अज्ज समुच्चा संसार जित्थे इक्क पासे गलोबल वारमिंग, मौसमी तबदीली अते वातावरणी चक्कर विच्च उलझिआ पिआ है, उत्थे ऊरजा संकट संसार साहमणे नवीं समस्सिआ दे रूप विच्च साडे साहमणे है। तेज़ी नाल वध रही जनसंखिआ, उदयोगीकरन अते जीवन शैली विच्च हो रहे बदलाअ करके ऊरजा दी मंग वी तेज़ी नाल वधी है अते इस मंग नूं पूरा करन लई कोला आदि कुदरती साधनां उत्ते निरभरता वी वधी है। इह साधन सीमित होण दे नाल-नाल धरती जीवन लई घातक वी हन। इस विच्च कोई शक्क नहीं कि कोला, पैटरोलीअम अते कुदरती साधनां नें देश दी आरथिक खुशहाली विच्च आपणा वडमुल्ला योगदान पाइआ है प्रंतू इसदे नकारातमक पख्खां- प्रदूशण, तापमन वाधे अते कुदरती आफतां नें धरती नूं दूशित वी कीता है। धरती उत्ते वध रहे प्रदूशण नूं घटाउण अते खतम हो रहे कुदरती साधनां उत्ते निरभरता घटाउण दा बदल है नविआउणयोग ऊरजा - सूरजी अते पौण ऊरजा - जो मनुख्खता लई इक्क उमीद दी मज़बूत किरन बण के साहमणे आई है। प्रशन इह उठ्ठदा है कि की सूरजी अते पौण ऊरजा साडी हरी-भरी धरती नूं बचा सकदीआं हन।
संयुकत राशटर अते जलवायू तबदीली उत्ते अंतर-सरकारी पैनल दीआं रिपोरटां सपशट करदीआं हन कि जेकर ग्रीनहाऊस गैसां दे निकास नूं तुरंत नां घटाइआ गिआ तां आउण वाले दहाके विच्च धरती दा तापमान 1.5 तों 2 डिगरी सैलसीअस तों वध्ध वध सकदा है। इह वाधा सिरफ अंकड़िआं दी गल्ल तक सीमित नहीं, इह कुदरती आफतां अते भोजन सुरख्खिआ उत्ते वड्डा खतरा होवेगा। साडे भारत वरगे विकासशील देश, जित्थे वड्डी जनसंखिआ खेती ’ते निरभर करदी है, इह तबदीली घातक सिध्ध हो सकदी है।
सोलर ऊरजा - सूरजी शकती:
भारत दी भूगोलिक सथिती सोलर जां सूरजी ऊरजा लई काफी उपयोगी है। इत्थे साल विच्च 300 तों वध्ध दिन धुप्पां वाले हुंदे हन। इस करके सोलर पैनलां राहीं बिजली उतपादन दी संभावना दा खेतर विशाल है। तकनालौजी विच्च आई क्रांती दे सिट्टे वजों पिछले कुझ सालां विच्च सूरजी ऊरजा दी लागत विच्च वड्डी कमी आई है। जित्थे इह कोले अते होर कदरती साधनां दा मुकाबला करन दे योग होई है, उत्थे आम लोकां विच्च घट्ट लागत करके हरमन पिआरी हो रही है। मौजूदा समें विच्च भारत अंतरराशटरी सोलर समूह दी नुमाइंदगी वी करदा है जिस विच्च सौ तों वध्ध देश हन। इह देश करक अते मकर रेखा दे विचकार सथित हन अते इत्थे सोलर ऊरजा दी संभावना वध्ध है। इह समूह इक्क संसथा मातर नहीं, सगों सूरजी क्रांती दी दिशा विच्च इक्क संसार पध्धरी अभिआन वी है। सूरजी ऊरजा दे लाभ सपशट हन- इह साफ अते प्रदूशण मुकत बिजली प्रदान करन दे नाल-नाल कारबन निकास नूं घटाउंदी है। अज्ज सारे भारत विच्च छत्तां उत्ते लग्गे सोलर पैन्नल घर-घर रौशनी पहुंचा रहे हन। किसान सोलर पंपां नाल सिंजाई कर रहे हन। इह सोलर ऊरजा सानूं आतमनिरभरता वल्ल वी लै के जा रही है।
पौण ऊरजा - हवा दी शकती:
पौण ऊरजा वी नविआउणयोग ऊरजा दे मुख्ख सोमिआं विच्चों इक्क है। इह समुंदरी किनारिआं अते पहाड़ी खेतरां विच्च ज़िआदा कारगर सिध्ध होई है। इनहां खेतरां विच्च लग्गे वड्डे-वड्डे टरबाईन काफी मातरा विच्च बिजली पैदा करन दे समरत्थ हन। भारत दा समुंदरी तट्ट काफी विशाल होण करके पौण ऊरजा दी संभावना होर वी वध जांदी है। संसार विच्च डैन्नमारक अजिहा देश है, जित्थे बिजली दी वड्डी पूरती पौण ऊरजा तों कीती जांदी है। साडे देश विच्च तामिलनाडू अते गुजरात राज पौण ऊरजा उतपादन दे केंदर बण चुक्के हन। पौण ऊरजा दा सभ तों वड्डा लाभ है इह है कि इस विच्च लागत बहुत घट्ट अते कारबन निकास नां-मातर है। भावें कि इह मौसमी असथिरता नाल जुड़ी है, जिवें हवा दी गती घट्ट होण ’ते ऊरजा पैदावार प्रभावित हुंदी है प्रंतू फिर वी वातावरण पख्खी होण करके कुझ समें तों इसदा रुझान वधिआ है।
नविआउणयोग ऊरजा दे दूजे पख्ख:
नविआउणयोग ऊरजा सिरफ बिजलई ऊरजा उतपादन जां वातावरणी मसले तक सीमित नहीं, सगों इह आरथिक मौका वी प्रदान करदी है। जेकर राजनीतिक पख्खों इस खेतर वल्ल सकारातमक कदम चुक्के जाण तां नवीं तकनालौजी, रुज़गार दे सोमे अते घरेलू उदयोगां नूं उतशाहित कीता जा सकदा है। भारत सरकार वल्लों “मेक इन इंडीआ” प्रोजैकट तहित सोलर पैनल अते बैटरी उदयोगां नूं उतशाहित कीता जा रिहा है। जेकर सरकार भविख्खत संभावनावां नूं धिआन विच्च रख्खदे होए नविआउणयोग ऊरजा विच्च सबसिडीआं, टैकसां विच्च छोटां अते ढुकवीं नीती बणाउण अते विदेशी निवेश नूं आकरशित करन विच्च सफल रहिंदी है तां इस खेतर काफी उन्नती दी संभावना बणदी है।
भविख्खत दिशा:
भविख्ख सिरफ सूरजी अते पौण ऊरजा तक सीमित नहीं रहेगा। साडे साइंसदान हाईडरोजन फिऊल, बाइओ-ऐनरजी अते निऊकलीअर ऊरजा ’ते वी कंम कर रहे हन प्रंतू मौजूदा समें विच्च सभ तों वड्डी संभावना अते तेज़ी नाल विकास सूरजी अते पौण खेतर विच्च ही दिखाई दिंदा है। धरती नूं बचाउणा अते हरा-भरा रख्खणा साडी नैतिक ज़िंमेवारी है। जेकर असीं अज्ज इस बाबत फैसला नहीं लैंदे तां भविख्ख दीआं पीहड़ीआं सानूं मुआफ नहीं करनगीआं। सूरजी अते पौण ऊरजा सानूं इक्क मौका दिंदीआं हन, साफ, सुरख्खिअत अते टिकाऊ विकास दा।
इह कहिणा सही होवेगा कि सूरजी अते पौण ऊरजा धरती नूं बचाउण दी दिशा विच्च मज़बूत आधार हन। भावें इह आपणे-आप विच्च संपूरन हल्ल नहीं, पर बिनां इनहां दे हल्ल संभव वी नहीं। जेकर संसार भर दीआं सरकारां, उदयोगपती अते नागरिक मिल के नविआउणयोग ऊरजा नूं अपणाउण तां धरती नूं संकट तों बचाइआ जा सकदा है। हुण समां है कि असीं चोण करीए - पुराणा प्रदूशित राह जां नवीं हरी दिशा। सूरज अते हवा सानूं सद्दा दे रहे हन - फैसला साडा है।
* * * * *

