नवंबर 05, 2025

writingDetail.created_by
By: जसविंदर सिंघ रुपाल, कैलगरी

बलिहारी कुदरति वसिआ

तेज दौड़दी जिंदगी दे भीड़ भड़क्के अते शोर शराबे तों परहे कदे कुदरत नूं नेड़िओं तक्कीए तां मन सच्चमुच्च विसमाद विच्च आ जांदा है। कुदरत विच्च छुप बैठे कादर नूं नमसकार करदा है। सहिज अते आनंद दे उह पल जिंदगी दा अनमोल सांभणयोग कीमती सरमाइआ बण जांदे हन। … …

सभ तों पहिलां ऊरजा दे मुख्ख सरोत सूरज नूं तक्को। अरबां खरबां सालां तों बिनां किसे वितकरे दे सभ नूं जीवन दान दे रिहा है। सच्चमुच्च देणा ही जीवन है अते उह वी किसे तरां दे वितकरे तों बिनां। हवा, पाणी अते दरत नें वी समद्रिशटी सूरज तों ही सिख्खी लग्गदी है। असीं इनां दीआं दातां नूं माणदे होए वी किउं वखरेविआं विच्च पै जांदे हां? किउं नहीं इनां कुदरती दातां वांग आपणी सोच नूं सरबत्त लई इक्को जिही रख्खदे? … …

आओ गगन-चुंबी परबतां दी गल्ल करीए। इक्क पासे धरत नाल सांझ रख्खदे, आसमान नाल गल्लां करदे होए इह परबत सानूं अडोलता अते द्रिड़ विशवाश दी प्रेरना दिंदे हन। इनां दी कुख्ख चों शूकदीआं नदीआं, जो मैदानां वल्ल आ रहीआं हन, सानूं सदा चलदे रहिण दा संदेश दिंदीआं हन। चलदे रहिणा ही जीवन है अते रुकणा मौत। हर नदी दी आखरी मंजल समुंदर विच्च समा जाणा है। जिंनी देर वेग नाल चलदी रहिंदी है, सभ रुकावटां दूर करदी जांदी है अते मैल्हां नूं धोंदी जांदी है, पर जे किधरे मारूथलां च’ गवाच जाए, तां उसदी आपणी होंद ही जांदी रहिंदी है। परबतां तों डिगदे झरने अते धरत तों पूरे वेग नाल आ रहे चशमे, जीवन दे भेदां वल्ल इशारा करदे हन। किधरे हलकी बूंदाबांदी, किधरे धुप्प ते मींह, किधरे बरफ़बारी, किधरे जवालामुखी जां आपणे आप निकलदीआं लाटां ब्रहिमंडी डरामे दे अलग्ग अलग्ग कांड हन। …. .

बड़ी मिठ्ठी मिठ्ठी हवा आ रही है। जरूर हवा भांत भांत दे खुशबूदार फुल्लां तों हो के आई है। आओ! ज़रा अख्खां नूं इनहां नज़ारिआं नाल भर लईए। वाह! किंने सोहणे छोटे वड्डे, वख्ख वख्ख आकार दे फुल्ल आपणी वख्खरी वख्खरी कहाणी कहि रहे हन। जे किधरे भौर अते तितलीआं इनहां फुल्लां दा रस पी के निहाल हो रहे हन तां ऐसे फुल्ल वी हन जो “कीटां” नूं आपणी खुराक बणा लैंदे हन। वख्खो वख्ख डंडीआं, पत्तिआं अते कंडिआं विच्च घिरे होए इह फुल्ल कुदरत दा अनमोल तोहफा है।

आओ पंछीआं दे संगीत नाल इक्क मिक्क होण दी कोशिश करीए। चिड़ीआं दी चीं चीं, कोइल दी कू कू, कावां दी कां कां, भौरिआं, बुलबुलां, तोतिआं, मोरां, घुग्गीआं गटारां अते होर जानवरां दीआं वख्ख वख्ख आवाजां नूं पूरे धिआन नाल सुणो। जापदै जिउ साडे नाल गल्लां करना चाहुंदे हन। कई वारी चुप्प बैठिआं नूं अख्खां च’ अख्खां पा के वेखो, इक्क प्रेम भरिआ सकून मिलेगा। … … ….

बद्दलां दी जोरदार गहड़गड़ाहट दा आपणा ही मज़ा है। मींह विच्च भिज्जण दा अते नहाउण दा असल लुतफ़ उनहां नूं ही मिल सकदा है, जिहड़े लोक लाज़ नूं छड्ड के नहाउण दा हौंसला रख्खदे हन। हुण तक्क चहड़दे सूरज नूं सलामां करदे आए हो, ठीक है करो, पर डुब्बदे सूरज दी लाली नूं अख्खों ओहले नां कर देणा। सिरफ़ पुंनिआ दे चंन दी तारीफ़ ही नां करदे रहिणा, यारो मस्सिआ दा आपणा नज़ारा है। गूहड़ी काळी रात नूं वी माणना सिख्खीए। काळी काळी रात विच्च आकाश ते चमकदे अते लुकण मीची खेडदे होए तारे जिंदगी दे उतार चहड़ांअ वल्ल इशारा करदे हन। हर दिन तों बाअद रात अते हर रात तों बाअद दिन दा आउणा इक्क ‘अगंमी सिधांत’ - “सभ कुझ्झ बदलदा है पर परीवरतन दा नियम नहीं बदलदा” - दी बात पाउंदा है, तां फिर असीं किउं किसे ग़मी जां खुशी नूं दिल च’ संभाली रख्खदे हां? जदकि उह चिर सथाई नहीं।

आओ! बागां दी खूबसूरती नालों जंगल विच्चों सुहप्पण दी भाल करीए। वख्ख वख्ख रंगां अकारां अते अलग्ग अलग्ग तरां दे गुणां वाली बनसपती इत्थे मिलदी है। इक्क पासे जीवन दान देण वाले अउखधी भरपूर बूटे वी हन तां दूजे पासे जहिरीले बूटे वी हन जिहड़े पल च’ जीवन नूं मौत विच्च बदल देण। अनिशचतता अते बेतरतीबी- (जो जंगल दी लखाइक ह) ै-विच्च पूरन आज़ादी दे निघ्घ दा अहिसास छुपिआ है। वख्ख वख्ख तरां दे जंगली जीवां दा निवास सथान वी है इह। इस जंगल विच्च जीवन अते मौत दी धारा निरंतर चलदी रहिंदी है। असल विच्च ‘जिउंदे रहिण लई संघरश’ दा सबक सानूं जंगल ही सिखा सकदे हन। … ….

जांदे जांदे समुंदरां दी गहिराई अते आकाशां दी उचाई वी मापदे चल्लीए। समुंदर दी विशालता अते डूंघाई, आपणे जवार-भाटे दे बावजूद; जिंदगी दी असीम समरत्था अते सथिरता वल्ल इशारा करदी है। आकाश दी विशालता, शांती, अणहोंद चों होंद नूं लभ्भण दा यतन, इक्क अणदिसदे प्रभू वांग है जो नां हुंदे होए वी होण दा विशवाश दुआउंदा है अते आप बेपरद हो के सभ दे परदे वी कज्जदा है। सभ नूं उतांह उठ्ठण अते अग्गे वधण दी प्रेरना वी दिंदा है।

कदे कदे आतमा दे तल तों, धुर अंदर तो, कादर दी इस कुदरत नाल नेड़ता बणाउण दी कोशिश करीए। जरूरी नहीं घर छड्ड के जंगलां, परबतां जां समुंदरां वल्ल दौड़ीए। आपणे अंदरों ही इनहां दी होंद नूं, इनहां दे गुणां नूं अते संदेश नूं याद करीए तां कि उस कादर नाल वी सांझ पाई जा सके।