تکنَۄلۄجی – کنّاں نُۄں کھا رِہا سۄنا؟ اِںج اِیشر سِںگھّ دُیارا پںجّابی بھاشا وِچ لِکھی گئی٬ اُنہاں دی پلیٹھی رچنا ہَے۔ اُنہاں نیں تھاپر کالج پٹِیالا تۄں اِلَیکٹْرِیکل اِںجنِیئری دی ڈِگری ہاسِل کِیتی۔ سنّ 2002 وِچّ پںجّاب راج بِجلی بۄرڈ تۄں مُکھّ اِںجنِیئر دے اہُدے تۄں سیوا مُکت ہۄئے اتے اجّکلہ کنیڈا وِکھے رہِ رہے ہن۔ لیکھک نیں اِس پُستک وِچّ منُکھّی جِںدّگی دے ہریک کھیتر وِچ گھُسپَیٹھ کر رہی تکنَۄلۄجی٬ وِشیش کر کے اے.آئی. (آرٹِیفِیشِیئل اِںٹَیلِیجَیںس) بارے بڑے سںجِّیدا پْرشن اُٹھائے ہن۔ کھترے دی گھںٹّی بݨ کے ہاوی ہۄ رہی اِس تکنَۄلۄجی بارے کی پہُںچّ-وِدھی اپݨائی جاݨی لۄڑِیںدی ہَے؟ لیکھک نیں اِس بارے بڑی تارکِک بہِس چھیڑی ہَے۔ تکنَۄلۄجی اتے منُکھّی سُۄجھ/چیتنا درمِیان سںتُّلِت وِہار دی گلّ کردِیاں٬ اِس دی سکاراتمک بھُۄمِکا بارے اِس کِتاب وِچ اہِم نُکتے پیش کِیتے ہن۔ اے.آئی. یانی مسنُۄئی بُدھّی دے نکاراتمک پْربھاواں تۄں ساودھان رہِݨ لئی اسلی بُدھّی یانی منُکھّ دی آپݨی بُدھّی دی ورتۄں کردے رہِݨ لئی منُکھّ نُۄں سُچیت کِیتا ہَے۔ آرٹِیفِیشِیئل اِںٹَیلِیجَیںس اُتّے واستوِک منُکھّی بُدھّی/چیتنا راہِیں لگام دی ذرُۄرت پْرتی لیکھک نیں اِس پُستک وِچ بار-بار ساودھان کِیتا ہَے۔ آپݨی تارکِک سۄچ ادھِین اے.آئی. دی ورتۄں کردِیاں اِس دے نِکھیدھاتمک پْربھاواں تۄں بچ کے رہِݨا بہُت لۄڑِیںدا ہَے۔ نہِیں تاں اِس دی چکاچَۄںدھ وِچّ ساڈی ویدنا٬ سںوّیدنا٬ سِرجناتمکتا٬ نَیتِنتا اتے انیکاں مانوی کدراں-کِیمتاں جِہڑِییاں منُکھّ دے منُکھّ ہۄݨ دا پْرماݨ ہن٬ گُیاچ جاݨگِییاں ۔

نِرسںدّیہ٬ منُکھّی جِیون دے وِکاس اتے جِیون دے ہریک کھیتر وِچّ اگّے ودھݨ لئی تکنَۄلۄجی اکٹّ لۄڑِیںدی ہَے۔ پر مہِذ اِسے ’تے نِربھر ناں ہۄ کے منُکھّ نیں آپݨے وِویک٬ سںتُّلِت جِیون-وِہار اتے منُکھّی گُݨاں نُۄں وی لگاتار آتمسات کردے رہِݨا ہَے۔ اِہ پُستک اِکتّی لیکھاں دا سںکّلن ہَے۔ لیکھک نیں آپݨے جِیون دے تجربِیاں نُۄں ساںجھے کردِیاں ہۄئِیاں اتے دُنِییاں دے وڈّے وِدواناں ’تے مہان چِںتّکاں دے ہوالے دے-دے کے جِتھّے پُستک وِچّ رَۄچِکتا دا اںشّ برکرار رکھِّیا ہَے٬ اُتھّے وِشے دا نِبھاء کرن وِچّ وی اِہ وِدھی کارگر سِدھّ ہۄئی ہَے۔ لیکھک نیں کِدھرے وی تکنَۄلۄجی دے گُںجھّلھدار سِدھاںتاں بارے چرچا نہِیں کِیتی٬ سگۄں اِس دی وِہارک ورتۄں بارے سارتھِک مُدّے اُٹھائے ہن۔ اِسے لئی رچنا وِچ نِیرستا نہِیں ہَے۔ سدھارن بُدھّی والا پاٹھک وی دِلچسپی نال اِس کِتاب نُۄں پڑھن دے سمرتھّ ہَے۔ اے.آئی. دی ورتۄں نُۄں پرمپّرا اتے آدھُنِکتا دے سمنوَے راہِیں سمجھائُݨ دی کارگر کۄشِش کِیتی گئی ہَے۔ اِںج. اِیشر سِںگھّ نیں وکھّ وکھّ لیکھاں راہِیں اتّ (Extreme) دے سںکّلپ تۄں مُکھ مۄڑدِیاں اجِہِییاں تدبِیراں دا ورݨن کِیتا ہَے جِتھّے اے. آئی. دا لابھ تاں اسِیں پُۄرا لئیِئے پر اِس دے گُلام ہۄݨ تۄں وی بچے رہِیئے۔ بے-لگام تکنَۄلۄجی تۄں بار-بار کھبردار کردِیاں منُکھّ نُۄں آپݨے تارکِک وِویک دی ورتۄں کرن دا راہ درسائِیا ہَے۔

اے.آئی. دے گِیان دے نال نال لیکھک نیں اجۄکی پِیڑھی نُۄں ساہِت٬ اِتِہاس٬ ادھِیاتمواد٬ منۄوِگِیان دے وِشِیاں بارے گِیان پْراپت کرن لئی وی ذۄر دِتّا ہَے٬ تاں جۄ اِنہاں وِشِیاں تۄں ہاسِل ہۄئے وِویک راہِیں منُکھّ آپا-پچھاݨ دے مارگ ’تے چلّ کے سہی-گلت دا نِتارا کرن دے سمرتھّ ہۄ سکے۔ لیکھک نیں ڈا. یُوال نۄیا ہراری دی پُستک دے ہوالے نال اے.آئی. تکنَۄلۄجی نُۄں اجِہا مکڑ-جالھ کِہا ہَے جِہڑا منُکھّ اُتّے پُۄری ترہاں کابِج ہۄ گِیا ہَے۔ پُستک دا سار-تتّ اِسے گلّ وِچ نِہِت ہَے کِہ اسِیں ہُݨ اِس جالھ نُۄں کِویں کابُۄ کرنا ہَے؟ اجۄکے سمیں دی اِہ وڈّی وںگّار وی ہَے اتے پھِکرمںدّی والھی گلّ وی۔ اِس ڈِذِٹل تانا-شاہی تۄں بچݨ لئی اتے اِس دے سد-اُپیۄگ لئی جاگرُۄک ہۄݨا اتِ ذرُۄری ہَے۔ کُل مِلا کے لیکھک نیں درسائِیا ہَے کِہ تکنَۄلۄجی دا وِکاس سرب-ساںجھی کھُشہالی دے آئُݨ دا کۄئی نِشچِت ماپ-دںڈّ نہِیں ہَے٬ سگۄں تکنَۄلۄجِییاں دی گْرِپھت وِچ پھسِیا منُکھّ جِںدّگی دے یتھارتھ تۄں دُۄر ہۄ رِہا ہَے۔ ذہِین بُدھّی والے وِدِیارتھی تکنَۄلۄجِییاں نال سمبّںدھِّت وِشِیاں نُۄں ہی پڑھن وِچ پہِل دے رہے ہن۔ دُۄجے کھیتر جِویں کِہ کھیتِیباڑی٬ اُدیۄگ٬ بِجلی نِرماݨ آدِ نُۄں گَیر-ذرُۄری گردانے جاݨ دی رُچی ودھّ پربل ہۄ رہی ہَے۔ اِسے لئی لیکھک نیں سُجھاء دِتّا ہَے کِہ اے.آئی. دے تیج رفتار وِکاس دے نالھ-نالھ منُکھّی چیتنا دا وِکاس وی اۄنا ہی لۄڑِیںدا ہَے۔ اِس دے یکِینی بݨائے جاݨ دی لۄڑ ’تے پُستک وِچ بار بار ذۄر دِتّا گِیا ہَے اتے اجۄکی پِیڑھی نُۄں سُچیت کِیتا گِیا ہَے۔ اِہۄ اِس پُستک دی پْراپتی ہَے اتے وِلکھّݨتا وی۔ پںجّابی٬ ادبی ہلکِیاں وِچ اِس پُستک دا سُیاگت کِیتا جاݨا بݨدا ہَے اتے پںجّابی پاٹھک نِسچے ہی اِس دا لابھ اُٹھائُݨگے۔ اِسے بھرۄسے نال٬ اِس پُستک دے لیکھک اِںج. اِیشر سِںگھّ مُبارک دے ہکّدار ہن۔