अक्टूबर 24, 2025

writingDetail.created_by
By: प्रिं. विजै कुमार

जिंदगी विच्च जदों फैसले गलत लए जाण तां

इस धरती उत्ते हर विअकती नूं आपणी ज़िंदगी जिउंदिआं समें समें उत्ते फैसले लैणे पैंदे हन। आपणी ज़िंदगी दे औखे सौखे फैसले लैण दा सिलसिला मनुख्ख दे बचपन तों लैके उसदे इस दुनीआ तों रुखसत होण तक चल्लदा रहिंदा है। उस दी ज़िंदगी दीआं जित्तां हारां, सफलतावां असफलतावां, नफे नुकसान, इज़्ज़त बेइज़्ज़ती अते जस्स अपजस्स उस वल्लों लए जाण वाले हर फैसले उत्ते ही निरभर करदे हन। मनुख्ख वल्लों लए जाण वाले इनहां फैसलिआं विच्च उसदी पहड़ाई लिखाई, संगत, हौसला, परिवार वालिआं अते मित्तरां दोसतां दा सहियोग, बौधिक पध्धर, आरथिक सथिती, सूझबूझ, सिआणप अते समें दी सथिती दा वी बहुत वड्डा योगदान हुंदा है। इह कोई ज़रूरी नहीं कि ज़िंदगी विच्च लिआ गिआ हर फैसला ठीक ही होवे। जदों बंदे वल्लों लए गए फैसले नाल उस नूं लाभ हो जावे, उस दी ज़िंदगी बदल जावे, चारे पासे उसदी शलाघा होण लग्ग पवे अते उस दीआं पौं बारां हो जाण तां उह आपणे आप नूं दुनीआ दा सभ तों अकलमंद बंदा समझण लग्ग पैंदा है। उह आपणे आप नूं बीरबल, चाणकिआ, अरसतू अते इबराहीम लिंकन समझण लग्ग पैंदा है। पर जेकर ज़िंदगी विच्च उस तों कदे गलत फैसला लिआ जावे तां उह आपणे आप नूं ज़िंमेवार ठहिराउण दी बजाए दूजिआं, प्रमातमा अते किसमत नूं दोशी दस्सदिआं साह नहीं लैंदा। बिनां सोचे समझे, भावुक हो के, काहल विच्च, बिनां किसे दी चंगी सलाह सुणे अते दूजीआं नूं मूरख, आपणे आप नूं दुनीआ दा सभ तों वध्ध अकलमंद समझण वाले लोक कई वार आपणी ज़िंदगी विच्च गलत फैसले लै बैठदे हन। इह वी कोई ज़रूरी नहीं कि सच्चमुच्च समझदार अते अकलमंद बंदिआं तों गलत फैसले नहीं लए जांदे जां मूरख बंदिआं तों ठीक फैसले नहीं लए जा सकदे। फैसला किसे तों वी गलत लिआ जा सकदा है।

हंकार अते गलत फहिमी विच्च लए गए फैसले वी मनुख्ख लई निराशता दा कारन बण जांदे हन। सिआसदानां दी ज़िंदगी दी त्रासदी इह है कि उह सत्ता दे हंकार विच्च बहुत सारे फैसले गलत लै बैठदे हन। उह इह भुल्ल जांदे हन कि उनहां नें मुड़ वी उनहां लोकां तों ही वोटां मंगण जाणा है, जिनहां दे विरुध्ध उह गलत फैसले लै रहे हन। इक्क विधाइक नूं उसदे बहुत ही नज़दीकी वफ़ादारां नें बहुत वार समझाइआ कि उह आपणे वोटरां नाल चंगे ढंग नाल बोलिआ करे, उनहां दे कंम करिआ करे पर उस विधाइक नें उनहां सलाहकारां दी सलाह मंनण दी बजाए, उनहां नाल वी विगाड़ लई। समां आउण ’ते उनहां ही लोकां नें उस नूं आपणी वोट दी ताकत अते कीमत दे अरथ समझा दित्ते। उस नूं आपणे सलाहकारां दी सलाह उदों समझ आई जदों लोकां नें सत्ता उसदी विरोधी पारटी दे हत्थां विच्च फड़ा दित्ती।

विदिआरथी जीवन विच्च गलत मित्तर चुणन, मापिआं दे समझाउण दे बावजूद गलत संगत अते नशे करन लग्ग पैणा अते जवानी विच्च आपणे मां बाप दे विरुध्ध जाके प्रेम विआह करन दा गलत फैसला कर बैठणा ज़िंदगी भर दी निराशता दा कारन बण जांदा है। साडी रिशतेदारी विच्च इक्क बहुत ही पहड़ी लिखी अते सोहणी कुड़ी नूं इक्क अवारागरद अते अमीर मुंडे नें टी.वी. सीरीअलां विच्च कंम दिवाउण दा झांसा दे के आपणे नाल विआह करन लई तिआर कर लिआ। उस कुड़ी दे मां बाप नें उस नूं बहुत समझाइआ कि उसदा इह फैसला ठीक नहीं है पर मापिआं दी नेक सलाह उस कुड़ी दे ख़ाने नां पई। मुंडे नें नशिआं विच्च घर बरबाद कर दित्ता। हुण उह कुड़ी आपणे गलत फैसले दा खमिआजा भुगतदी होई तलाक शुदा ज़िंदगी गुज़ार रही है।

विदिआरथी जीवन विच्च पहड़ाई लई गलत खेतर दी चोण कर बैठणा, किसे ज़मीन जाइदाद दा गलत सौदा हो जाणा, कोई नफ़ा देण वाली जाइदाद दा सौदा हत्थों निकल जाणा, गलत वपार कर लैणा, नौकरी वासते गलत खेतर दी चोण हो जाणा, बच्चिआं लई कुड़ी मुंडे दा गलत रिशता कर बैठणा, बंदे नूं पछाणन विच्च गलती हो जाणा अते किसे गलत बंदे दा साथ दे बैठणा, बंदे दी ज़िंदगी विच्च अजिहे फैसले लैण दी सथिती आम तौर ’ते कई वार पैदा हो जांदी है। ज़िंदगी विच्च लए गए फैसलिआं लई किसमत नूं कोसण वाले, दूजीआं नूं दोशी ठहिराउण वाले अते प्रमातमा नूं उलांभे देण वाले लोक सिआणे अते दूर अंदेश नहीं हुंदे। सूझवान लोक उह हुंदे हन, जो लए गए गलत फैसलिआं तों सबक सिख्खके उस गलती नूं भविख्ख विच्च दुहराउंदे नहीं। पछ्छम दा प्रसिध्ध लेखक हैरलड रोबिंस आपणी आतम कथा विच्च लिखदा है कि अतीत तों सबक लैणा चाहीदा है, वरतमान नूं चंगे ढंग नाल जिऊणा चाहीदा अते भविख्ख लई चंगा सोचणा चाहीदा है। ज़िंदगी विच्च लए गए गलत फैसले पछताउण, कोसण अते दूजिआं नूं दोशी ठहिराउण नाल कदे वी सुधारे नहीं जा सकदे, उनहां विच्च सुधार करन लई उनहां तों सबक लिआ जावे। हौसला नां छड्डिआ जावे। आपणिआं तों सहियोग मंगिआ जावे। आपणीआं खामीआं नूं विचारिआ जावे। कुझ सिआणे लोकां दा इह वी कहिणा है कि जेकर आपणे विच्चों कोई सिआणा जां निआणा गलत फैसला लै बैठे तां अजिही सथिती विच्च उसदा विरोध करन दी बजाए, उस नूं सुधार करन लई प्रेरना चाहीदा है। उसदे नाल खहड़ा होणा चाहीदा है। उस नूं उस दी गलती सुधारन दा मौका देणा चाहीदा है।

मेरे इक्क जाणकार परिवार दे बज़ुरग नें आपणे दो पुत्तरां लई वीह किल्ले ज़मीन अते होर जाइदाद बणाउण लई नां चंगा खाके वेखिआ अते नां पहिनके। उस बज़ुरग नूं आपणी गरीबी दे दिनां विच्च उनहां दी यूनीवरसटी दी पहड़ाई लई आपणी इक्क दुकान वेचण दा फैसला लैणा पिआ। समां बीतण नाल उस दुकान दी कीमत बहुत वध्ध गई। उस बज़ुरग दे दोवें पुत्तरां नें उसदे दुकान वेचण दे फैसले नूं हर वेले इह कहिके माड़ा दस्सी जाणा कि जेकर उह दुकान नां वेचदा तां सानूं लख्खां दा नुकसान नहीं होणा सी। उह बज़ुरग काफी समां उनहां दी आलोचना सुणदा रिहा पर इक्क दिन उसने आपणे पुत्तरां नूं किहा, “पुत्तरो, तुसीं दुकान वेचण दे फैसले नूं तां गलत दस्सदे रहिंदे हो, जो कि तुहाडी पहड़ाई लई ही वेची गई सी पर तुसीं इह कदे नहीं किहा कि साडे पिओ नें साडे लई करोड़ां रुपए दी जाइदाद वी बणाई है। बज़ुरग दी गल्ल सुणके उसदे पुत्तरां नूं अकल आ गई। किसे विअकती वल्लों गलत फैसला लए जाण दी सूरत विच्च उसदी आलोचना, निंदा, बुराई करन दी बजाए जेकर उसदा साथ दित्ता जावे, उसदा हौसला वधाइआ जावे अते उस नूं अग्गे वधण लई प्रेरिआ जावे तां उस विअकती विच्च हीण भावना पैदा नहीं हुंदी। उस नूं आपणी गलती नूं सुधारन दी प्रेरना मिलदी है। ज़िंदगी विच्च कोई वी फैसला लैण लग्गिआं काहल नां कीती जावे। भावुक होके फैसला नां लिआ जावे। कोई वी फैसला लैण लग्गिआं दूजिआं दी चंगी सलाह मंन लैणी चाहीदी है। हर फैसले दे चंगे माड़े पख्ख पहिलां विचार लैणे चाहीदे हन पर जेकर कोई गलत फैसला लिआ ही जावे तां पछताउण दी बजाए उस तों सबक सिख्खिआ जावे। उस नूं सुधारन लई हर संभव यतन कीते जाण।