دانے آکھدے نیں مرداں تے گھۄڑِیاں دا پتا مَیدانے نِکلھِیاں لگدا اے۔ اخے واہ پِیاں جاݨِیئیں جاں راہ پِیاں جاݨِیئیں۔ گلِّیں باتِیں تاں سارے ای راٹھ اتے وریام بݨے پھِردے نیں۔ کئی وار بںدّا کِسے اجِہی اڑائُݨی وِچّ پھس جاںدا اے پئی اُس نُۄں اُس ’چۄں سمُچّا نِکلھ آئُݨ دی راہ نئیِں سُجھدی۔ پر اِہ وی سچّ اے اخے ربّ میہربان تے سبھ میہربان۔ پںجّاب دے وارِس ہذرت وارِس شاہ نیں آکھِیا اے:

-وارِس شاہ الّا جاں کرم کردا ہُکم ہُںدّا اے نیک ستارِیاں نُۄں

اُہۄ گلّ بݨی پئی مُہترم کِرپال سِںگھّ پنُّۄں نالھ میری سِںگّ سِہاںݨ اُدۄں ہۄئی جدۄں میری کِتاب ’ہِیر وارِس شاہ وِچّ مِلاوٹی شِئراں دا ویروا‘ دی فَۄرمَیٹِّںگّ تے اِس کِتاب نُۄں کِسے ہۄر مشہُۄر پھَۄںٹ وِچّ بدلݨ دی لۄڑ پئی۔ اُس ویلھے آپݨے آپ نُۄں گُرمُکھی پھَۄںٹاں سݨے کمپِّئۄُٹر جگت وِچّ اُچّی سںجھّاݨ دے کئی وارساں باہواں کھلِییاں کر دِتِّییاں اتے آکھݨ لگّے پئی اِہ کِتاب کئی پھَۄںٹاں وِچّ کمپّۄذ ہۄئی اے٬ اِہنُۄں اِکّ پھَۄںٹ وِچّ کرنا اتے اِس کِتاب دی پھَۄرمَیٹِّںگّ تُہاڈی مرذی مُۄجب کرنا ناںہ ہۄ سکݨ والھا کمّ ایں۔

ایڈی وڈّی کِتاب دی نویں سِرِئۄں کمپّۄذِںگّ تے پرُۄف رِیڈِںگّ پہاڑ ورگا کمّ سی۔ مَیں تاں سِر فڑ کے بہِ گِیا۔ اُہ اِس لئی پئی مَیں اِہدی کمپّۄذِںگّ مگرۄں شاہمُکھی نُۄں مُکھّ رکھدِیاں اِہدی پرُۄف رِیڈِںگّ کر چُکِّیا ساں۔

اِہ تاں سی کمپّۄذِںگّ اتے پھَۄرمَیٹِّںگّ دا بکھیڑا٬ اِس کِتاب دی گُرمُکھی دے ہوالے نالھ پرُۄف رِیڈِںگّ کراݨ لئی گُرمُکھی تے کُجھ شاہمُکھی دی سُۄجھ بُۄجھ رکھّݨ والھے کُجھ سُۄجھواناں نالھ اِس سِلسلے وِچّ گلّ بات کِیتی گئی اتے شاہمُکھی نُۄں پُۄرا جانݨ دِییاں فڑھاں مارن والھے سِیاݨِیاں وِچّۄں کئی تے اِس کمّ نُۄں وِہںدِّیاں سار ہی ہتھّ بنّہ کھلۄتے اتے کئیِیاں نیں اِس کِتاب دے کُجھ کُ سفِیاں دا پرُۄف پڑھ کے جدۄں مَینُۄں مۄڑِیا تاں مَیں ویکھ کے رۄݨہاکا ہۄ گِیا۔ اِکّ-اِکّ سفے تے وِیہ-وِیہ غلتِییاں اجے وی پرُۄف رِیڈراں دے چِیںگے لا رہِییاں سن۔ مَینُۄں اِہ پکّ ہۄ گِیا پئی اُہناں سُۄجھواناں دے شاہمُکھی نُۄں جانݨ دے پھۄکے داہوِیاں وِچّ کِنّی کُ سچِیائی سی۔ اِہ گلّ میرے لئی ہۄر وی پریشانی دا کارن بݨ گئی۔

اِس نِراستا سمیں سئیِں سببِّیں میرا میل مانیۄگ ڈا: درشن سِںگھّ بَیںس ہۄراں نالھ ہۄ گِیا جِہناں دی پردھانگی ہیٹھ کَینیڈا اتے امرِیکا وِچّ پںجّابی دے سبھ تۄں وڈّے تے سُچجّے ہفتاوار اخبار اجِیت وِیکلی نیں دھُمّاں پائیِیاں ہۄئیِیاں ہن۔ مَیں پرُۄف لئی ڈا: ساہِب نُۄں آپݨی کِتاب دِییاں کُجھ پھائیِلاں گھلِّییاں جِہناں نُۄں ویکھ کے اُہ بڑے ای خُش ہۄئے اتے آکھݨ لگّے٬ “تُہاڈی کِتاب نُۄں اِکّ پھَۄںٹ وِچّ بدلݨ لئی تے اِہدی پھَۄرمَیٹِّںگّ لئی پںجّابی یُۄنِیورسِٹی پٹِیالا تۄں ڈا: گُرپرِیت سِںگھّ لہِل اتے ٹۄراںٹۄ کَینیڈا تۄں مانیۄگ کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہۄراں تۄں ودھّ پُۄرے جگّ اںدّر اِس کمّ لئی کمپِّئۄُٹر دا سِیاݨا کۄئی وِرلا ای ہۄویگا۔”

گلّ کی جدۄں مانیۄگ کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہۄراں نُۄں اِس کِتاب دِییاں کُجھ پھائیِلاں گھلِّییاں تے گلّ بات چلائی تاں مُڑ اُسے ویلھے کِتاب دی پرُۄف رِیڈِںگّ لئی مانیۄگ ڈا: درشن سِںگھّ بَیںس اتے پھَۄںٹ دی بدلی لئی مانیۄگ کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہۄرِیں پِڑ وِچّ لںگّۄٹے کس کے نِکل پئے اتے اُہناں نیک منُکھّاں دے اُدّم سدکا ربّ نیں میہر کِیتی تے میری اُہ کِتاب پرُۄف رِیڈِںگّ٬ پھَۄںٹ بدلی اتے پھَۄرمَیٹِّںگّ دے پڑاواں ’چۄں چھڑپّے ماردی ہۄئی چھاپے چڑھنیۄگ ہۄ گئی۔

سِیاݨے سچّ آکھدے نیں پئی ڈھگّا اُہ جۄ واہ کے ویکھِیا ہۄوے٬ لویری اُہ جۄ چۄء کے ویکھی ہۄوے اتے بںدّا اُہ جۄ مِل ورت کے ویکھِیا جاچِیا ہۄوے۔ دانے لۄکاں دے کتھن انُسار اِس سںسّار وِچّ وسدے ہر اِکّ جِیء بارے اپݨی وِئُںت بناݨ تۄں اگدُۄں اُہنُۄں اُہدے کمّ کار دے بسبُۄں اذماݨا بڑا ذرُۄری ہُںدّا اے۔ اِکّ واری اذما لَیݨ مگرۄں اُہدے بارے پکّے پِیڈھے وِچار بݨا لَیݨے چاہِیدے نیں۔ اِںجھ بںدّا ہر ترہاں دے بھُلیکھے٬ دھۄکھے جاں پھریبی تۄں سَۄکھا بچ سکدا اے۔

دانے لۄکاں دے اُتّے دسّے کتھن انُسار مُہترم جناب کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہۄرِیں اِس اکھاݨ وِچّ دسّی گئی چںگِّیائی دی سمُچّی مُۄرت ہن۔ جِتھّے اُہ کمپِّئۄُٹر اتے گُرمُکھی پھَۄںٹاں دے اتی سِیاݨے ہن اُتھے اُہ آپݨے اِلم گِیان٬ نِگھّے سُبھاء٬ درویش سِپھتی٬ ہر پکھّ دِییاں دھرمی تے مُلکی وںڈّاں تے ولگݨاں تۄں چھُٹّ آم لۄکاں نالھ دِلی مۄہ رکھّدے ہن۔ نالھ-نالھ اُہ اُتھّے پُۄرے جگّ دے پںجّابِییاں نُۄں پںجّاب٬ پںجّابی اتے پںجّابِیئت لئی آپݨِییاں مُفت سیواواں پیش کر رہے ہن٬ جِہدے لئی اُہ چۄکھی ودھائی دے ہکّدار ہن۔

اپݨی کِتاب دی پھَۄرمَیٹِّںگّ سمیں مَینُۄں جناب کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہۄراں بارے جۄ جاݨکاری مِلی مَیں اُہدے وِچّۄں کُجھّ کُ گلّاں اپݨے مِتّراں نالھ ساںجھِییاں کرنِییاں لۄڑدا ہاں۔

1. جناب کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہۄراں دی کمپِّئۄُٹر دے ہوالے نالھ کِتاب٬ ’آئۄ کمپِّئۄُٹر سِکھِّیئے‘ دے 2009 اتے 2010 وِچّ دۄ اَیڈِیشن چھپ کے پڑھن والھِیاں کۄلۄں چۄکھی شۄبھا کھٹّ چُکّے ہن۔

2. اُہ دُنِییاں بھر وِچّۄں پںجّابی٬ شاہمُکھی اتے ہِںدّی سبںدھّی اِیمیلاں جاں ٹَیلِیپھۄناں راہِیں دسِّییاں گئیِیاں سمسِّیاواں دا اُپائے دسدے رہِںدّے ہن۔

3. اُہ سںسّار بھر وِچّ شاہمُکھی تۄں گُرمُکھی اتے گُرمُکھی تۄں شاہمُکھی لِپّی اںتّر دا کمپِّئۄُٹری پرۄگرام تِیار کرن والھے سبھ تۄں پہِلے وِئکتی ہن۔

4. گُرمُکھی دے سارے پھَۄںٹاں دی اِکّ دُۄجے وِچّ بدلی دا پرۄگرام تِیار کرن والھے پہِلے وِئکتی ہن۔

5. ٹۄراںٹۄ٬ کَینیڈا وِچّ پںجّاہ سالھ تۄں اُپّر والھے بہُت سارے وِئکتِییاں لئی اُس نیں مُفت کمپِّئۄُٹر کلاساں چلائیِیاں ہن جِہناں وِچّۄں کئی وِئکتی تاں ہُݨ آپݨِییاں کِتاباں آپ کمپّۄذ کر رہے نیں۔

6. پںجّاب یُۄنِیورسِٹی چںڈِّیگڑھ٬ پںجّابی یُۄنِیورسِٹی پٹِیالا٬ گُرُۄ نانک یُۄنِیورسِٹی امّْرِتسر٬ کُرُۄکُشیتر یُۄنِیورسِٹی٬ سٹیٹ کالج آف پٹِیالا٬ گُرُۄ نانک اِںجنِیئرِںگّ کالج لُدھِیاݨا٬ ورلڈ پںجّابی کانپھرںسّ ٹۄراںٹۄ٬ ورلڈ پںجّابی کانپھرںسّ آٹوا٬ ورلڈ پںجّابی کانپھرںسّ پرِںسّ جارج بی.سی. وِکھے پںجّابی-شاہمُکھی سبںدھّی لَیکچر دِتّے ہن جاں پرچے پڑھے ہن۔

7. جناب کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہۄراں نُۄں پںجّابی کمپِّئۄُٹر اتے گُرمُکھی تۄں شاہمُکھی٬ شاہمُکھی تۄں گُرمُکھی بدلائۄ لئی پائے گئے مَۄلک یۄگدان اتے پںجّابی بھائیِچارے دِییاں کِیتِییاں سیواواں لئی بہُت سارے سنمان پْراپت ہۄئے ہن۔ جِہناں وِچّۄں پںجّابی ستھّ لامبڑا دا تکنِیکی کھۄج لئی س: لہِݨا سِںگھّ مجِیٹھِییا اوارڈ پھروری 2002 وِچّ٬ ہرِیاݨا ساہِت اکَیڈمی پںچّکُۄلا ولّۄں 2006 وِچّ اتے اجِیت وِیکلی کمپِّئۄُٹر چیتنا اوارڈ 2009 ورنݨیۄگ ہن۔

سَۄ ہتھّ رسّا سِرے ’تے گںڈھّ٬ مَیں جِنِّییاں مرذی سِفتاں کر لواں پر جناب کِرپال سِںگھّ پنُّۄں ہۄراں دے کمّاں کاراں دوالھے ولگݨ نئیِں ول سکدا۔ اُہناں دے سمُچّے پِیار٬ امۄل مُہبّت٬ نِگھّے سُبھاء اتے مِٹھّے بۄلاں دا رس اجے تِیک نئیِں بھُلا سکِیا۔ اجِہے وِئکتی آپݨے پِچھّے پَیڑاں دے نِشان چھڈّ جاںدے نیں جِہناں نُۄں سلُۄٹ مار کے من پرچدا اے۔ سئیِئد وارِس شاہ ہۄراں اجِہے لۄکاں نُۄں اجِہی نیک کمائی کرن پارۄں اِںجھ پھُرمائِیا اے:

وارِس شاہ اُہ سدا ای جِیںودے نی جِہناں کِیتِییاں نیک کمائیِیاں نی...۔

ذاہِد اِکبال

مُہلّا ہُسَین آباد٬ نَۄشہِرا وِرکاں٬

ذِلہا گُجّراںوالھا٬ پںجّاب٬ پاکِستان