अक्टूबर 16, 2009

writingDetail.created_by
By: प्रिंसीपल सरवण सिंघ

27 - सुखसागर कबड्डी टूरनामैंट

निऊ वैस्सटमिनसटर दा सुखसागर टूरनामैंट आपणे नां जिंना ही सुखमई ते शांतमई रिहा। वैनकूवर वल्ल वैसे पुलीस ते सकिउरिटी तों बिनां कबड्डी टूरनामैंट नेपरे नहीं चहड़दे। तरारे `च आए बंदिआं दे गेअर `चों निकल जाण दा डर हुंदै। चंगे भले खेड मेले `च बदमगज़ी हो जांदी है। कलब्बां दे तत्ते हमाइती आपो आपणे खिडारीआं दी हमाइत विच्च ठहिक पैंदे हन। खिडारीआं उते चोखा पैसा लग्गिआ हुंदै जो पुआड़े दी जहड़ बण जांदै। खेड प्रबंधकां दे वी वस्सों बाहरी गल्ल हो जांदी है। बचाअ रख्खण लई कुझ्झ सालां तों सकिउरिटी गारड कबड्डी टूरनामैंटां दा अंग ही बण गए हन।

पर खालसा दीवान सुसाइटी दे गुरदवारा सुखसागर दा सुखसागर कबड्डी टूरनामैंट अजिही नौबत तों बचिआ रिहा। उस नूं नां सकिउरिटी सद्दणी पई, नां खरीदे होए बाहरले खिडारी खिडाउणे पए ते नां कोई रौला गौला पिआ। गुरूघर दा टूरनामैंट होण कारन खाण पीण वाले वी ज़ाबते विच्च रहे। होरनां टूरनामैंटां दा बजट लख्ख डालर तों उते हुंदै पर उनहां नें वीह पच्ची हज़ार विच्च ही खेड मेला करा लिआ।

इस दा मुख्ख कारन इहो है कि उनहां नूं ‘बाहरले’ खिडारी नहीं मंगाउणे पए। उनहां नें सथानक खिडारीआं नूं खेडण दा मौका दित्ता ते कैनेडीअन खिडारीआं दे खेड मुकाबले करवाए। उनहां नें आपणे इशतिहार विच्च वी इहो परचारिआ कि उनहां दा टूरनामैंट इंडो-कनेडीअन खिडारीआं नूं समरपित है। इह उनहां दा पहिला उपराला सी जो सफल रिहा। उमीद है इस टूरनामैंट दी रीस अग्गे तुरेगी ते होर अदारे वी इंडो-कैनेडीअन खिडारीआं नूं आपणे खेड मेलिआं विच्च भाग लैण दे वधेरे मौके मुहई्ईआ करनगे।

कैनेडा विच्च पंजाबीआं दी वसों लख्खां दी गिणती विच्च हो चुक्की है। नगर कीरतन ते पंजाबी मेलिआं उते हज़ारां दी गिणती विच्च लोक पहुंचदे हन। लख्खां लोकां विचों वख्ख वख्ख खेडां दे सैंकड़े खिडारी तिआर करने कोई मुशकल कारज नहीं। कबड्डी कैनेडा विच्च तीह पैंती सालां तों खेडी जा रही है ते निरोल कैनेडीअन खिडारीआं दीआं कबड्डी टीमां विदेशां विच्च जा के खेडदीआं रहीआं हन। फिर की कारन है कि कैनेडा दे कबड्डी कलब्बां दा हुण बाहरले खिडारी पाए बिनां किउं नहीं सरदा? चाहीदा तां इह है कि बाहरले खिडारी आपणीआं टीमां बणा के आउण ते कैनेडीअन कलब्बां दीआं टीमां दा मुकाबला करन। पता लग्गे पई कैनेडा दे कलब्बां दीआं टीमां तकड़ीआं हन जां पंजाब दे कलब्बां दीआं?

हुण तां हालत इह है कि कैनेडीअन खिडारीआं नूं खेडण दे मौके ही नहीं दित्ते जा रहे ते बाहरले खिडारी खरीद के कबड्डी टूरनामैंट करा लए जांदे हन। पर ढंडोरा फेरिआ जा रिहै कि कैनेडा विच्च कबड्डी प्रमोट जा रही है! जे कैनेडा दे लख्खां पंजाबीआं `चों कबड्डी दीआं आपणीआं टीमां नहीं तिआर जा सकदीआं तां कैनेडा `च कबड्डी दा काहदा विकास है? पंजाब तों खिडारी मंगवा के तां उह मुलक वी कबड्डी दे टूरनामैंट करवा सकदे नें जिथे पंजाबीआं दी वसों कुझ्झ हज़ारां विच्च ही होवे। जिथे पंजाबीआं दे बच्चे ते नौजुआन होण ही नां। कैनेडा दे लख्खां पंजाबी जे अजे वी आपणे गभरू पुत्तां नूं कबड्डी खेडण जोगे नहीं कर सके तां भुल्ल जाण कि कैनेडा विच्च कबड्डी दा कोई भविख्ख होवेगा। फिर तां कबड्डी दे सरकसी शोअ ही होणगे जिवें हुण वी कई थांईं हो रहे हन। फिर तां कबड्डी फैडरेशन जां ऐसोसीएशन वी सरकसी कंपनीआं वरगी कंपनी ही होई! फिर कबड्डी टूरनामैंटां ते बाहरों सद्दे गाइकां दे गाउण मेलिआं `च की फरक रहि गिआ?

जद मैं मई `च खालसा दीवान सुसाइटी दे रौस सटरीट गुरूघर दे खेड मेले `ते गिआ सां तां इह वेख के बहुत ख़ुश होइआ सां कि इंडो-कैनेडीअन बच्चिआं ते नौजुआनां दीआं ढाई सौ टीमां सौकर खेड रहीआं सन। उदों ही मैनूं सुखसागर गुरूघर दे सरगरम सज्जण सोढी सिंघ सोढी मिले ते कहिण लग्गे, “असीं सुखसागर गुरूघर वल्लों निरोल इंडो-कैनेडीअन खिडारीआं दा कबड्डी टूरनामैंट करावांगे जिस नूं तुसीं ज़रूर वेखण आउणा ते उहदे बारे आपणे विचार लिखणे।” इह मेरे मन दी गल्ल सी जिस करके मैं टूरनामैंट `ते पुज्जण दी हामी भर दित्ती।

सुखसागर कबड्डी टूरनामैंट 15 सतंबर नूं निऊ वैस्सटमिनसटर दे कुईनज़बोरो कमिऊनिटी सैंटर विखे खुल्ल्हे पारक विच्च होइआ। मैं इक्क दिन पहिलां ही टोरांटो तों हवाई जहाज़ चहड़िआ ते वैनकूवर पुज्ज गिआ। अगांह खेड संसार दा मैनेजिंग ऐडीटर संतोख सिंघ मंडेर मेरी उडीक कर रिहा सी। शाम नूं असीं टूरनामैंट वाले पारक विच्च गेड़ा मारिआ तां प्रबंधक लकीरां लगा रहे सन ते मैदान शिंगार रहे सन। कबड्डी दा दाइरा सफैद लीक दा सी ते दरशकां दा दाइरा लाल लीक दा। उथे ही सोढी, राज बध्धनी, जग्गा वैनकूवरीआ ते कबड्डी दा पुराणा खिडारी हरमिंदर सिंघ घुग्गा मिले। घुग्गे शंकरीए नाल कबड्डी दीआं पुराणीआं यादां ताज़ीआं होईआं। उथे ही टूरनामैंट दा इशतिहार वेखिआ जिस दा नाहरा सी कि इह टूरनामैंट इंडो-कैनेडीअन पाइनरज़ नूं समरपित है।

टूरनामैंट दे सपांसरज़ लौंगशोरमैन इंपलाईज़, पुरेवाल बलिऊबेरी फारमज़ दे मलकीत सिंघ, चरन सिंघ, गुरजीत सिंघ अते ऐस्स आर ऐस्स दे राहुल ते अमन गिल्ल सन। कुआरडीनेटिंग कमेटी विच्च सोढी सिंघ सोढी, मोना सिंघ संधर, गुरचरन सिंघ मान, गुरजीत सिंघ पुरेवाल, बहादर सिंघ संधू, गुरबखश सिंघ संघेड़ा, हरमिंदर सिंघ घुग्गा, मेजर सिंघ धालीवाल, कैले, अमन गिल्ल ते रौकी हांस सन। मैनूं ते तरसेम सिंघ धालीवाल नूं विशेश महिमानां वजों सद्दिआ गिआ सी। कबड्डी सोलां साल तों घट्ट उमर दे पठीरां दी, अठारां साल तक दी ते ओपन तों बिनां बासकटबाल, रस्साकशी, कुशतीआं ते गतके दे मुकाबले वी होणे सन।

टूरनामैंट दा दिन कुदरत वल्लों चमकदी धुप्प वाला चहड़िआ। असीं पारक वल्ल गए तां मैदान झंडे झंडीआं ते ग़ुबारिआं नाल शिंगारिआ होइआ सी। इक्क बंने काफी उच्चा सटेज बणाइआ गिआ सी जिस उपर खालसई झंडे झूल रहे सन ते साहमणे कैनेडा दा परचम लहिरा रिहा सी। पहिलां खिडारीआं दा मारच पासट होइआ ते फिर हाल अंदर बासकटबाल ते बाहर खुल्ल्हे मैदान विच्च कबड्डी दे मैच शुरू हो गए। कबड्डी दा पहिला मैच शहीद मेवा सिंघ सुसाइटी ते यंग कलब्ब दे सोलां साल तों घट्ट उमर दे खिडारीआं दीआं टीमां विचकार होइआ जो बहुत तेज़तरार रिहा। इनहां खिडारीआं नें ही भलक दे फिड्डू ते हरजीत बाजाखाना बणना है। सुसाइटी दी टीम नें यंग दी टीम नूं 53-28 अंकां दे फरक नाल हराइआ। कबड्डी दे पुराणे खिडारी गुरदेव सिंघ बराड़ आलमवालीए नें मैच दी कुमैंटरी कीती। जदों कोई खिडारी किसे नूं धूंहदा तां उह आखदा-आह पा लिआ टोचण! ते जदों कोई लत्तां फड़दा तां कहिंदा-आह लाता निओल! !

दूजा मैच हरजीत कलब्ब ते टौप कैनेडीअन कलब्ब दीआं ओपन टीमां दरमिआन होइआ जो हरजीत कलब्ब नें जित्तिआ। तद तक मैराथन दौड़ दा महांरथी बाबा फौजा सिंघ वी खेड मेले विच्च पहुंच चुक्का सी। कबड्डी दा मशहूर खिडारी देवी दिआल वी आ गिआ ते ऐकटर धरमिंदर दे भरा अजीत सिंघ दिओल नें वी आ दरशन दित्ते। कबड्डी दा पुराणा खिडारी बलदेव सिंघ सिमरू आपणे उच्चे लंमे कद्द नाल दूरों ही धिआन खिच्च रिहा सी। उथे मीडीए दे वी कई सज्जण हाज़र सन। कबड्डी दे मैच वेखण लई कोई टिकट नां रख्खी होण कारन दरशक वड्डी गिणती विच्च ढुक्के। कई बीबीआं माईआं वी आपणे वीरां ते पुत्तरां नूं खेडदिआं वेखण आईआं। वगदी `वा विच्च बज़ुरग बाबिआं दीआं दाहड़ीआं झूल रहीआं सन ते बीबीआं दीआं चुंनीआं दे पल्ले लहिरा रहे सन। ढोल वज्ज रिहा सी ते माहौल पंजाब दे किसे पिंड विच्च पिप्पलां ते टाहलीआं कोल मनाए जा रहे मेले वरगा सी। इक्क बंने चाह, पकौड़िआं ते जलेबीआं दा सटाल सी।

बाबा फौजा सिंघ दे खेड मेले विच्च पुज्ज जाण नाल मेले दी रौणक नूं चार चंद लग्ग गए सन। हुण उह 96 साल दा हो गिऐ ते जुस्से `च कोई काण नहीं दिसदी। अजे वी दाहड़ी `च कोई कोई काला वाल है। उद्दण उह गुरगाबी तों लै के पग्ग तक करीम रंगी पुशाक विच्च सजिआ होइआ सी। मैं उस नाल लंडन, वुलवरहैंपटन ते टोरांटो विच्च मुलाकातां कीतीआं होईआं सन ते उहदे बारे आरटीकल लिखे सन। उस नें अस्सी साल तों वडेरी उमर वालिआं लई मैराथन दौड़ दा विशव रिकारड रख्खिआ है। ऐडीदास कंपनी नें आपणे दौड़न वाले बूटां दी मशहूरी फौजा सिंघ दे नां नाल कीती है। उह अजे वी हर रोज़ दस कु मील तुरन ते दौड़न दा अभिआस करदा है। उस दा नाहरा है-घट्ट खाओ वध्ध तुरो। उह दवाई दी थां खाण पीण `च प्रहेज़ नूं पहिल दिंदा है। उस दा निशाना है कि अठंनवें साल दी उमर `च उह फिर मैराथन लावेगा ते अठंनवें साल दे गोरे दा रख्खिआ रिकारड तोड़ेगा।

मैं माईक फड़ के फौजा सिंघ दी जाण पछाण कराई ते दाइरे दा चक्कर लाइआ। नाल दरशकां नूं किहा कि आओ अरदास करीए बई फौजा सिंघ सैंचरी मारे। जदों बाबा सौ साल दा हो जावे फिर वेखांगे होर किंने साल मंगणे नें? बाबा फौजा सिंघ नें हाल अंदर जा के बासकटबाल दे खिडारीआं नूं अशीरवाद दित्ता ते उनहां नाल फोटो खिचवाए। शेरे पंजाब रेडीओ दे होसट कुलदीप सिंघ ते गुरविंदर सिंघ नें फौजा सिंघ ते मैनूं अगले दिन रेडीओ `ते गल्ल बात लई सद्दिआ जिथे असीं खुल्ल्हीआं गल्लां कीतीआं।

कबड्डी दा तीजा मैच टाप कनेडीअनज़ नें शहीद मेवा सिंघ सुसाइटी दी टीम नूं हरा के जित्त लिआ सी। अठारां साल तों घट्ट उमर दे कबड्डी खिडारीआं नें बड़ी होणहारी विखाई ते विशवास बंनहा दित्ता कि उनहां नूं खेडण दे मौके दित्ते जाण तां उह किसे नालों घट्ट नहीं। बिहारीपुर दे गुरमीत सिंघ नें मूंगलीआं फेरन दा जलवा विखाइआ। उहदीआं मूंगलीआं तोप दे गोलिआ वरगीआं सन जिनहां उते इक्क होर बज़ुरग नें वी हत्थ अज़माए। इक्क सकूली बच्चा ढोल वजाउण दा नज़ारा बंनहदा रिहा।

कबड्डी दे चार मैचां बाअद कुशतीआं शुरू होईआं। दाइरे दे विचकार नीला मैट विछाइआ गिआ ते माईक बलबीर सिंघ ढेसी उरफ़ शीरी पहिलवान नें फड़ लिआ। शीरी पहिलवान जो खालसा रैसलिंग कलब्ब दा अखाड़ा चला रिहा है फौजा सिंघ दे पिंड बिआस दा ही है। छे साल तों घट्ट उमर दे पहिलवानां `च ऐवन ते अकाशदीप पहिले ते दूजे सथान `ते रहे। अठ्ठ साल तक दी उमर दा करन शेरगिल्ल फसट ते करन बसरा सैकंड रिहा। दस साल दे बिल्ले ढेसी नें हरजीत मांगट नूं हराइआ। बारां साल `च अमर ढेसी नें सोढी दी कंड लाई। चौदां साल `च संनी ढींडसा प्रथम रिहा। सोलां सालां दे सतिंदर विरक नें सन्नी ढींडसे नूं ढाहिआ। अठारां साल दे उमर वरग विच्च गुरजोत कूनर पहिले ते परदीप रेखी दूजे सथान `ते रिहा। वीह साल दे गुरदीप बीसले नें झंडी पुट्टी ते कुशती दी माली पहिलवान जगरूप भुल्लर नें गुरदीप बीसले नूं हरा के हासल कीती।

कबड्डी दा पहिला सैमी फाईनल मैच हरजीत कलब्ब ते यंग कलब्ब विचकार खेडिआ गिआ। दोहां टीमां विच्च कैनेडा दे तकड़े कौडिआल खेड रहे सन। इस मैच विच्च कई यादगारी जफ्फे लग्गे। रेडां विच्च रणजीत महेड़ू ते जफ्फिआं विच्च गीचे गज्जणवालीए दी गुड्डी चहड़ी रही। हरजीत कलब्ब नें इह मैच 41-27 अंकां नाल जित्तिआ। दूजा सैमी फाईनल टी.टी.सी.ते टौप कैनेडीअनज़ दीआं टीमां विचाले होइआ। इस मैच विच्च विसल रेडीओ होसट प्रो.गुरदेव सिंघ नूं फड़ाई गई जो खालसा कालज अंम्रितसर विच्च सरीरक सिख्खिआ दा लैकचरार सी। अचानक उह खिडारीआं दी फेट विच्च आ गिआ ते उहदी पग्ग लहि के डिग्ग पई। इंज ही इक्क वार ढुड्डीके दे खेड मेले विच्च नावलकार जसवंत सिंघ कंवल नाल होई सी। उह आप भावें डिग्ग पए सन पर मूंह `चों विसल नहीं सी डिग्गण दित्ती। दूजा सैमी फाईनल टी.टी.सी.दी टीम नें जित्तिआ।

परछावें ढल गए सन जदों कबड्डी दा फाईनल मैच शुरू हो सकिआ। कुशतीआं दे जोड़ दो घंटे तों वी वध्ध समां लै गए सन। रस्सा खिच्चण दा मुकाबला पंजाब सपोरटस कलब्ब दे खिचाविआं नें सर्री सपोरटस कलब्ब दे खिचाविआं नूं धूह के जित्तिआ। कबड्डी दे फाईनल मैच विच्च हरजीत कलब्ब नें अध्धे समें तक काफी लीड लै लई। दिन छिप गिआ सी ते लग्गदा नहीं सी कि लीड घटेगी। टी.टी.सी.कलब्ब नें मैच दे विचकारों ही हार मंन लई ते मैच समापत कर दित्ता गिआ। हरजीत कलब्ब नें कप्प दे नाल नकद इनाम वी जित्तिआ।

अगले दिन गुरदवारा साहिब सुखसागर विखे दीवान सजिआ जिथे जेतू टीमां नूं टराफीआं दित्तीआं गईआं। उथे बाबा फौजा सिंघ ते कुझ्झ होर सज्जणां नूं सिरोपे बख़शे गए। गुरूघर दा लंगर, साफ सफाई, संगत ते प्रबंध सभ कुझ्झ सलाहुणयोग सी। नौजुआन प्रबंधकां नें मैनूं विदा करदिआं किहा, “ऐतकीं पहिला यतन होण कारन कुझ्झ कमीआं रहि गईआं होणगीआं, आउंदे साल असीं होर वी वध चहड़ के कैनेडा दे जंमपल खिडारीआं दा खेड मेला करावांगे।” वेखांगे अगले साल किहो जिहा खेड मेला हुंदै?