مُڈھّ کدِیمۄں جدۄں تۄں جِیو ہۄںد ’چ آئِیا ہَے اُدۄں تۄں لَے کے ہُݨ تکّ نوِییاں-نوِییاں بِمارِییاں وی پنپ دِییاں رہِییاں ہن۔ کُجھ کُ نُۄں چھیتی کابُۄ کر لِیا جاںدا رِہا کُجھ کُ مہاماری بݨ کے سدا لئی دُنِییا دی سِیاݨپ ترکّی تۄں لَے کے گِیان-وِگِیان دے مُۄںہ ’تے چپیڑاں ماردِییاں رہِییاں ہن۔ اُہ چاہے چیچک ہۄوے٬ چاہے کۄہڑ ہۄوے٬ چاہے پۄ‌ل‌ِئۄ ہۄوے٬ چاہے پلیگ ہۄوے٬ چاہے ایڈذ ہۄوے٬ چاہے سوان پھلُۄ ہۄوے٬ چاہے اِبۄلا ہۄوے تے چاہے ہُݨ چلّ رِہا کرۄنا ہۄوے۔ کِسے وی اِک نوِیں بِماری تے کابُۄ پائُݨ ’چ دۄ چار سال تاں لگّ ہی جاںدے ہن تے اگلی تِیار کھڑھی ہُںدّی ہَے۔

پُراݨے ذمانے ’چ جے دُنِییا نیں ترکّی نہِیں سی کِیتی تاں اُس نال ہر چِیذ دی رفتار وی گھٹّ سی اجّ اسِیں ترکّی کر-کر کے دُنِییا مُٹھّی ’چ تاں کر لئی ہَے جِس دے فائِدے وی بہُت ہۄ گئے ہن پر نال-نال نُکسان وی تُہاڈے ساہمݨے ہن۔ اگّے جے دُنِییا دے کِسے کۄنے ’چ کۄئی مہاماری پھَیل وی جاںدی سی تاں اُہ اُس تیذی نال سفر نہِیں سی کردی جۄ اجّ دے آدھُنِک یُگّ ’چ کر رہی ہَے۔ سِرف تِنّ مہِینِیاں تۄں وی گھٹّ وکت ’چ چائیِنا تۄں شُرُۄ ہۄئِیا کرۄنا نام دا کِیٹاݨُۄ اجّ ادھّی دے کرِیب دُنِییا نُۄں لپیٹ ’چ لَے چُکِّیا ہَے۔ جِہڑی دُنِییا دی رفتار نُۄں ٹھلّہ پائُݨ ’چ وڈّے وڈّے راجے راݨے فیلہ ہۄ جاںدے ہن اُس نُۄں اِس اِک ناں دِسݨ والے کِیٹاݨُۄ نیں ٹھلّہ پا دِتّی ہَے۔ جہاذاں دے اڈِّیاں تۄں لَے کے بذاراں٬ سڑکاں دی رَۄݨک تکّ کھا گِیا ہَے۔ اِس آپۄ-دھاپی ’چ جِتھّے رِشتِیاں ’چ وی دُۄرِییاں آ گئیِیاں اُتھّے سبھِئک کہائُݨ والا سںسّار ٹائِلٹ پیپراں بدلے اِک دُۄجے دے لِیڑے پاڑدا دِکھائی دِتّا۔ ساڈا اِک مِتّر کہِںدّا ہُںدّا کِہ جِہڑے اِہ بھارتی لۄکاں نُۄں اسبھِّئک کہِݨ والے لۄک ہن جے اِہناں نُۄں اُہ جِہے ہالتاں ’چ رہِݨا پَے جاوے تاں اِہناں دی وی اَۄکات ساہمݨے آ جاوے۔ جۄ پِچھلے دِناں ’چ سارے سںسّار نیں دیکھ وی لئی ہَے۔ اِس دَۄران پَیسے والے اُہ لۄکاں تۄں وی پردا چُکِّیا گِیا جۄ دُۄجِیاں نُۄں تاں ’وںڈّ چھکۄ‘ دے پْروچن آم دِںدّے سُݨے جاںدے ہن پر خُد آٹے اتے چَۄلاں آدِ دِییاں ریڑھِییاں بھر-بھر گھراں نُۄں لِجاںدے دِسے۔ کۄئی اُنہاں تۄں پُچھّݨ والا ہۄوے کِہ کی اِس نال تُہاڈی تا اُمر لںگھّ جاویگی؟ جۄ غرِیب رۄذ کما کے کھاݨ والا اُس دا کی بݨیگا؟

اِس لیکھ دی سمجھ مُتابِک اِہ دُنِییا لئی آئُݨ والے ذمانے دی اِک جھلک اتے چیتاونی ہَے۔

ہر رۄذ ساڈے کنّ اِہ سُݨن دے آدی ہۄ چُکّے ہن کِہ پھلاں دیش دُنِییا دی مہاں-شکتی ہَے , پھلاں بںدّا باہُۄ-بلی ہَے۔ پر اِک چھۄٹے جِہے کِیٹاݨُۄ نیں دُنِییا نُۄں اُس دی اَۄکات دِکھا دِتّی ہَے۔

ہُݨ تُسِیں سۄچ کے دیکھۄ کے جدۄں سانُۄں کُدرت ولّۄں بخشِییاں اُہ بیشکِیمتی سُگاتاں مُکّݨ کںڈھّے آ گئیِیاں تاں مہاں شکتِییاں تۄں لَے کے رِشتِیاں تکّ دا گھاݨ کِویں دا ہۄویگا؟ اجّ اِک ماں آپݨے بِمار پُتّ دا مُۄںہ چُمّݨا تاں کِہ اُس دے کۄل جاݨ تۄں وی ڈردی ہَے۔ دُنِییا نُۄں اکھّاں دِکھائُݨ والے مُلک کھُڈّاں ’چ وڑ کے بہِ گئے ہن۔ منّ لوۄ جے دُنِییا تۄں پاݨی مُکّ گِیا تاں کِہڑا رِشتا جۄ دُۄجے تے جاݨ وارے گا جاں پھیر ذۄراور کمذۄر دا خُۄن پی کے چار گھڑِییاں ودھّ جِئۄں لویگا؟ کُجھّ گلّاں ڈِیںگاں مارن تے کِتاباں ’چ ہی چںگِّییاں لگدِییاں ہن۔ پرکھ تاں مُسِیبت دی گھڑی ’چ ہُںدّی ہَے۔

ہر کۄئی اِک دُۄجے تے دۄش لا رِہا ہَے٬ کۄئی کہِںدّا کُتاہی چائیِنا دے لۄکاں نیں کِیتی ہَے۔ کۄئی کہِںدّا امرِیکا دی چال ہَے۔ کۄئی کہِںدّا اِہی تاں ہَے رسائِݨِک جںگّ۔ کُل مِلا کے اِہ لگدا ہَے کِہ اِہ اُہ ترکّی ہَے جِس دی بھال ’چ اسِیں دِن رات اِک کرکے کُدرت دے وَیری بݨے ہۄئے ہاں۔

پکھّ بہُت سارے ہن اجّ دے ہالتاں دے۔ جِتھّے اِس نُۄں اِنسان دی غلتی کِہا جا رِہا ہَے اُتھّے تاکت لئی لڑائی وی کِہا جا رِہا ہَے۔ مَۄکا پْرستاں لئی پَیسے کمائُݨ دا مَۄکا منِّیا جا رِہا ہَے۔ بُدھِّیجِیوی آپݨی بُدھِّیجِیوِیتا جھاڑن دے سُنہِری مَۄکے دے رُۄپ ’چ دیکھ رہے ہن۔ اسل ’چ تاں اِہ ترکّی دا خمِیاذا ہَے۔

پکھّ اِک ہۄر وی وِچارنیۄگ ہَے کِہ جدۄں کِسے دے گھر چار من داݨے ہۄݨ لگّ جاݨ تاں اُہ وڈِّیاں دِییاں اکھّاں ’چ رڑکݨ لگّ جاںدا ہَے۔ اِہی کُجھّ اجّ کلّہ چائیِنا تے امرِیکا وِچالے چلّ رِہا سی۔ چائیِنا دی ترکّی امرِیکا نُۄں رڑک رہی ہَے۔ ہۄ سکدا کرۄنا اِس دی اُپج ہۄوے! کِئُںکِہ امرِیکی لۄکاں نُۄں چائیِنا دِییاں سستِییاں چِیذاں خرِیدݨ دا بھُس پَے گِیا سی تے دیش دا اِک وڈّا سرمائِیا اُدھّر نُۄں جا رِہا سی۔ ہُݨ جے سرکار چائیِنا نال اِس کرکے وپار بںدّ کر دِںدّی تاں لۄکاں تے وِرۄدھِییاں نیں کرن نہِیں دیݨا سی۔ پر ہُݨ ہالات اِہ ہن کِہ لۄکاں دے مناں اںدّر چائیِنا دا خَۄف کھڑھا کر دِتّا گِیا ہَے۔ جِس نال امرِیکا دے دۄواں ہتھّاں ’چ لڈُّۄ ہن۔ اِک پاسے اُہ آپݨا سرمائِیا بچائۄُ٬ دُۄجے پاسے رۄذگار ودھُۄ٬ تِیجے پاسے پہِلاں جِویں اَیچّ.آئی.وی. دا ہئۄُیا بݨا کے آپݨی دوائی ویچی سی٬ ہُݨ کرۄنا دی دوائی پیٹَیںٹ کروا کے دُنِییا لُٹُّۄ۔ سۄچݨ والی گلّ ہَے کِہ چائیِنا ’چ کرۄنا پھَیلݨ دی پہِلی خبر امرِیکا دے مِیڈِییا تۄں ہی کِئۄں نشر ہۄئی؟

دِناں ’چ ہسپتال اُسّر گئے٬ بِلِیئن ڈالر دان ہۄ رہے ہن تاں کِہ اِس دُشمݨ دا کۄئی تۄڑ لبھِّیا جا سکے۔ لبھّ وی لِیا جاویگا پر کرۄنا تۄں بائد کِس نُۄں پتا ہۄر کِہڑا اُس دا ماسی دا مُںڈّا تِیاری کر رِہا ہۄوے اِس دُنِییا نُۄں اُس دی اَۄکات دِکھائُݨ لئی؟

ہالے تاں اِس دی مَۄت در سِرف دۄ پْرتِیشت کہی جا رہی ہَے پر پھیر وی اِس نیں دُنِییا نُۄں کھُڈّی واڑ دِتّا ہَے۔ اِس نالۄں تاں بھِیانک کَیںسر ہَے جۄ اِکلّے بٹھِںڈّے ذِلہے ’چ اِس تۄں وڈّا نُکسان ہر رۄذ کر رِہا ہَے۔ اِس نالۄں بھَیڑا تاں سڑکاں دا بھُۄت ہَے جۄ ہر رۄذ اݨگِݨت گھر اُجاڑ دِںدّا ہَے۔ کرۄنا نالۄں ودھّ تاں لۄک بھُکھّمری نال مر رہے ہن٬ اِس تۄں ودھّ تاں تاکت والے لۄک غرِیباں نُۄں درڑ دِںدّے ہن۔

گلی باتِیں بھاویں اسِیں ہر رۄذ اُپرۄکت وِچاراں کردے رہِںدّے ہاں پر اجّ جدۄں جِگِیاسا دے تہِت گُۄگل بابے تۄں پُچھّ کڈھوائی تاں آںکڑے دیکھ کے غش پَیݨ والی ہۄ گئی۔ سِرف کَیںسر دے آںکڑے دسّ دِںدّا ہاں باکی تُسِیں آپ دیکھ لئۄ۔ دُنِییا دی سِہت سںسّتھا متلب ڈبلِئۄُ.اَیچّ.اۄ. دے اںکّڑے دسّدے ہن کِہ 2018 ’چ تکرِیبن 90 لکھّ لۄکِیں کَیںسر دی بھیںٹ چڑھے ہن متلب نِئۄُذِیلَیںڈ دی آبادی جِڈّے دۄ مُلک!

باکی اِںڈِییا دے اںکّڑِیاں دا تاں کِہ کہِݨا٬ تے کی کہِݨا اُتھّۄں دِییاں سرکاراں دا۔ کرۄنا نال تاں ہالے سِرف دۄ ہی مَۄتاں ہۄئیِیاں ہن سۄ اِہ تاں سرکاراں دے کی یاد ہَے۔ اُتھّے تاں پِچھلے مہِینے دِلّی ’چ پںجّاہ دے کرِیب بیکسُۄر٬ تاکتوراں نیں مَۄت دے گھاٹ اُتار دِتّے تے ساڈے پْردھان سیوک آپݨے یار نُۄں خُش کرن لئی کبراں دھۄݨ ’چ وِئست رہے۔

بھاویں کرۄنا رُۄپی ماںہاں نیں لۄکاں نُۄں وادی ہی کِیتی ہَے پر کئیِیاں لئی اِہ ماںہ سوادی وی ہۄ نِبّڑے ہن۔ جِنہاں وِچ کۄئی دُگّݨے داماں چ ماسک ویچ کے تے کۄئی سَینیٹائِذر ویچ کے آپݨا دھںدّا چمکا گِیا۔ اُدھّر کرۄنا رُۄپی گںگّا ’چ پںجّاب دے مُکھّمںتّری ساہِب وی آپݨے ہتھّ دھۄ ہی گئے کہِںدّے “نَۄجوانۄ کرۄنا تُہاڈا دُشمݨ بݨ کے آ گِیا نہِیں تاں سمارٹ فۄن ہُݨ تکّ تُہاڈے ہتھّاں ’چ ہۄݨے سی!” کئی بھگت کرۄنا تۄں اِس لئی خُش ہن کے اِس کرکے ساڈی نمستے دُنِییا نُۄں اپݨائُݨی پَے گئی۔

مِیڈِییا دی بھُۄمِکا بارے تاں اِہی چار لائیِناں لِکھ سکدا ہاں کِہ اگّے تاں ڈبُّۄ دا کِردار نِبھائُݨ والا اِکلّا مِیڈِییا ہُںدّا سی ہُݨ تاں سُکھّ نال سۄشل مِیڈِییا رُۄپی ڈبُّۄ گھر-گھر پَیدا ہۄ گِیا جۄ لائِک اتے شیئر دے چکّر ’چ اگّ لا کے خُد کںدھّ تے بَیٹھا نذارے لَے رِہا ہَے۔ اۄنا تاں کرۄنا نہِیں پھَیلِیا جِنِّییاں افواہاں اِہناں نیں پھلا دِتِّیاں۔ پر کۄئی ناں وکت وڈّی چِیذ ہَے اکل کِسے دِن اِہناں نُۄں وی آویگی جِویں کرۄنا نیں باہُۄبلِییاں نُۄں لِیا دِتّی۔

اکھِیر ’چ بینتی ہَے جی آپ سبھ کۄل کِہ اسِیں لکھّ کۄشِش کر لئیِئے دُنِییا نُۄں تاں نہِیں سُدھار سکدے٬ ہاں آپݨے آپ نُۄں تاں سُدھار ہی سکدے ہاں۔ جِس دِن اسِیں سُدھر گئے دُنِییا آپے سُدھر جاݨی ہَے۔