41. گَیلِیلِیئۄ

پتا نہِیں اُہدے ہتھّ ذہِر سی

جاں سِر تلوار سی

مرِیا نہِیں پر مرن لئی تِیار سی

گَیلِیلِیئۄ آپݨے سمیں دا سُکرات سی

پلّے جِئُںدی جگدی بات سی

بات سی کِہ-

اِہ جۄ دھرتی ماں ہَے

ماں آپݨی تھاں ہَے

بْرہِمںڈّ تاں کی

سُۄرجی پرِوار دا وی کیںدر نہِیں

پر ساتھۄں بات اگّے ناں تُری

اسِیں تاں جِیوںتّ سںسّار دے

جاں چھۄٹے وڈّے پاسار دے

کیںدر ہۄݨ دا بھرم کردے ہاں

کیںدر بݨن لئی کرم کردے ہاں

کیںدر ہی رہِݨا لۄچدے ہاں

اِس ترہاں دا سۄچدے ہاں

کِہ بسّ

ہںکّار لۄبھ تے کْرۄدھ دے ذہِر دی

کاکٹیل پِیںدے ہاں

مرنۄں بہُت ڈردے ہاں

پر کہِ نہِیں سکدے کِہ جِیںدے ہاں

اجے اسِیں

دھرتی ماں دے

جِئُںݨ جۄگے دھِییاں پُتّ بݨنا ہَے

تاں خُد نُۄں تھاں سِر سمجھݨا

تھاں سِر کرنا ہَے

تاں کِتے

جِئُںدی جگدی بات نیں

اگّے تُرنا ہَے

42. بںدّا

مَیں درِیا نُۄں پُچھِّیا

کِویں وگ لَیںدا ہَیں لگاتار؟

اگّۄں درِیا نیں پُچھِّیا

وگݨا کی ہُںدّا؟

درِیا نال تُردِیاں

سمُںدّر کۄل پُجِّیا

جۄ چںدّ ولّ دیکھ کے ہسّ رِہا سی

اۄس نُۄں پُچھِّیا-

اینا گہِرا کِویں ہۄئِیا؟

سمُںدّر پُچھّݨ لگّا

گہِرائی کی ہُںدّی؟

پھِر مَیں چںدّ نُۄں پُچھِّیا-

اینا شاںت کِئۄں ہَیں؟

چںدّ نیں ہَیران ہۄ پُچھِّیا-

اِہ شاںتی کی چِیذ ہۄئی؟

میرے سُپنے ’چ

درِیا سمُںدّر تے چںدّ آئُںدے ہن

آکھدے ہن-

بںدّا بݨ

مَیتھۄں پرت کے پُچھّ نہِیں ہُںدّا

اِہ بںدّا کی ہُںدّا؟

43. مکان بݨائُںدِیاں

پاݨی سُکِّییا اِٹّاں تے پَیںدا

اِٹّاں تر ہۄ مُسکْرائُںدِییاں

پاݨی ریتے چُۄنے تے پَیںدا

اُہ کھُش ہُںدّے

پر پاݨی مَینُۄں اُداس لگّدا

اُس نُۄں بڑی دیر ہۄئی

سمُںدّر تۄں آئِیاں

مچھِّییاں تۄں وِچھڑِیاں

پاݨی مچھِّییاں نُۄں مِلݨا چاہُںدّا

44. پتا نہِیں

رات پَیںدی ہَے

دِن چڑھدا ہَے

کدے دِن نہِیں پَیںدا

رات نہِیں چڑھدی

کدے رات نہِیں پَیںدا

دِن نہِیں چڑھدی

اِہ کادر دی کُدرت ہَے

کِہ مردانوی سِیاست ہَے

ساجِش دی بھاشا ہَے

کِہ بھاشا دی ساجِش ہَے

45. سںیّۄگ-وِیۄگ

مَیں آئِیا تَیتھۄں دُۄر جد

اُہ آئِیا میرے کۄل تد

جۄ کردا تیرے کۄل کۄل

جد ہُنّاں تیتھۄں دُۄر دُۄر

مَیں آئِیا تَیتھۄں دُۄر جد

اُہ ہۄئِیا مَیتھۄں دُۄر تد

جۄ رہِںدّا میرے نال نال

تے کردا تیتھۄں دُۄر دُۄر

جد ہُنّاں تیرے کۄل کۄل

بِگّ کرںچّ تے بِگّ بَیںگ دِییاں

سمجھاں لگِّییاں پَیݨ پَیݨ

46. کام سمادھی

سِیما گھیرا

گھیرے اںدّر ڈیرا

ڈیرے نیں کرائی بسّ

چلّ جاݨِیئے رہسّ

اسِیمت سمان ناں

سِیمت اسمان ناں

گِݨی مِݨی دیہ

اݨمِݨی تیہ

مار لِیا جھکھّ

بںدّ کر اکھّ

لَۄجِک لگام

گھۄڑِیا گُلام

کھۄپِیاں تۄں پار

نہِیں پاراوار

کام کامنا امُکّ

سکدے ناں سُکّ

گُرُۄتا نُں چھڈِّیئے

پُلاڈ وِچ اُڈِیئے

ایس چھِݨ ہُݨے اںتّ

آئُݨ والے نیں بیئںتّ

اییس نال لڑِیئے

آئُݨ والے پھڑِیئے

اݨمُکّ نُۄں مُکائیِئے

ادِسدے نُۄں پائیِئے

اواپرے نُۄں جاݨِیئے

انںتّتا نُۄں ماݨِیئے

گھیرے تۄں مُکتی

لڑائۄ کۄئی جُگتی

47. سمُۄہِک وِیاہ

سمُۄہِک وِیاہ

سِرف نامدھارِییاں

تے گرِیب بچِّییاں دے ہی نہِیں ہُںدّے

جِتھے وی وِیاہ ہۄ رِہا ہۄوے مُںڈّے تے کُڑی دا

ہۄ رہے ہُںدّے اُتھے ہۄر کِنّے سارے وِیاہ

دِسدے اݨدِسدے

اِستری-لِںگّاں پُلِںگّاں دے جۄڑِیاں دے

مسلن

داج تے جائِداد دا

سُہپّݨ تے کمائی دا

کارۄبار تے لِیاکت دا

ٹَۄہر تے سُیاگت دا

رُتبے تے سیوا دا

سُرکھِّیا تے بںدھّن دا

مجبُۄری تے سمجھَۄتے دا

—– تے —– دا

—————

—————

جِتھے وی ہۄ رِہا ہۄوے وِیاہ

سمُۄہِک وِیاہ ہی ہُںدّا

جِئۄں جِئۄں منُکھّ چڑھدا جائے

سبھِئتا دِییاں پَۄڑِییاں

سمُۄہِک وِیاہ دے مںڈّپ وِچ

ودھدی جائے اِہناں جۄڑِیاں دی گِݨتی

48. شہِیدی شتابدی

شاںتمئی دے پُںجّ

شہِیداں دے سِرتاج

تپدی توی نُۄں ٹھاردے

باݨی اُچاردے-

’بْرہم گِیانی کا دھِیرج ایک‘

مِییامِیر کُرلا رِہا

بیوسی دے اتھّرُۄ وہا رِہا

ہِںدُّۄ سُیاݨی نِڈھال ہَے

گچّ بھرِیا بُرا ہال ہَے

پاتشاہ دھِیرج دھرائُںدے

تے سمجھائُںدے

’سادھ سںگِّ دُسمن سبھِ مِیت‘

شاںت چِتّ من سِیت

’گُر پُۄرے وَیری مِتر سمان‘

اُچری باݨی نِبھَے پْراݨ

شہِیدی دْرِش دا چِتر

وڈّے پںڈّال دے وڈّے مںچّ پِچھّے لگائِیا گِیا

پاتشاہ دی کْرِشمئی گھال

شبد گُرُۄ سُشۄبھِت کرائِیا گِیا

شردھاںجلی سمارۄہ جاری سی

پںتھّک مُکھّی دے بھاشن دی واری سی

ذمانتی رِہائی کئی کیساں ’چ کھُیاری سی

اکھے-

چۄݨاں نیڑے آ رہِییاں

اسِیں کُرسی تے بواںگے

گِݨ گِݨ بدلے لواںگے

بۄلے سۄ نِہال

چاپلُۄس مُۄںہ چۄں جَیکارا آئِیا

پاتشاہ مُسکرا رہے

تے مِییاں مِیر کُرلا رِہا

49. گۄیا بِیچ

کۄئی گِیان مُدرا

تے کۄئی دھِیان مُدرا ’چ

اردھ الپ نِر وستر

سمُںدّر کِنارے لیٹِییاں

ماواں بھَیݨاں پتنِییاں

سہیلِییاں بہُۄ بیٹِییاں

لمّے ساہ بھردِییاں

تناں مناں نُۄں سُر کردِییاں

بںدّ نَیݨ پُۄرن وِشرام

پْراݨایام

دھِیان دھردِییاں

کُجھ کِتاباں پڑھدِییاں

شبداں دے وہِݨی ہڑھدِییاں

سال چھِماہی دے تھکیویں دھۄںدِییاں

اکیویں نِچۄڑدِییاں

تِیرتھ یۄگ پائُںدِییاں

رۄماں تھاݨِیں دھُپّ کݨ رچائُںدِییاں

ابۄل سُۄریا نمسکار گائُںدِییاں

کُجھ لہِراں نال لہِردِییاں

چھلّاں نال چھلکدِییاں

کدے لائُݨ ٹُبھِّییاں

کدے تل تے تردِییاں

مارن کِلکارِییاں

ہسی یۄگ کردِییاں

مَیں جۄ مُںڈِّیہر بݨ

میلا ویہݨ آئِیا سی

من کھچر اکھّ لچر

بھر کے لِیائِیا سی

گِیان دھِیان یۄگ دا

شِور تکّ کے جا رِہاں

کیسِیں پاݨی کھارا

چپّلِیں ریتا

من ’چ

شرمِںدّگی لِجا رِہاں

50. کوی دا بھْرِشٹاچار

کِنّے رستِیاں تۄں

کِنِّییاں گرمِییاں سردِییاں

دْرِش تے آواذاں

انُبھو بۄدھ

سُیاد سۄہج

کوی تکّ آئُںدے

رلھکے اۄس تۄں کوِتا لِکھوائُںدے

کوی اِکلّا کوِتا نہِیں لِکھدا

جۄ سبھ کاسے نُۄں آپݨے تکّ آئُݨ دِںدّا

آپݨے راہِیں کوِتا لِکھݨ دِںدّا

کوی اکھوائُںدا

اُج کوی اِکلّا کوِتا نہِیں لِکھدا

کوی جد کوِتا گائُںدا

سُݨائُںدا

پڑھائُںدا

شاباشے داد پْرسںسّا شُبھ کامناواں پائُںدا

جے اِس سبھ کاسے نُۄں

اُہناں سارِیاں تکّ نہِیں پہُںچّائُںدا

جۄ اُس نال رلکے کوِتا رچدے

تاں کوی

سبھ تۄں ودھّ بھرِشٹاچاری ہَے

اِس بھرِشٹاچار دی کھبر

کِسے اخبار وِچ نہِیں چھپدی