अप्रैल 02, 2025

writingDetail.created_by
By: प्रिंसीपल बलकार सिंघ बाजवा

कुरसी सवंबर कि लोकतंतरी चोण!

हमेशा वांग इस वार वी 117 कुरसीआं लई राजकुमार चुणे जाणे हन। इनहां विच्चों ही इक्क नें सभ तों उच्चा ध्रितराशटरी सिंघासन मल्लणा है। टिकटां दी वंड विच्च इहो जिहे आसवंदां नें गुझ्झीआं, डूंघीआं ते छतरंजी चालां वी चल्लणीआं हन। इस करके वी कईआं पारटीआं विच्च टिकटां दे रफ्फड़ पए होए हन। चोण धनुश तोड़ूआं विच्चों कुझ मंतरी, सहाइक मंतरी, राज मंतरी बणनगे। बाकी पारलीमानी सकत्तरी वाली कुरसी नाल ही सबर दा घुट्ट भरणगे। जे किते हलका इनचारजी मिल गई, तां पंज साल चंगा टौहर-टप्पा बणूं। जिसदी टिकट सकरीनिंग कमेटी दे तंदूर विच्चों पहिले पूरां विच लहि गई, उह तां पारटी एजंडे लै वोटरां दे दरां ‘ते दसतक दे रहे नें। जिहनां नूं टिकटां नहीं मिलीआं, जां कट्टीआं गईआं नें, जां बदलीआं गईआं नें, जां जिहड़े पक्की आस लाई बैठे सी पर मिली नहीं, बागी हो मां पारटी दी गोद विच्चों डड्डूआं वांग छड़प्पे मार पासे बदल रहे हन। पारटी जिस दे सदा वफ़ादार रहिण दीआं कसमां खांदे हुंदे सी, हुण उसे मां दे चूंडे खिंडा रहे हन। नाल ही पारटी वल्लों ऐलाने उमीदवारां दे नानकिआं, दादकिआं तक्क दे पोतड़े फोले जा रहे हन।

दूजे पासे सिआसी पारटीआं जनशकती प्रदरशन कर रहीआं हन। किसे उच्चे मुहाणे ‘ते खलो के वेखीए तां मौसमी संघणी धुंद वरगा ही चोण धुंदूकारा चार-चुफेरे छाइआ होइआ है। जिड्डी तेज़ी नाल राजकुमार आपणे हलकिआं विच्च छाई जा रहे हन, ओडी ही तेज़ी नाल कई मां पारटी तों बागी होई जा रहे हन। कुझ इक्क हलकिआं नूं छड्ड के बाकीआं विच्च तां मछ्छी-मंडी ही बणी होई है। चोण माहौल दिनों दिन गरमी फड़दा चरम सीमा वल्ल वध रिहा। नाल ही चोण कमिशन वी चौकसी नाल पारटीआं ते उमीदवारां दीआं लगामां कस्सण दे रोंअ विच लग्गदा है। सभ पासे कुरसी! हाए कुरसी! हो रही है। कुरसी दे रस-रंग नें कच्चे पक्के आगूआं नूं दमों कढ्ढिआ होइआ है।

आओ! ज़रा कुझ राजकुमारां दे चिहन चक्करां नाल तुहानूं मिलाईए। पिछ्छे जिहे सिआसी गलिआरिआं विच बड़ी चरचा विच्च रहे ‘आवाज़े पंजाब’ दे नाइकां दी गल्ल करीए। साबका ऐम्मपी नवजोत सिंघ सिध्धू नें बड़ा खुल्ल्हके दो पारटीआं दे पैवीलीअनां विच्च गेड़े लाए। वड्डे वड्डे बिआनां नाल अंबरीं गूंजां पाईआं। वड्डीआं शरतां छोटीआं हुंदीआं गईआं। इस दौरान बैंस भरा सिआसी मौका संभाल गए। ‘आप’ नाल ‘इनसाफ पारटी’ दा गंढ-चतरावा कर छे सीटां ‘ते आपणे हक्क जमा गए। हुणे हुणे लुधिआणा विखे होई ‘बईमान भजाओ, पंजाब बचाओ’ सांझी रैली नें ‘आप’ अते ‘इनसाफ़ पारटी’ दा चंगा प्रभाव सिरज दित्ता है। जित्थे असल विच्च ‘आवाज़े-पंजाब’ वाले जाणा चाहुंदे सी उत्थे दाणे नां भुज्जे। हालात वेखदिआं आपणे सौहरा पिछोकड़ दे सहारे बाकी दोहां नें कांगरस नाल गंढ-तुरप्प कर लई। बंबे बैठे सिध्धू दे सुनेहे ‘ते प्रगट सिंघ ते साबका पारलीमानी सकत्तर नवजोत कौर सिध्धू कांगरस विच मिल गए। मिले की, मिलणा पिआ! इनहां दोहां नूं पहिलीआं सीटां छड्डण ‘ते कांगरसी खेमे विच्च वी वड्डी भसूड़ी पई होई है अते इनहां सीटां तों टिकटां चाहवानां विच्च पटके दे दंगल बणे पए हन।

साबका ऐम्मपी जगमीत बराड़ ते साबका डिपटी सपीकर बीरदविंदर सिंघ मंने प्रमंने ते चोटी दे बुलारे हन। पर समझ नहीं आउंदा कि कसूर इनहां विच्च है जां इनहां दीआं पारटीआं विच्च। कदी इह ‘आप’ विच्च आउंदे आउंदे ही रुक जांदे हन। कदी इह दोवें आपस विच्च जफ़्फ़ी पा नवीं पारटी बणाउण दे राह तुरदे हन। यारी इनहां दी अगले दिन ही तड़क्क करके टुट्ट जांदी है। हुण बीरदविंदर सिंघ आज़ाद उमीदवार वज्जों इस सवंबर विच्च कुद्दण वासते तीर कमान कस्स रिहा है। ओधर जगमीत बराड़ दी गल्ल कदी तोला कदी मासा वाली बणी होई है। आपणी पारटी बणा कदी ‘आप’ विच्च शामल हुंदा हुंदा, अज्ज-कल्ल्ह ममता बैनरजी वाली त्रिमूल कांगरस दा पंजाब इकाई दा प्रधान बण ‘आप’ नाल बैंस भरावां वरगा गठ्ठ-जोड़ करना चाहुंदा है। पर नाल ही ‘आप’ नूं बाहरों हमाइत देण दे बिआन दाग़ी जा रिहा है। पता नहीं किस वेले, किस सीट तों मछ्छी फुंडण लई उत्तरण दा मौका मिले। रब्ब ही जाणे! कई वारी लोड़ों वध्ध बोल जांदा है। पारटीआं उहदी असथिर सोचणी तों तरहिंदीआं हन। गल्ल बणदी बणी विगड़ जांदी है।

‘आप’ दा सुच्चा सिंघ छोटेपुर कई पासे हत्थ-पल्ला मार रिहा है। आपणे उमीदवारां दी सूची जारी करके उह धरमवीर गांधी वाले ‘पंजाब फरंट’ विच्च चहड़दा चहड़दा पलेटफारम ‘ते खलोता रहि गिआ। इध्धर ऐम्मपी डा. गांधी दा ‘पंजाब फरंट’ आपणे पहिले 20 राज कुमारां दीआं सीटां ऐलान कर रिहा है। उस मुताबक इह सारे ‘आप’ दे बड़े मिहनती ते निशकाम सेवक सन। इहो जिहे सेवक डा. गांधी दी छत्तरी ‘ते धड़ा-धड़ उत्तर रहे हन। इहो जिहे कई हुण कांगरस विच्च वी जा रहे हन। जित्थे कांगरस इनहां दा सवागत करी जा रही है, उत्थे बड़े धूम-धड़क्के नाल शामल होए गाइक हंस राज होरीं फुरर कर भाजपा दी छत्तरी ’ते जा बैठे हन। समझ नहीं आउंदी कि इहो जिहे सेवकां नूं इंने साल कांगरस चंगी नहीं लग्गी। हुण ‘हाए कुरसी! हाए कुरसी!’ दी हवसी हनेरी विच्च ही गुआचे फिरदे हन। शाइद इनहां मगर इनहां दे परिवारां दी वोट वी नां आवे। अलटीमेटम देण वाले जलंधर छाउणी वाले 12 समेत गोलडन गरल अते दूजे 59 ‘आप’ बागीआं दे अलटीमेटम दा की बणिआ, कोई ख़बर नहीं। शाइद ही कुझ बणे। चलो ‘पंजाब फरंट’ विच्च शामल हो के फोटो तां खिचवा लैणगे। पता नहीं लग्गदा किउं पारटीआं दे एडे घाग लीडर एदां दे मौका प्रसतां दी ‘कां, कां’ नाल पसीजी जा रहे हन। जिहड़े आपणी मां पारटी दे सक्के नहीं बणे इत्थे किहड़ा किला सर कर देणगे। हां, बदला खोरी विच्च ‘आप’ दा कुझ नुकसान ज़रूर करनगे। इनहां विच्चों बहुतिआं ’ते ‘तालों घुत्थी डूमणी गावे ताल बेताल’ राग सही ढुक्कदा है। पहिलां अलापदे हुंदे सी ‘आप’ खिलाफ़ वोट पाउणा सथापती नूं वोट पाउणा होवेगा। कुरसी मोह नें रागों बेराग कर दित्ता है।

इक्क होर धमाका। कमिऊनिसट पारटीआंपंजाब दे आरथक, समाजक ते सिआसी हालतां दा मारकसवादी नज़रीए तों विशलेशण ते विवेचण करदीआं, दाअ-पेच घड़दीआं सदा खुंझदीआं आ रहीआं सन। हार-हुट्ट के इस वार दे चोण दंगल विच्च सिध्धा जट्ट-जफ्फा पाउण ’ते उत्तर आईआं हन। खब्बीआं पारटीआं दे नुमाइंदिआं नें एधरली-ओधरली झाक छड्ड वख्ख वख्ख हलकिआं तों चोण सवंबर विच्च आ नित्तरे हन। उह वी लाल झंडिआं अते आपो-आपणे निशानां हेठ झंडे झुलाउणगे। चलो होर कुझ नहीं आपणे काडर नूं तां बंनही रख्खणगे। कुरसी तां हाली बुहड़े छड़े नूं छुहारा लग्गण वाली गल्ल जापदी है। इनहां दा टिकटां वाला कंम कोई बहुता बखेड़िआं वाला नहीं। दाअवेदार थोहड़े, सीटां बहुतीआं, अते पारटीआं वी चार।

बड़े समें पिछ्छों ‘आप’ विच्चों लोकां नूं इक्क उमीद लिशकी सी, पंजाब विच्च दिल्ली वांग। पर हउमैं डंगे आगू हर थां राजकुमार बण खलोते नें। सिख्ख अरदास दे ‘मन नीवां मत्त उच्ची’ बचन कई वार ज़िहन विच्च गेड़े कढ्ढदा है। पर इस मच्ची अफरी-तफरी विच्च मनचले इहनूं ‘मन उच्चा, मत्तहै ई नईं’ कहिण लग्ग पैंदे हन। जिद्दां राजनेता कहिंदे तां हन ‘राज नहीं सेवा’ साडा मिशन है। सच्चाई विच्च ‘सेवा नहीं राज’ अते मेवे इकठ्ठे करन ’ते ही वोटर भगवानां दा सारा कुझ दाअ ’ते ला दित्ता जांदा है। मेवे खांदिआं जो बचिआ, उह ‘सेवा ही सेवा’ समझो भाई! इक्क मौका होर दिउ। जो पिछले दसां सालां विच्च नहीं हो सकिआ हुण वेखिओ हत्थां ’ते सरहों जमा दिआंगे, आदि इतआदि। इह गल्लां सुणदे साऊ राम लाल ते शाम सिंघ जो 60 सालां तों इह बातां, जुमले सुणदे आए होण ते हुण अगली दुनीआं वल्ल तिआरे करी बैठे होण तां इक्क आवाज़ विच्च बोल उठ्ठदे नें ‘पिआरिओ इह राजनीती ए, राजनीती! एथे राजनीती घट्ट कूटनीती बहुती जे! सिआसत सेवा नहीं। कुरसी सेवा जे। मकसद कुरसी हथिआउणी अते फिर काइम रख्खणी। काहदे लई? निरोल मेवे चूंडण वासते। बच के लोको, बई बचके! पता नहीं इस नें होर किहड़े किहड़े छत्तणीं हत्थ पुआउणे नें!

मौजूदा मानसिकता अते धुंदूकारी महौल वेख, सभ राजकुमारां, राजकुमारीआं अते वोटर पातशाहां अग्गे इक्क छोटी जिही कथा पेश है। मैं आपणे बचपन विच्च इक्क फक्कर फकीर दे बोल सुणे सन। याद है उह फक्कर ‘कुंजी ला दे रमज़ान जंदरा जंगालिआ गिआ’ हर वेले, हर वकत गुणगुणाउंदा रहिंदा। बचपन विच्च नानके रहिंदिआं इह बोल सुणे सन। उत्थे जट्टां दा कहीआं, खुरपिआं, दातीआं दा कंम करन वाला मिसतरी रमज़ान हुंदा सी। असीं सोचणा इह मिसतरी नूं आपणे जंगाले जिंदे नूं चाबी लवाउण लई कूकदा फिरदै। पर वड्डे होए तां समझ पई कि रमज़ान (जां रमदान) इसलामी कैलंडर दा नौवां महीना है, जिस महीने कुरान उजागर होइआ सी। अज्ज उस फक्कर दे बोल होर वी चंगी तरहां समझ पै रहे हन। उह तां फक्कर सी, आपणी बुचकी मोढे ’ते लटकाई फिरदा। जंदरा उहने कीहनूं लाउणा सी। उह तां लोकां नूं रूह ते आतमा दे जंदे (मन) नूं कुरान (अल्ल्हा पाक) दी कुंजी ला सुचेत अते चेतंन करना चाहुंदा सी। अज्ज उह ‘कुंजी ला दे रमज़ान जंदरा जंगालिआ गिआ’ दा पैगाम लीडरां अते वोटरां नूं आपणी होणी दा जिंदा खोल्हण लई कहि रिहा। इस होणी दी कुंजी साडे हत्थां विच्च है। सरमाएदारां अते उनहां दीआं दासीआं सिआसी पारटीआं साडे समुच्चे विकास दा बूहा बंद करी बैठीआं नें। उनहां दे समारट फोन तां निरोल छलावे नें, असल हल्ल रुज़गार हुंदा है। जिद्दां अग्गे तुसीं दिल्ली दी वागडोर (पूरी नां सही चलो अध्ध-पचध्धी ही सही) ‘आप’ नूं सौंपी है, एदां इत्थे पंजाब विच्च वी इक्क मौका नवें बदल नूं मिलण दीआं आसां ते कोशिशां करनीआं चाहीदीआं नें। इह पूरा राज है। इत्थे ‘आप’ खुल्ल्हके नौजवानां नूं सिख्खिआ, सिहत अते रुज़गार दे मौके देवेगी। पंजाब, मुड़ बलौरी पाणीआं वाली धरती अते अणख़ीले गभ्भरूआं दी धरती बण सकेगा।