठीक अराम अते नींद इक्क तंदरुसत विअकती लई बहुत जरूरी हन।

3. जिंना हो सके, कुझ कंम जरूर करदे रहो। सिरफ धन प्रापती लई ही नहीं, कंम तुहाडा विशवाश वी वधाएगा अते तन मन नूं वी ठीक रख्खेगा।

4.हर नवीनता दा सवागत करो। नवीं पीहड़ी दीआं नवीआं गल्लां ऐवें ही निंदी नां जावो। जमाने दे विकास लई कुझ पुराणीआं गल्लां नें खतम वी होणा हुंदा है। धारमिक विचार ते नैतिक कीमतां सिरफ पिआर नाल ही नवीं पीहड़ी नूं सिखाईआ जा सकदीआं हन, ऐवें ठोसण दी जिद्द नां कर बैठणा ।

5. आपणे मन नूं रुझ्झे रख्खण लई कोई शौक जरूर पालो। कोई पहड़ना, लिखणा, संगीत, जो वी तुहाडी रुची है,उस अनुसार आपणे गिआन नूं नविआउंदे रहो। नवीआं दोसतीआं जरूर बणाओ। सभा सोसाइटीआं दे मैंबर बण के समाज लई वी कुझ करदे रहो।

6. जित्थों तक्क हो सके, परिवार दे कंम जरूर आओ। पोते पोतीआं नाल ही नहीं, गुआंढी बच्चिआं नाल वी पिआर पा के रख्खो।

7.नवीआं थावां ते मौका मिले, जरूर जाओ। हो सके नवीआं भाशावां वी सिख्खो।

भाव इह कि ज़िंदादिली नाल रहो। आपणे खुद नूं पहिचाणो। तुहाडे विच्च बहुत समरथावा हन। तुसीं बिलकुल कमज़ोर नहीं हो। आपणे आखरी साह तक्क समाज नूं आपणी लोड़ महिसूस करवाउंदे रहो। तद ही जीवन दा इह आखरी पंध सुखावां होवे।