वीहवीं दा आखरी अते इक्कीवीं सदी दा पहिला दहाका संसार दे इतिहास विच्च बहुत अहिम समां है। पिछले हज़ारां वरहिआं विच्च ऐनीआं हैरान करन वालीआं तबदीलीआं नहीं आईआं जिंनीआं सिरफ वीह सालां विच्च आईआं नें। दूर संचार दे साधनां अते जाणकारी दे विसफोट नें ज़िंदगी दा मूंह मुहांदरां ही नहीं जीवनशैली दे अरथ वी बदल दित्ते नें। समें दे हाणी बणन लई सानूं पंजाबीआं नूं वी होरां नाल कदम मिला के तुरन दी ज़रूरत सी। जदों समें अते सथान दा सुमेल बण जांदा है, फेर नवें विकास दी सिरजणा करन वालीआं रूहां समाज दी निरंतर वग रही नदी विच्चों ही परगट हो जांदीआं हन। गिआन विगिआन दीआं समुच्चीआं काढां दी पिछोकड़ विच्च काढ दी लोड़ लुकी होई हुंदी ए। एसे करके लोड़ नूं काढ दी मां आखिआ गिआ है।
स. किरपाल सिंघ पंनूं अजिहे महां मनुख्ख हन, जिनहां नें अजोके संसार दी अति आधुनिक काढ कंपिऊटर नूं पंजाबी सभ्भिआचार ते बोली दी तरक्की लई वरत के नवां इतिहास सिरजिआ है। लुधिआणा ज़िल्हे दे नगर कटाहरी विच्च अख्खां खोल्हण वाला साडा मलवई बाई ‘पंनूं’ बरासता रिआसती शहिर पटिआला नवीं दुनीआ दे देस कैनेडा बुढ्ढे-वारे पहुंचिआ। एस तों पहिलों आपणे पुशतैनी वतन विच्च उह सरकारी नौकरीआं दे किंने ही बूहे बारीआं लंघ के जीवन दे हर पख्ख दा डूंघा तज़रबा हासल कर चुक्किआ सी।
साडे भाईचारे दे बहुते सज्जण नौकरीआं तों सेवा मुकत होण पिछ्छों आपणे आप नूं ख़ुद ही बुढ्ढे, वाधू, निकंमे, परवार ते भार समझदे होए निराश ते उदास हो के घटीआपुणे दे शिकार हो जांदे हन। पंनूं होरां नें गुरबाणी दे ‘खोजी उपजे ….॥’ वाली तुक दे अरथ अमली रूप विच्च समझ के परउपकारी कारज कीता है। कमाल दी गल्ल इह है कि किरपाल सिंघ नें पहड़-पहड़ गड्डे लद्दण वालिआं दी पोल वी बाखूबी खोल्ह दित्ती। उहनां बाबे बुल्ल्हे शाह दे पाए पूरनिआं ’ते चलदिआं गल्ल इक्क ही नुकते विच्च मुका दित्ती। जदों सिरड़ ते सिदक नाल किसे कारज नूं कोई मिहनती, हिंमती ते लगन वाला संवेदनशील इनसान हत्थ पा लवे तां दुनीआ दी कोई वी ताकत उहदे राह नूं डक्क नहीं सकदी।
कमाल इह वी है कि पंनूं होरां कोल मां बोली पंजाबी दे विकास दे एस महान कारज लई नां ते कोई बाकाइदा विदिअक जां अकादमिक योगता सी ते नां ही किसे यूनीवरसिटी, कालज आदि दे विदवानां दी छतर छाइआ। उहनां दी नां ही कोई कंपिऊटर लैबोरटरी, नां दफ़तर, नां पैसे धेले पल्ले सन अते नां ही कोई गाईड जां राह दिसेरा। उहनां तां कंपिऊटर नाल छेड़ छाड़ आपणे मुंडे दे घर आपे ही आपणे फुरने मुताबिक कुझ्झ वख्खरा करन लई करनी शुरू कीती सी। एथे वी किरपाल सिंघ दे मन विच्च किसे वंगार नूं कबूल के ओस नूं सर करन दी तमंना सी। पंनू नूं आपणी मां बोली नाल दिखावे दा मोह नहीं हकीकी हेज है, जिस कारन उहनां इह पहाड़ दी टीसी सर कीती।
नब्बेविआं दे दहाके विच्च पहिलां उहनां कंपिऊटर वरगी अजब गजब मशीन नूं मुढ्ढों सुढ्ढों समझिआ। इहनूं चलाउण दी जाच ख़ुद सिख्खी। पहिलों अंगरेज़ी अख्खरां दी सूझ बूझ ते जड़त बणतर ’च ताक होए। मन विच्च बाबू फिरोज दीन शरफ वाली तांघ सी कि ‘असां बोलणा खास पंजाबीआं नूं।’ दुनीआ दीआं अति विकसत बोलीआं दी कतार विच्च आपणी मां बोली नूं खहड़ी वेखण दी खाहश अते ‘आपण हत्थीं आपणे आप ई कारज संवारन’ दी गुहड़ती नें पंनूं होरां दे इरादे नूं बल बखशिआ। कंपिऊटर जगत दी डूंघी समझ रख्खण वाले सूझवान सिआणे विदवान पंजाबी भाईबंद डा. कुलबीर सिंघ थिंद यू. ऐस. ए. नाल राबते नें सोने ते सुहागे वाला कंम कीता। पंजाबी टाईप करनी तां सिख्ख ही लई सी, पर पंजाबी फौंटां दे झमेले नें बहुत सताइआ। मन विच्च तांघ सी कि जे असीं ई-मेल भेजण समें एस औकड़ नूं हल्ल नां कर सके तां इह बोली दे विकास दे राह विच्च अड़िक्का साबत होवेगा। फौंटां नूं समझ के उहनां दी आपसी अदला बदली दा मसला हल्ल कर के पंजाबी अखबारां, रिसालिआं, किताबां दी कौमांतरी पध्धर ’ते छपाई दा मामला सुलझाउण दा सिहरा पंनूं होरां दे सिर बझ्झदा है। अज्ज असीं दुनीआं भर विच्च पंजाबी विकसत कर रहे हां, दूजे पासे इहनां लई पुशतैनी पंजाब विच्चों अख्खर जड़त जां कंपोज़िंग करन वाले अणगिणत गभ्भरूआं, मुटिआरां नूं रोज़गार प्रदान कर रहे हां। गुरमुखी विच्च छपे अखबार अज्ज समूह जगत दे बहुत वड्डे हिस्से विच्च सानूं आपस विच्च जोड़न दा किरदार निभाअ रहे हन। साडे युग विच्च इस जग्ग विच्च पंनूं दा पाइआ जोगदान बड़ा उच्चा नां अते थां रख्खदा है। इह सारा कुझ्झ पंनूं होरां दी पहिल कदमी कारन वापरिआ है।
पंनूं नें कैनेडा, अमरीका, इंगलैंड, आसट्रेलीआ वस्सदे हमवतनीआं नूं तां पंजाब नाल जोड़न विच्च कामयाबी हासल कर लई, पर लाहौर, मुलतान, रावलपिंडी साथों अजे वी हज़ारां कोहां दूर जापदे सन। उथे पंजाबी लिखण लई ‘शाहमुखी’ लिपी वरती जांदी है। एस लिपी दे अख्खर फारसी उरदू वाले हन। पंजाबीआं दा वड्डा हिस्सा लहिंदे ’च वस्सदा वी साडे नाल एसे रोक कारन सांझ वधाउण विच्च औकड़ां झल्ल रिहा सी। सानूं अंम्रितसर रहिंदिआं नूं लाहौर विच्च वापरी घटना दा माड़ा मोटा पता सिरफ अंगरेज़ी राहीं ही लग्गदा सी। एस मुद्दे नूं गंभीरता नाल हल्ल करन दे जिहड़े यतन पंनूं होरां कीते उह पंजाबीआं लई ही नहीं भारत-पाकि दे आम लोकां लई बेहद्द लाहेवंद साबत होए। इहनां लिपी बदलाओ दी समस्सिआ नूं हल्ल करन लई अजिहे ‘साफटेअर’ दा मुढ्ढ बंनह दित्ता जिस दी मदद नाल गुरमुखी तों शाहमुखी जां एस तों उलट अख्ख दे फोरे विच्च ही हो सके। मुड़ के इहनां दी रख्खी एसे नींह ’ते ही पंजाबी यूनीवरसिटी पटिआला नें भावें इमारत उसार लई पर पहिलकदमी बाई किरपाल सिंघ पंनूं दी ही सी।
पंनूं होरां दी तकनीक कारन अनेकां किताबां छापण वाले प्रकाशकां ते अखबारां वालिआं नूं बहुत लाभ होइआ। पर एस सच्चे सुच्चे इनसान नें फेर आपणा निज्जी भला पासे रख्ख के ‘सरबत्त दे भले’ वाला राह ही अपणाइआ। इहनां सारीआं खोजां ’चों पंनूं नें कदी वी कोई वपारक फाइदा नहीं लिआ। पिछले साल ही किरपाल सिंघ पंनूं नें यूरपी पंजाबी सत्थ वल्लों शाहमुखी लिपी विच्च छापी ज़ाहिद इकबाल गुजरांवाला दी कोई नौं सौ पंनिआं दी वड्ड आकारी किताब ‘हीर वारिस विच्च मिलावटी शेअरां दा वेरवा’ नूं गुरमुखी लिपी विच्च करन दा जिहड़ा पहाड़ जिड्डा कारज कीता है, उह पंनूं होरां दी खोज दा सिखर है।
किरपाल सिंघ पंनूं दे पंजाबीआं नूं इक्क लड़ी विच्च जोड़न विच्च कीते इहनां महान कारजां करके जिहड़ा साडा समूह पंजाबीआं दा माण वधाइआ है, उहदे लई सिरफ धंनवाद करना जां लिख के छाप देणा ही काफी नहीं। सानूं इहनां दे सिदक, सिरड़, लगन, मिहनत अते सभ तों वध्ध निशकाम, निरसवारथ, निरमाण ते निरवैर सुभाअ तों सिख्खण ते सेध लैण दी लोड़ है। असीं पंजाबी सत्थ वाले पंनूं जी दीआं कीतीआं घालणावां अग्गे सतिकार सहित सीस झुकाउंदे हां। इहनां दे सदा सिहतमंद ते चहड़दीआं कलां विच्च रहिण दी कामना करदे हां। अजिहीआं रूहां साडे इकजुट्ट भाईचारे लई चानण मुनारे हन।

