खालसा दीवान सुसाइटी दा बतालीवां खेड मेला सी। बताली साल कहि देणी गल्ल है। एने समें `च दो पीहड़ीआं बीत जांदीआं हन। पहिली वार इह खेड मेला मैं 1990 विच्च वेखिआ सी ते उस दा वरणन आपणे सफ़रनामे ‘अख्खीं वेख नां रज्जीआं’ विच्च वी कीता सी। उह सफ़रनामा बी.ए.दी पंजाबी जमात नूं पहड़ाइआ जांदा रिहा। उदों मैं ते संतोख मंडेर नें विसलां फड़ के कबड्डी दे कुझ्झ मैच खिडाए सन। रौला पैण वाले मैचां समें प्रबंधक अकसर मैनूं विसल फड़ा दिंदे सन ते खिडारी इसे डरों साऊ बणे रहिंदे सन कि रोंद मारन वालिआं दी भंडी अख़बारां विच्च वी हो जावेगी। देस परदेस दा ऐडीटर तरसेम पुरेवाल ते रेशम सिंघ मंडेर इंगलैंड तों कबड्डी दी टीम लै के आए सन। उह दोवें परलोक सिधार चुक्के हन ते पिछ्छे उनहां दीआं यादां ही बचीआं हन। तरसेम पुरेवाल कबड्डी दे खिडारीआं वांग ही भज्जदा ते विंगा सिध्धा हुंदा कैमरे नाल कबड्डीआं पा रिहा सी। पंजाब कबड्डी ऐसोसीएशन दा प्रधान बलबीर सिंघ कालीआं ऐनकां लाई उहनूं हल्लाशेरी दे रिहा सी। बलविंदर फिड्डा किसे तों वी डक्किआ नहीं सी जा रिहा। मैनूं उह द्रिश अज्ज वी चेते है जदों इक्क बज़ुरग दारू खेड़दा रुख्ख नूं जफ्फे पाउंदा कहि रिहा सी, “मैं आपणे मुंडे नूं मण घिओ खुआऊं ते अगले साल फिड्डू नूं अएं जफ्फे लुआऊं।”
बब्बर शहीदां दी याद विच्च मनाए जा रहे इस खेड मेले दी विलख्खण पछाण बण चुक्की है। इह मेला हर साल मई दे लौंग वीकऐंड उते भरदा है। इहदे नाल कैनेडा विच्च कबड्डी टूरनामैंटां दा सीज़न शुरू हो जांदा है। इस वार दा बतालीवां सालाना खेड मेला 19, 20 ते 21 मई नूं पहिलां वांग 8000 रौस सटरीट गुरदवारे दे कोल ही साऊथ मैमोरीअल पारक विच्च भरिआ। जदों इह खेड मेला शुरू होइआ सी तां सौ तों वी घट्ट खिडारीआं नें खेड मुकाबलिआं विच्च भाग लिआ सी। पर हुण बच्चिआं तों लै के बुढ्ढिआं तक लगभग पंज हज़ार खिडारी खेड मुकाबलिआं विच्च शामल हुंदे हन। ऐतकीं सौकर दीआं दो सौ तों वध्ध टीमां सन ते दो सपताह अंतां उते अनेकां खेड मैदानां विच्च सौकर दे मैच कराए गए। बच्चिआं ते जुआनां दी हौंसला अफज़ाई लई दो हज़ार तों वध्ध टराफीआं वंडीआं गईआं। पंजाबी मूल दे हज़ारां बच्चिआं नूं सौकर दे मैदान विच्च लै आउणा बड़ी वड्डी गल्ल है। इस तों आस रख्खी जा सकदी है कि भविख्ख विच्च भारती भाईचारे दे खिडारी कैनेडीअन टीमां दीआं वरदीआं वी पा सकदे हन।
मेले तों हफ़ता कु पहिलां मैनूं टूरनामैंट दे सकत्तर कशमीर सिंघ धालीवाल होरां दा सद्दा मिलिआ कि वैनकूवर विच्च उनहां दा खेड मेला वेखां ते उहदा ज़िकर आपणी कलम नाल करां। मेरी उमर भावें कुझ्झ वडेरी हो गई है पर मैं खेड मेले वेखण अते खेडां ते खिडारीआं बारे बोलण ते लिखण दा शौक नहीं तिआगिआ। जिथे कोई सज्जण मित्तर सद्दे अजे वी पहुंच जाईदै। कदे कदे लग्गदै कि खेड मेलिआं नें ही मैनूं काइम रख्खिआ होइऐ। पैंती साल कालजां विच्च पहड़ाउण ते प्रिंसीपल दी पदवी तों रिटाइर होण पिछ्छों हर साल खेडां ते खिडारीआं बारे इक्क नवीं किताब लिखी जा रिहां। 2000 विच्च रिटाइर होइआ सां ते सत्तां सालां विच्च अठ्ठ किताबां, खेड जगत दीआं बातां, ओलंपिक खेडां दी सदी, खेड परिकरमा, खेड दरशन, खेड मेले वेखदिआं, पंजाब दे चोणवें खिडारी, कबड्डी कबड्डी कबड्डी ते फेरी वतनां दी छाप दित्तीआं हन। अगले साल उमीद है ‘मेरी खेड कथा’ नां दी सवैजीवनी पाठकां दे दरां `ते दसतक देवेगी। बंदा आहरे लग्गा रहे तां बुढ्ढा होण तों बचिआ रहिंदै। रिटाइर होण पिछ्छों मैं खेड मेलिआं `ते जाणा ते खेडां बारे लिखणा ही आपणी नवीं नौकरी समझ लई है।
वैनकूवर आउण जाण बणिआ होण कारन हुण मैनूं दूर नहीं लग्गदा ते उथे मेरे यार बेली वी बड़े नें। ऐबटसफोरड रहिंदा मेरा जिगरी यार बंत सिंघ सिध्धू बेशक चलाणा कर गिऐ पर हुण होर नवीआं ठाहरां बण गईआं नें। टोरांटो तों उडिआ जहाज़ मैनूं साढे चहुं घंटिआं विच्च वैनकूवर लै गिआ। हवा विच्च इह फासला चौंती सौ किलोमीटर दे करीब है। टरक्कां वालिआं नूं तां सड़कां उते चार हज़ार किलोमीटर तों वी वध्ध पैंदै। जहाज़ धरती तों दस कु किलोमीटर उच्चा उड्ड रिहा सी ते उहदी परवाज़ नौं कु सौ किलोमीटर प्रती घंटा सी। उपरला तापमान धरती दे तापमान तों किते ठंढा सी पर जहाज़ दे ए.सी.नें सवारीआं नूं सुखावें निघ्घ विच्च बिठाइआ होइआ सी। बारी विच्च दी बाहर नीला अंबर ते हेठां रू दे गोहड़िआं वरगे बद्दल दिसदे सन। उथे कोई चिड़ी जनौर नज़रीं नहीं सी पैंदा। टोरांटो तों चल्लिआ तां मींह वरह रिहा सी पर वैनकूवर `च धुप्प खिड़ी होई सी। अग्गे मेरा मेज़बान संतोख मंडेर मैनूं लैण आइआ खहड़ा सी। उथे ही हकीमपुरीआ चरन सिंघ पुरेवाल मिल गिआ जिस नें पिटमीडोज़ दे पुरेवाल फारम दीआं रौणकां विखाउण दा सद्दा दे दित्ता।
19 मई दा दिन बद्दलवाई वाला चहड़िआ। असीं मैमोरीअल पारक पहुंचे तां हरिआले लाअन ते निंमां वरगे रुख्ख विखाई दित्ते। कुदरत वैनकूवर दे बागां ते पारकां उते बलिहार सी। टीमां सौकर खेड रहीआं सन, मेली गेली टहिल रहे सन अते इक्क बंने बच्चिआं दा भंगड़ा ते गिध्धा पै रिहा सी। असीं भंगड़े दी सटेज वल्ल गए तां बिकर सिंघ ढिल्लों होरीं चाह ते जलेबीआं दा लंगर वरताउंदे मिले। कशमीर सिंघ नें जी आइआं किहा ते असीं सकूली बच्चिआं दे गिध्धे भंगड़े दा अनंद माणन लग्गे। बच्चिआं दा चाअ नहीं सी मिओंदा ते उह अणमुल्लीआं मुसकराहटां वंड रहे सन। बहुत सारे सेवादार निशकाम सेवा विच्च मगन सन। बड़े पिंड वाला सनी सहोता ते लाली ढेसी ऊरी वांग घुंम रहे सन। सनकी बंदिआं नूं साडे लोकां दे सिरफ़ ऐब वेखण दी ही आदत है पर उह इह नहीं वेखदे कि लंगर लाउण, मेले मनाउण, महिमान निवाज़ी ते दान पुंन करन विच्च साडे भाईचारे दा कोई सानी नहीं।
खालसा दीवान सुसाइटी दी सथापना 1906 विच्च होई सी। सौ सालां दे समें विच्च इस नें इंडो-कैनेडीअन भाईचारे दी भलाई लई अनेकां कारज कीते हन। सुसाइटी भाईचारे दी भलाई लई राजनीतक, आरथिक, समाजिक, धारमिक ते सभिआचारक फरंटां उते लगातार जूझदी आ रही है। सुसाइटी दा संविधान लिखण वाले प्रो: तेजा सिंघ नें जिथे सिख्ख भाईचारे दी भलाई दे कई उदेश उलीके सन उथे सिहत संभाल दा उदेश वी मिथिआ सी। किसे विअकती दी असली दौलत महिल माड़ीआं जां ज़मीनां जाइदादां नहीं हुंदी सगों नरोई सिहत हुंदी है। नरोए मन ते नरोए जुस्से नाल ही ज़िंदगी जीण जोगी लग्गदी है। गुरूघरां विच्च संगत जुड़दी तां कथा कीरतन दे नाल मन नूं निरमल रख्खण अते सरीर नूं नरोआ रख्खण दीआं विचारां वी हुंदीआं। संगत नें मता पकाइआ कि बच्चिआं ते नौजुआनां दे खेड मुकाबले कराए जाण। सबब्ब नाल खेडां दा प्रेमी सोहण सिंघ दिओ माहलपुर तों कैनेडा आ पुज्जा। उस दा खालसा दीवान सुसाइटी नाल मेल हो गिआ ते सुसाइटी नें उहदे ज़िंमे खेडां कराउण दी डिऊटी ला दित्ती। परलाद सिंघ गिल्ल पहिलां ही सरगरम सी। सुसाइटी नें बब्बर शहीदां दी याद विच्च आपणा पहिला खेड मेला 1965 विच्च मनाइआ ते फिर चल्ल सो चल्ल हो गई।
इस वार दे खेड मेले विच्च कबड्डी ओपन, सौकर ओपन, सौकर चाली साला, सौकर जूनीअर, सौकर कुड़ीआं, घोल, भार चुक्कण, रस्से ते अथलैटिकस दे मुकाबले रख्खे गए सन। नाल गिध्धे ते भंगड़े दीआं टीमां दा मुकाबला सी। कबड्डी दीआं 16 टीमां, सौकर दीआं 235 टीमां, 200 पहिलवानां ते सैंकड़े अथलीटां नें खेड मेले विच्च भाग लिआ। दो तिंन सौ बच्चे गिध्धा ते भंगड़ा पाउण वाले सन। खेड मुकाबले कराउण वाले रैफरीआं दा कोई लेखा नहीं सी। टूरनामैंट कमेटी दे सरप्रसत सोहण सिंघ दिओ ते सहाइक सरप्रसत दरशन सिंघ संधू सन। चेअरमैन सलविंदर सिंघ उप्पल, सकत्तर कशमीर सिंघ धालीवाल ते सहाइक चेअरमैन सुखचैन सिंघ गिल्ल सी। कमेटी विच्च रणजीत सिंघ गिल्ल, गुरपाल सिंघ विरक, मलकीत सिंघ समरा, सरवण सिंघ रंधावा, सनी सहोता ते बलजीत सिंघ गिल्ल शामल सन। सलाहकार कमेटी विच्च सुसाइटी दे मौजूदा प्रधान गुरदीप सिंघ गिल्ल, जरनैल सिंघ भंडाल, बलवंत सिंघ गिल्ल, गुरदरशन सिंघ सिध्धू, अवतार गोसल, रतन सिंघ गिरन, बिल्ल बसरा, अमरीक सिंघ, हरजिंदर सिंघ ढिल्लों ते तरलोक सिंघ गिध्धा सन। लंगर दी सेवा जरनैल सिंघ रंधावा, बलजीत सिंघ गिल्ल, महिंदर सिंघ सिध्धू ते चूहड़ सिंघ ढिल्लों नें संभाली सी। फसट एड दी सेवा गुरदिआल सिंघ कलेर, जोगिंदर सिंघ सुंनड़ ते दविंदर सिंघ बैंस दे ज़िंमे सी।
19 मई बेशक मींह कणी दा दिन सी पर मिथे होए मैच फिर वी खेडे गए। कबड्डी दे मैचां ते घोलां नें दूरों नेड़िओं आए दरशकां दा दिल राज़ी कर दित्ता। पहिला मैच राजू ते आज़ाद कलब्ब विचकार खेडिआ गिआ अते दूजा यंग ते ऐबटसफोरड कलब्बां विचाले होइआ। तीजा मैच कैलगरी ते प्रिंस जारज दीआं कलब्बां नें खेडिआ अते चौथा मैच शाने पंजाब ते हरजीत कलब्ब दरमिआन होइआ। पहिले राऊंड विच्च आज़ाद, कैलगरी, ऐबटसफोरड ते हरजीत कलब्ब दीआं टीमां जेतू रहीआं। कबड्डी ऐसोसीएशन वाले राज बध्धनी, सैंडी पवार, संतोख ढेसी ते उनहां दे साथी मैदान विच्च हाज़र रहे। हकीमपुरीए मख्खण सिंघ नें कबड्डी दी कुमैंटरी दा जलवा विखाइआ। उस नूं साह दुआउण लई मैं वी माईक फड़िआ अते सटेज तों कशमीर सिंघ ते गुरदेव सिंघ बराड़ आलमवाला सूचनावां दिंदे रहे। गुरदेव बराड़ ख़ुद कबड्डी दा तकड़ा खिडारी रिहा है ते अख़बारां लई लिखदा वी है। कशमीर सिंघ मीट दी दुकान चला रहे आपणे मित्तर नूं माईक तों मखौल करदा रिहा अखे उह जिहड़े भाअ मीट लिआउंदै ओसे भाअ गाहकां नूं वेचदै। बस्स माड़ा जिहा पाणी ओ लाउंदा ते ओसे नाल निक्के निआणे पालदै। पाणी ई उहदा पासकू ऐ!
20 मई नूं सारा दिन मींह पैंदा रिहा जिस करके कबड्डी दे मैच नां हो सके पर सौकर खेडी जांदी रही। कैनेडा विच्च किहा जांदै कि तिंन डबयूआं यानी वरक, वोमैन्न ते वैदर दा कोई विसाह नहीं कदों बदल जाण। सिआटल तों आए चंने आलमगीरीए, कुलवंत शाह ते उहनां दे साथीआं नूं बिनां मैच वेखे वापस मुड़ना पिआ। 21 मई वी छुट्टी दा दिन सी ते मींह हट चुक्का सी। असीं पहिलां रौस सटरीट गुरूघर गए जिथे जेतूआं नूं इनाम वंडे जाणे सन। टराफीआं दे ढेर लग्गे होए सन ते बच्चे उनहां नूं प्रापत कर के ख़ुश हो रहे सन। इनाम वंड तों बाअद असीं मैमोरीअल पारक नूं चाले पाए जिथे कबड्डी दे मैच ते घोल चल्ल रहे सन। मख्खण सिंघ दी करारी कुमैंटरी गूंजां पा रही सी ते दरशक बहुत वड्डी गिणती विच्च दाइरा बंनही खहड़े सन। ऐबटसफोरड ते शाने पंजाब कलब्ब दा मैच हो रिहा सी। शिंदा अच्चवालीआ आपणे कलब्ब दे खिडारीआं नूं पाणी पिआ रिहा सी ते गोलेवाले दा पंमी सिध्धू तकड़े खिडारीआं तों सौ सौ डालर दे नोट वार रिहा सी। शहीद मेवा सिंघ सुसाइटी नें पंज सौ डालर कबड्डी दे कुमैंटेटरां लई ऐलान दित्ते।
मेले विच्च कबड्डी दे कई पुराणे खिडारीआं दे दरशन होए जिनहां विच्च सिमरू, मघ्घर, घुग्गा, शिंदा, मंदर ते होर बहुत सारे सन। कबड्डी दे पुराणे सरप्रसत गुरदेव सिंघ जौहल वी खूंडी दे सहारे हाज़र सन ते साधू सिंघ समरा इकहिरे जुस्से नाल वैटरन अथलीट लग्गदा सी। गुरपाल सिध्धू, बलजीत गिल्ल, सुख्खी वाइरन, बौब सिध्धू, बिट्टू संधू, संतोख ढेसी, मनजीत बासी, राणा गिल्ल, गल्ल की कहिंदे कहाउंदे सेवाभावी सज्जण पुज्जे होए सन। मख्खण सिंघ बील्हे वाले परम गरेवाल ते विंदर नूं जीअ आइआं कहि रिहा सी। भरे मेले विच्च जीहदा नां बोल दित्ता जांदा उहदा ख़ुश होणा सुभाविक सी। भाई वीर सिंघ वांग भावें कोई लख्ख कही जावे-मेरी छिपे रहिण दी चाह ते छिप टुर जाण दी … पर आपणे नां दा वाजा हर कोई वजवाउणा चाहुंदै। इह वख्खरी गल्ल ऐ कि कईआं दा वाजा वज्जणों फिर वी रहि जांदै। रेडीओ होसट ते ढुड्डीके कालज दा साडा पुराणा विदिआरथी हरजिंदर सिंघ थिंद वी कबड्डी दीआं पकड़ां वेख रिहा सी ते गाइक जैजी बैंस वी गेड़ा मार गिआ सी। मेले विच्च कईआं दे निआणे निख्खड़ जांदे ते माईक तों होका दे के उनहां दे मापे लभ्भणे पैंदे।
कबड्डी दे टूरनामैंट विच्च दस ओपन टीमां, पंज 155 पौंड भार वालीआं ते इक्क छोटे बच्चिआं दी टीम नें कबड्डी दे कौतक विखाए। हरजीत कलब्ब नें फाईनल मैच विच्च ऐबटसफोरड कलब्ब नूं हरा के कबड्डी दा कप्प जित्तिआ। बच्चिआं दा मैच ऐबटसफोरड कलब्ब नें जित्त लिआ ते वज़न वाली कबड्डी विच्च ऐबटसफोरड ते आज़ाद कलब्ब दे पैंटह बराबर रहे। टूरनामैंट दा सभ तों खहिवां मैच हरजीत कलब्ब ते रिचमंड कलब्ब दीआं टीमां विचकार होइआ जिस विच्च दोहां टीमां दे 27-27 अंक बणे। अंक बराबर रहि जाण उते अग्गे पहिला पैंटह लैण वाली टीम नूं जेतू करार दित्ता जांदा सी पर वैनकूवर विच्च ऐतकीं पहिला जफ्फा लाउण वाली टीम नूं अध्धे अंक दा वाधा देण दा नवां नियम लागू कीता गिआ। सभ तों तेज़तरार मैच ऐबटसफोरड ते कैलगरी दीआं कलब्बां विचाले होइआ जो ऐबटसफोरड कलब्ब नें 52-51 अंकां नाल जित्तिआ। कैलगरी तों मेजर सिंघ भलूर ते राम सिंघ सोही टीम लै के आए सन।
संदीप लल्लीआं, किंदा बिहारीपुरीआ, उपकार, कुलजीता, वैल्ली, बाज, मंगी, बीरहा, सोनी सुनेत, मीका, किंदा ककराला, थांदी, गामा, जिंदू, लाडी, जतिंदर, भूरा, तारा, रणजीत, जगरूप, गीचा, फौजी, जीता, जोगा, दारा, शिंदर, सुख्खा, साहबी, इंदरजीत, गुरजीत, दुल्ला, मीका, शिंदा, विंदर, जंटा, काला ते रौकी वरगे सौ दे करीब कबड्डी खिडारीआं नें कबड्डीआं पाईआं ते जफ्फे लाए। ‘खेड संसार’ मैगज़ीन दा ऐडीटर ते फोटोगराफर संतोख सिंघ मंडेर कैमरे नूं ए.के.संताली वांग चलाउंदा रिहा। लग्गदा सी सुसाइटी वालिआं नें उहदे कैमरे दीआं बैटरीआं ताज़ीआं ही भरीआं होणगीआं।
वैनकूवर वल्ल पंजाबी मूल दे बच्चिआं नूं कुशतीआं दे लड़ लाउण लई पंज अखाड़े चल्ल रहे हन। उनहां सभनां अखाड़िआं दे पहिलवानां नें आपणे कोचां दी अगवाई विच्च खेड मेले नूं रंग भाग लाए। उथे बलबीर सिंघ शीरीं पहिलवान वी हाज़र सी, सतनाम सिंघ जौहल वी ते बूटा पहिलवान वी। पहिलवान अवतार भुल्लर दा विशेश सनमान कीता गिआ। बाल केसरी दा पटका गुरदीप बीसला नें जित्तिआ ते वड्डी कुशती दी झंडी जगरूप भुल्लर नें मनवीर सहोते नूं ढाह के जित्ती। कई साल पहिलां दरशन सिंघ संधू नें वैनकूवर विच्च कुशतीआं दा मुढ्ढ बंनहिआ सी। पिटमीडोज़ दे पुरेवाल भरावां दा वी कुशतीआं विच्च बड़ा योगदान है। गुरजीत सिंघ पुरेवाल दे पुत्तर तेजिंदर पुरेवाल दा भारत कुमार टाईटल जित्तण करके वैनकूवर दे खेड मेले विच्च उचेचा सनमान कीता गिआ।
कुशतीआं कराउण विच्च पहिलवान करतार सिंघ दे भरा कुशती कोच गुरचरन सिंघ ढिल्लों नें वी प्रबंधकां दा साथ दित्ता ते उस दा वी माण सनमान होइआ। अजिहे खेड मेले जिथे बच्चिआं ते जुआनां नूं खेडां विच्च भाग लैण लई उतशाहत करदे हन उथे पछ्छम दे मशीनी जीवन विच्च आए तणाअ नूं वी घटाउंदे ते ज़िंदगी विच्च रस भरदे हन। खेडां दी सदवरतों नाल जीवन नूं सिहतमंद, सोहणा, नेक, फिट्ट, फुरतीला अते मिलवरतण ते मुकाबले वाला बणाइआ जा सकदै। इनहां गुणां दी सफल जीवन लई हमेशां ही लोड़ है। आस है 43वां खेड मेला होर वी शिद्दत नाल मनाइआ जावेगा।

