آخِر باراں سالاں بائد ہُݨ پھیر آسٹْریلِییا ’چ کُجھ کُ لۄکاں کارن ساڈا نَۄجوان ورگ چرچا ’چ ہَے۔ بھاویں اِہناں باراں سالاں دَۄران ساڈے بہُت سارے بچِّیاں نیں٬ وڈِّییاں-وڈِّییاں ملّہاں مارِییاں۔ پر اجّ دے یُگّ دی رِیت ہَے کِہ جۄ چںگّا کارج ہۄوے اُہ نذراں تۄں اۄہلے ہی رہِ جاںدا ہَے پر بُرا ’کارا‘ نذری چڑھدا بِںدّ نہِیں لائُںدا۔ پہِلاں 2008 ’چ ساڈے کُجھ کُ نَۄجوان آسٹْریلِییا دِییاں سڑکاں ’تے آئے سن۔ اُس غلتی دے نتِیجے کئیِیاں نیں٬ کئی سالاں تکّ بھُگتے سن۔ اُس وکت ہالے پھیر وی نراذگی دی وجہا سہی سی٬ پر اِتراذ جتائُݨ دا ترِیکا غلت سی۔ پر اِس بار تاں بِناں وجہا دے سۄشل مِیڈِییا دے مَیدان ’چ بڑھکاں مارن تۄں لَے کے ہَیرِس پارک دِییاں گلِییاں ’چ اُڈِّییاں دھجِّییاں سبھ نیں دیکھِییاں۔ افسۄس اِس گلّ دا ہَے کِہ ہر بار دی ترہاں اِس نُۄں رںگّت بھائیِچارے دی جاں پھیر دھرم دی دے دِتّی گئی۔

ہر پاسے تۄں پْرتِیکرم دیکھݨ سُݨن نُۄں مِلے پر ذِیاداتر نیں اِس ورتارے دی نِںدِّیا ہی کِیتی۔ کُجھ کُ نیں اِس نُۄں سہی درسائُݨ لئی وی واہ لائی۔ اِتھّے ہر اِک نُۄں آپݨے وِچار رکھّݨ دا ہکّ ہَے۔ پر سِرف اِس لئی ٹِںڈّ ’چ کانا نہِیں پھسائی دا ہُںدّا کِہ بھاویں اسِیں سہی ہاں٬ بھاویں غلت ہاں پر ہارنا نہِیں۔ بِناں کِسے وی گلّ دی تہِ ’تے گِیاں نتِیجا کڈھّ لَیݨے سہی نہِیں ہُںدّا۔

بِیتے دِنِیں سِڈنی ’چ جۄ ہۄئِیا اُس بارے کِسے اِک دھِر نُۄں دۄشی نہِیں گرداندِیاں جا سکدا۔ پر اِہ گلّ سابِت ہۄ چُکّی ہَے کِہ وِدیش ’چ ہر کۄئی آپݨی کَۄم راج جاں دیش دا راج نائِک ہُںدّا ہَے۔ اِسے لئی کِہا جاںدا ہَے کِہ کۄئی وی ورتارا کرن تۄں پہِلاں سَۄ بار سۄچ لَیݨا چاہِیدا ہَے۔ پہِلی گلّ تاں لڑن والِییاں دۄنیں دھِراں اِکّۄ مُلک نال سمبّںدھِّت ہن۔ سۄ تِیجِیاں ’تے ساڈا جۄ اکس بݨِیا اُہ سبھ دے ساہمݨے ہَے۔ دُۄجی گلّ٬ جِس مسلے دی لڑائی سی٬ اُس لئی جںگّ دا مَیدان اِہ مُلک نہِیں ہۄ سکدا سی۔

بھاویں کُجھ لۄک اِس نُۄں نِجّی لڑائی دا نام دے رہے ہن۔ پر میرا منّݨا ہَے کِہ لڑائی اُنّی دیر نِجّی ہُںدّی ہَے جِنّی دیر کِسے جھںڈّے تھلّے ناں لڑی جاوے۔ پر اِتھّے تاں نائرے٬ جَیکارے سبھ مُلک جاں کَۄم دی اگوائی کر رہے سن۔ سۄ لڑائی نُۄں ’ہرِیاݨا بنام پںجّاب‘ دا نامکرن کِیتا گِیا۔

بھاویں دھرم نالۄں پہِلاں مَیں اِنسانِیئت ’چ وِشواس رکھّدا ہاں٬ دۄناں دھِراں ’چ آپݨے ہی سن۔ پر میرا پہِلا گِلا اُس نَۄجوان نال ہَے٬ جۄ بِناں سۄچے سمجھے ساہِب-اے-کمال دی للکار مار رِہا سی۔ اُس نُۄں اِہ للکار مارن تۄں پہِلاں اِہ دیکھ لَیݨا چاہِیدا سی کِہ گُرُۄ ساہِب نیں تاں کِہا کِہ سُۄرا اُسے نُۄں سمجھۄ جِہڑا دِین کے ہیت لڑدا ہَے جاں بںدّا اُہ ہُںدّا جۄ وکت وِچارے۔ اُس نُۄں کَیمرے مُۄہرے بہِ کے گجّݨ تۄں پہِلاں دیکھ لَیݨا چاہِیدا سی کِہ اُس دِییاں باںہاں وِچ بابا دِیپ سِںگھّ ورگا ذۄر ہَے کے نہِیں؟ اُس نُۄں پتا ہۄݨا چاہِیدا سی کِہ بھائی بچِتّر سِںگھّ دی ناگݨی کی آپے مستے ہاتھی دا متھّا چِیر گئی سی؟ ہری سِںگھّ نلُۄئے نُۄں ’نلُۄیا‘ کِئۄں کِہا جاںدا سی؟ اِس بارے پتا ہۄݨا چاہِیدا سی۔ اُس نُۄں اِہ وی گِیان ہۄݨا چاہِیدا سی کِہ سوا لاکھ نال ایک لڑائۄُں پِچھّے اُہ ’ایک‘ گُرُۄ دی بخشِیش ’چۄں نِکلے ’مرجِیوڑے‘ سن جۄ مَیدان ’چ آپݨے سَیناپتی نُۄں اِکلّا جاں ذخمی نہِیں چھڈّدے ہُںدّے۔ جے کر اَینا باہُۄ-بل نہِیں سی تاں مُغلاں نُۄں اُنہاں دے دربار ’چ للکارن والے چھۄٹے ساہِبذادِیاں واںگ لۄہے دے اِرادے دے دھارنی ہۄݨا لاذمی سی۔ ہُݨ جۄ مرذی کہی جائۄ کِہ پِچھّۄں بار کر دِتّا جاں کُجھ ہۄر٬ پر اسل ’چ جۄ ہۄئِیا اُہ لۄکاں دے ساہمݨے ہَے۔

ہُݨ جاں تاں اِس ورتارے نُۄں آپݨا نِجّی منّ کے تُسِیں آپݨے آپ نُۄں سہی سابِت کر سکدے ہۄ٬ نہِیں تاں اگّے تۄں آپے کِسے کَۄم دے سَیناپتی ناں بݨِئۄ۔

دُۄجا گِلا ہرِیاݨوی بھراواں نُۄں٬ دسّ دیواں کِہ نِجّی گلّاں نُۄں جاتاں-پاتاں دے لِیڑے نہِیں پوائی دے ہُںدّے۔ جی سدکے ترکِّییاں کرۄ۔ ماں باپ نیں جۄ کمّ بھیجے ہۄ اُس نُۄں نِیجھ نال کرۄ۔ تھۄڑھا جِہا اِتِہاس وی پڑھ لئۄ کِہ اسِیں-تُسِیں کَۄݨ ہاں۔ اَیویں ناں مَۄکاپْرست نیتاواں دِییاں گلّاں ’چ آ جائِیا کرۄ۔ تُسِیں نِجّی تَۄر تے جۄ مرذی کِسے نُۄں کہِ دِئۄ پر کِسے دے دھرم تے اُںگلاں اُٹھائُݨ تۄں جِنہاں گُریذ ہۄ جاوے چںگّا ہُںدّا۔ اِہ گلّ اِکلّی تُہاڈے لئی نہِیں اِہ دۄناں دھِراں سمیت ساری کائِنات تے وسّدے دھرماں لئی ہَے۔

اِک گلّ ہۄر اُنہاں لۄکاں لئی جۄ اکسر اِس گلّ تۄں دُکھی ہُںدّے ہن کِہ سِکھّ آپݨا وکھّرا گھر کِئۄں مںگّدے ہن۔ اُنہاں لۄکاں نُۄں دسّ دیواں کِہ جے کِسے دا گھر غدّاری کر کے دبّ لِیا جاوے تاں کی اُہ آپݨا گھر واپس مںگّݨ کارن ’دۄشی‘ ہۄ گِیا؟ سۄ اِتِہاس پڑھۄ ایشِییا دا سبھ تۄں تاکتور سی ’خالسا راج’۔

کِسے نیں خُۄب کِہا کِہ کَۄݨ کہِںدّا کِہ ذِںدّگی اِک بار مِلدی ہَے؟ ذِںدّگی تاں ہر رۄذ مِلدی ہَے۔ اِک بار تاں بسّ مَۄت مِلدی ہَے۔ سۄشل مِیڈِییا تے آئُݨ والے لائیِک ستھائی نہِیں ہُںدّے اُہ تاں سِرف سِںگّ پھسائُݨ تکّ ہی سِیمت ہُںدّے ہن۔ بائد ’چ تاں میرے ورگے اکسر آپݨے سٹیٹس ذرِیئے اِہناں ورتارِیاں دی پُرذۄر نِںدِّیا ہی کردے دیکھے جاںدے ہن۔ کِسے دا پُتّ مروا کے اُس نُۄں شہِید دا درجا گُیاںڈھ ’چ سۄںہدا ہُںدّا۔ جدۄں شہِیدی جام پِیݨ والا آپݨا ہۄوے تاں دُکھّ جھلّݨا اَۄکھا ہۄ جاںدا۔

لۄکاں لئی اِہ سارا گھٹناکْرم مہِذ منۄرںجّن ہۄوے۔ پر اُس ماں دے دھڑکدے کالجے دی آواذ سُݨ کے دیکھۄ جِس دا پُتّ بِناں کِسے اُدیش دی لڑائی دے مَیدان ’چ ہُںدّا۔ پہِلاں پِںڈّاں ’چ سُݨدے ہُںدّے سی کِہ پھلاݨے نُۄں پھلاݨے دی چُکّ نیں مروا دِتّا۔ ہُݨ اِسے کارج ’چ تھۄڑھی جِہی آدھُنِکتا آ گئی ہُݨ مروائُںدے ہن لائیِک اتے شیئر۔

سُݨِیا اِس کیس ’چ جۄ دھاراواں لگّݨ دی اُمِید ہَے اُہ اِہناں ٹِک-ٹاک یۄدھِیاں نُۄں دس کُ سال تاں جیلہ دِییاں رۄٹِییاں کھوائُݨگِییاں ہی۔ سۄ آہ بھوِکھّباݨی وی سُݨدے جائِئۄ جوانۄ٬ جدۄں تُسِیں جھُگّے دے چار چھِلّڑ لا کے تے ذِںدّگی دا کِیمتی سماں جیلہ ’چ گُیا کے آئُگے ناں٬ تاں اُدۄں تکّ سۄشل مِیڈِییا ہۄر وی اَیڈواںس ہۄ چُکّا ہۄویگا۔ اِہ بھُلیکھا کڈھّ دِئۄ کِہ تُہاڈے اِہ اکھَۄتی پھۄلئر تُہاڈی واپسی ’تے جیلہ مُۄہرے ہار لئی کھڑھے ہۄݨگے۔ اُہ تاں آپݨی ذِںدّگی راہ پا چُکّے ہۄݨگے۔ کۄئی اَیسا مہان کارج کر کے تُسِیں جیلہ نہِیں سی گئے٬ جۄ تُہاڈے بُتّ٬ چَۄںکاں ’چ لگّے ہۄݨگے۔ اگلے جیلہ ’چۄں سِدھّا تُہاڈے پِںڈّ آلا جہاذ چڑھا کے تُہاڈے سُپنِیاں دی واپسی دی اُڈاری لگوائُݨگے۔ اُدۄں تکّ بھاویں تُہاڈا سرِیر تاں جۄش گُیا چُکّا ہۄویگا پر اینی گلّ دائوے نال کہِ سکدا ہاں کِہ پھیر اگلِییاں پِیڑھِییاں نُۄں ہۄش ’چ رہِݨ دا پْروچن کرنا تُسِیں ذرُۄر سِکھّ جاوۄگے۔

نَۄجوان بھراوۄ چںگّا کہۄ جاں ماڑا پر تُہاڈے مُۄہرے ہتھّ جۄڑ کے بینتی ہَے کِہ جِنّا فِکر تُسِیں دُنِییا دا کردے ہۄ جے اُس نالۄں ادھّا وی آپݨِیاں دا کر لوۄ جِنہاں نیں تُہانُۄں آپا ویچ کے کُجھ بݨن لئی وِدیش بھیجِیا٬ تاں تُسِیں اگّا پِچھّا سوار لوۄگے۔ ہاں مَیں نہِیں کہِںدّا کِہ آپݨے دھرم٬ وِرسے اتے سوَیماݨ دی راکھی ناں کرۄ٬ کرۄ ذرُۄر کرۄ پر ہر اِک دی ذِںدّگی ’چ اِس نُۄں کرن دا اِک سہی سماں ذرُۄر آئُںدا۔ اُدۄں ناں پِچھّے ہٹۄ۔ اُدۄں تکّ , بںدّا کُجھ رڑھ وی جاںدا ہَے٬ جِس نال سپّ وی مار لَیںدا تے سۄٹی وی بچا لَیںدا ہَے۔