अगस्त 11, 2025

writingDetail.created_by
By: प्रोफैस्सर आशिक रहील

पंजाबी ग़ज़लां

1. जिनहां पिआर दे दीवे बाले नें

जिनहां पिआर दे दीवे बाले नें ।

उह लोक नसीबां वाले नें ।

उह निघ्घीआं यारीआं की होईआं ?

जद पैण लग्गे विच्च पाळे नें ।

सानूं लोरीआं नाल सुला दित्ता,

असां जद वी होश संभाले नें ।

की हाल मैं दस्सां लोकां दा ?

मूंह चिट्टे, अंदरों काले नें ।

हुण इज़्ज़तां दे उह चोर होए,

जिहड़े इज़्ज़तां दे रखवाले नें ।

मंज़ल दी 'रहील' उडीक रही,

भावें पैरीं पै गए छाले नें ।

2. मोड़न वाले बेली मुख्ख तूफ़ानां दे

मोड़न वाले बेली मुख्ख तूफ़ानां दे ।

हुंदे नहीं शैदाई झूठीआं शानां दे ।

सोच समझ के आखीं, जो कुझ कहिणा एं,

मुड़ वापस नहीं आउंदे तीर कमानां दे ।

कोई नां पुछ्छे हाल ग़रीब निमाणे दा,

ख़ान पराहुणे हुंदे एथे ख़ानां दे ।

शमला उच्चा हुंदा अणखां वालिआं दा,

शीश कदी नहीं झुकदे शेर-जवानां दे ।

बसती-बसती ख़ून दे छप्पड़ लग्गे नें,

रंग बदलदे किउं नां अज्ज असमानां दे ?

दुख्ख 'रहील' किसे दा कोई वंडदा नां,

दिल किउं पत्थर हो गए नें इनसानां दे ?

3. सोचां उत्ते पहिरे लाए लोकां नें

सोचां उत्ते पहिरे लाए लोकां नें ।

चार-चुफेरे जाल विछाए लोकां नें ।

इक्क-दूजे तों अपणे ऐब छुपाउण लई,

वंन-सुवंने भेस वटाए लोकां नें ।

लुट्ट के सोहणे, हरिआं भरिआं बाग़ां नूं,

सेजां उत्ते फुल्ल सजाए लोकां नें ।

चहड़दे-सूरज नूं ते पूजे हर कोई,

डुब्बिआ सूरज, नैण चुराए लोकां नें ।

नाल बेदरदी दिल-मंदर नूं ढाह के ते,

उच्चे-उच्चे महिल बणाए लोकां नें ।

ज़ालमां अग्गे जोड़ के हत्थ खलोंदे नें,

माड़िआं उत्ते ज़ुलम कमाए लोकां नें ।

हीरे लभ्भण तुरिआ पत्थर मिले 'रहील'

पुठ्ठे-सिध्धे राह दिखाए लोकां नें ।

4. तत्ती-जा 'ते नंगे पैरीं चलदे रहिंदे आं

तत्ती-जा 'ते नंगे पैरीं चलदे रहिंदे आं ।

अपणे दिल दे भांबड़ अंदर बलदे रहिंदे आं ।

माली कोई नहीं बाग़ दा इत्थे, असीं लुटेरे आं,

अपणा अपणा हिस्सा लै के टलदे रहिंदे आं ।

चोरां दे संग चोरी करके ते फिर लुकण लई,

चुप्प-चुप्पीते साधां दे संग रलदे रहिंदे आं ।

उच्चे-महिलीं वस्सण वाले वी ख़ुश नहीं रहिंदे,

असीं निमाणे रूड़ीआं 'ते वी पलदे रहिंदे आं ।

यार-सज्जण दा कोई सुख्ख-सुनेहा आउंदा नहीं,

आपणे दिल दी हालत लिख-लिख घल्लदे रहिंदे आं ।

चहड़ असमानीं भुल्ल जाने आं अपणा आप 'रहील',

शाम दे सूरज वांगूं लेकिन ढलदे रहिंदे आं ।

5. कदी होवे ते, कोई इनसान देखां

कदी होवे ते, कोई इनसान देखां ।

अपणे शौक दा इह सामान देखां ।

दूजे घरां नूं जे कर देखणे तों-

मिले विहल, ते अपणा मकान देखां ।

कित्थे पुज्जिआ ए सूरज सध्धरां दा ?

बद्दल हटण, ते फेर असमान देखां ।

माली लग्गे नें खौरे कंम किहड़े ?

उजड़े बागां नूं, हो हैरान, देखां ।

जिहड़े मंज़लां 'ते सानूं लै जावण,

कित्थे कदमां दे उहो निशान देखां ?

करे ऐश कोई, कोई मरे भुख्खा,

सोहणे रब्ब दी मैं इह शान देखां ।

खोटे किउं 'रहील' नें बणे नेता,

हत्थ जिनहां दे विच्च कुरआन देखां ।

6. बदल किते नहीं मिलदा सकीआं मावां दा

बदल किते नहीं मिलदा सकीआं मावां दा ।

देखिआ चक्कर ला ला सारीआं थावां दा ।

कर लउ जो कुझ करना है, हुण वेला जे,

कुझ विसाह नहीं आउंदे-जांदे साहवां दा ।

अपणे हत्थीं पाणी दिउ दरखतां नूं,

मज़ा जे लैणा होवे ठंढीआं-छावां दा ।

सिध्धी राहे तुरदे जाउ मंज़िल लई,

राही कदे नहीं भुल्लदा सिध्धीआं-राहवां दा ।

झुंमर पावण ख़ुशीआं मेरे देश दीआं,

शाला ! आवे दिन उह साडिआं चावां दा ।

भैड़ी फ़ितरत लोक नां आउंदे बाज़ 'रहील',

रंग कदी नहीं चिट्टा हुंदा कावां दा ।