ओलंपिक रतन बलबीर सिंघ तिंन महीनिआं तों पी जी आई चंडीगहड़ विच ज़ेरे इलाज है। इह कहि लओ कि तिंन महीनिआं तों उहदा ज़िंदगी-मौत दा मैच चल्ल रिहा है। उहदी जीवनी दा नां मैं ‘गोलडन गोल’ रख्खिआ सी। उसदीआं अंतलीआं सतरां सन: अंतरराशटरी ओलंपिक कमेटी नें तां उस नूं ओलंपिक रतन बणा दित्ता है, भारत सरकार पता नहीं कदों भारत रतन बणावे? बलबीर सिंघ दा कहिणा है, “जिवें मैच बराबर रहि जाण पिछ्छों ऐकसटरा टाईम दित्ता जांदा है, ऐकसटरा टाईम विच मैच बराबर रहे तां गोलडन गोल दा समां हुंदा है, उवें मैं वी हुण गोलडन गोल दी उडीक विच हां। खेड हुण उप्परले नाल है। जदों ‘गोलडन गोल’ हो गिआ तां खेड मुक्क जाणी है।”
पुसतक दे समापती शबद सन, “की सरकार बलबीर सिंघ दे ‘गोलडन गोल’ दी उडीक विच है? की भारत विच महड़ीआं दी पूजा ही हुंदी रहिणी है जां जिऊंदिआं दी कदर वी पैणी है?”
अज्ज जदों मैं इह सतरां लिख रिहा हां तां बलबीर सिंघ पी जी आई चंडीगहड़ विच मशीनां दे सहारे साह लै रिहा है। उसदी धी सुशबीर कौर दे दस्सण मूजब उसदे पिता जी नूं आकसीज़न ते दवाईआं दीआं नलकीआं लग्गदीआं रहिंदीआं हन। डेढ महीना आई सी यू विच रहिण पिछ्छों 21 दसंबर नूं फिर आई सी यू विच जाणा पिआ। हालत सथिर है। हाले उह बोलण दी सथिती विच नहीं पर होश विच हन। चिहरे तों भाव परगट करदे हन। परिवार नूं आस सी कि उनहां दा 96वां जनम दिन मनाउण तक उह घर आ जाणगे। पर लग्गदा है उनहां दा जनम दिन इस वार हसपताल विच ही मनाइआ जावेगा।
सुशबीर कौर ते उस दा पुत्तर कबीर सिंघ बलबीर सिंघ दी सेवा विच हन। दोहते कबीर दा कहिणा है कि उस दा तां जनम ही नाना जी दी सेवा संभाल लई होइआ सी। बलबीर सिंघ दी इक धी ते तिंन पुत्तर हन। पुत्तरां दे परिवार कैनेडा विच रहिंदे हन। उसदी पतनी सुशील कौर 1983 विच्च परलोक सिधारी तां उह चंडीगहड़ वाली ‘ओलंपीआ’ नां दी कोठी वेच के वैनकूवर आपणे पुत्तरां पास चला गिआ सी। धी दिल्ली विखे आपणे पती विंग कमांडर मलविंदर सिंघ भोमीआ नाल रहिंदी सी। रिटाइर होण पिछ्छों उह चंडीगहड़ आ वसे सन जित्थे 2012 विच्च मलविंदर सिंघ भोमीआ दा देहांत हो गिआ। उदों तों बलबीर सिंघ आपणी धी कोल आ गए सन। 2014-15 विच मैं चंडीगहड़ विखे मिलदिआं गिलदिआं ही मैं बलबीर सिंघ दी जीवनी ‘गोलडन गोल’ लिखी सी।
बलबीर सिंघ हाकी दा युग्ग पुरश है। उस नें सैंकड़े मैदानां विच हज़ारां गोल कीते। उस नूं हाकी दा ‘गोल किंग’ किहा जांदा सी। ओलंपिक खेडां दे फाईनल मैच विच सभ तों वध्ध गोल करन दा ओलंपिक रिकारड 66 साल बाअद वी उहदे नां खहड़ा है! 2012 विच लंडन दीआं ओलंपिक खेडां मौके ओलंपिक खेडां दे सफ़र विच्चों जिहड़े 16 ‘आईकौनिक ओलंपीअन’ चुणे गए सन उनहां विच एशीआ दे सिरफ़ दो ते हिंद महांदीप दा केवल बलबीर सिंघ ही चुणिआ गिआ सी। ओलंपिक खेडां दे तिंन गोलड मैडल, एशिआई खेडां दा इक अते भारती टीमां दा कोच/मैनेजर बण के भारत नूं सत्त मैडल ते विशव हाकी कप्प जिताउण वाले बलबीर सिंघ नूं किसे सरकार नें कोई विशेश माण/सनमान तां की देणा सी, सपोटरस अथारटी आफ़ इंडीआ नें उहदीआं अनमोल खेड निशानीआं वी ‘गुआ’ दित्तीआं हन। मीडीए नें इस दी दुहाई वी पाई। इह हाल है ओलंपिक खेडां विच्चों सभ तों वध्ध वार गोलड मैडल जित्तण वाली भारती हाकी दी अनमोल विरासत नूं संभालण दा!
1962 दी हिंद-चीन जंग समें बलबीर सिंघ नें आपणे तिंने ओलंपिक गोलड मैडल प्रधान मंतरी फंड लई दान कर दित्ते सन। उह तां पंजाब दे साबका मुख्ख मंतरी स. प्रताप सिंघ कैरों दी दूरअंदेशी सी कि उस नें मैडल संभाल रख्खे ते बलबीर सिंघ नूं मोड़ दित्ते। जे उह वी ‘साई’ नूं दे दित्ते हुंदे तां उह वी ‘जांदे’ रहिणे सन!
85 साल दी उमर विच उस नें हाकी बारे ‘दी गोलडन यारडसटिक’ पुसतक लिखी सी। उस दा मुख्ख बंद अंतरराशटरी ओलंपिक कमेटी दे साबका प्रधान यैक रोज़ दे शबदां विच, “इक ओलंपीअन वजों मैनूं ‘गोलडन हैट ट्रिक’ मारन वाले लीजैंडरी हाकी खिडारी बलबीर सिंघ दी पुसतक दा मुख्ख बंद लिखदिआं ख़ुशी हो रही है। साडे समें दे खिडारीआं, टीम कपतानां, कोचां ते मैनेजरां नें बलबीर सिंघ नूं हाकी दा सरबोतम खिडारी मंनिआ है। इस पुसतक दी प्रकाशना नाल बलबीर सिंघ नें हाकी नाल आपणा सच्चा सनेह जताइआ है ते हाकी दा संदेश भारत ते बाहर सारी दुनीआ तक पुचाइआ है। हाकी नाल उस दी लगन अते खेडां दीआं कदरां नाल पिआर अगलीआं पीहड़ीआं नूं उतशाहित करदा रहेगा। देश विदेश दे बच्चे ते नौजुआन उस दे विखाए खेड मारग ’ते चल्लणगे। ओलंपिक लहिर बलबीर सिंघ जिहे खिडारीआं दी रिणी है जिनहां नें 20वीं सदी दे खेड इतिहास नूं सुनहिरी बणाइआ।”
2014 विच पंजाब सरकार नें केंदर सरकार नूं चिठ्ठी लिखी सी कि बलबीर सिंघ नूं भारत रतन अवारड दित्ता जावे जिस दा उह सही हक्कदार है। उसदीआं खेड प्रापतीआं हाकी दे मरहूम खिडारी धिआन चंद तों वी वध्ध हन। इह तत्थ इंटरनैशनल ओलंपिक कमेटी नें वी तसलीम कीता है। धिआन चंद नें ब्रिटिश इंडीआ लई ऐंगलो इंडीअन खिडारीआं नाल रल के तिंन गोलड मैडल जित्ते ते यूनीअन जैक झुलाए जद कि बलबीर सिंघ नें आज़ाद भारत लई निरोल भारती खिडारीआं नाल रल के तिंन गोलड मैडल जित्ते ते तिरंगे लहिराए। बलबीर सिंघ दो उलंपिकस विच भारती खेड दलां दा झंडा बरदार बणिआ। हैलसिंकी दीआं ओलंपिक खेडां दे फाईनल मैच विच हालैंड विरुध्ध 5 गोल करन दा रिकारड अजे वी उहदे नां बोलदा है। उत्थे भारती टीम नें 6-1 गोलां नाल गोलड मैडल जित्तिआ सी। बलबीर सिंघ नें पंजाब दा सपोरटस डाइरैकटर होण तों इलावा दो पुसतकां ‘गोलडन हैट ट्रिक’ ते ‘गोलडन यारड सटिक्क’ वी लिखीआं। मेरा सुभाग है कि मैनूं बलबीर सिंघ नूं मिलण गिलण ते उस दी जीवनी ‘गोलडन गोल’ लिखण दा मौका मिलिआ।
उसदा जनम सुतंतरता संगरामी गिआनी दलीप सिंघ दे घर माता करम कौर दी कुख्खों 31 दसंबर 1923 नूं उस दे नानके पिंड हरीपुर ख़ालसा विच होइआ सी।। उसदा दादका पिंड पवादड़ा है। इह दोवें पिंड तहिसील फिलौर ज़िल्हा जलंधर विच हन। पासपोरट उत्ते उसदा पूरा नां बलबीर सिंघ दुसांझ दरज है। उह खुल्ल्हे दिल वाला मानववादी इनसान है। उसदे तिंने पुत्तर कंवलबीर सिंघ, करनबीर सिंघ ते गुरबीर सिंघ कैनेडीअन हन जिनहां दीआं पतनीआं सिंघापुर, चीन ते यूकरेन तों हन।
क्रिकट दी खेड दे नौजुआन खिडारी सचिन तेंदुलकर नूं तां जिऊंदे जीअ भारत रतन अवारड दे दित्ता गिआ। वेखदे हां हाकी दे युग्ग पुरश बलबीर सिंघ नूं भारत रतन अवारड उहदे जिऊंदे जीअ मिलदै जां जीवण उपरंत?

