उहदे ऐम्म.ए. पास पुत्तर दी चंडीगहड़ विच्च इंटरविऊ दा सद्दा हालां आउणा सी। असामी लई लिखती टैसट उसने पास कर लिआ सी। “जे आपणे इलाके दे मंतरी दा थोड़ा जिहा टुल्ल लग्ग जे तां मुंडा आहरे लग्ग जू” इह सोच के उसने मंतरी दी कोठी कई गेड़े मारे। वोटां वेले पूरी मदद करन करके उह मंतरी ’ते आपणा हक्क वी समझदा सी। पर मंतरी उत्थे नहीं मिलिआ। उत्थे खहड़े पुलिस वाले नें दस्सिआ कि इत्थे तां मंतरी साहिब सबब्बीं गेड़ा मारदे नें, उह जां तां सैकटरीएट विच्च मिलणगे जां फिर चंडीगहड़ कोठी विच्च। इत्थे गेड़ा मारन दा कोई फाइदा नहीं। उसने आपणे पहड़े लिखे मुंडे नूं नाल लैके सकत्तरेत दा रुख कर लिआ। अगांह मंतरी जी तक्क पहुंचणा किहड़ा असान सी। रिसैपशन ’ते पास बणवाउण लई उसदा लड़का खिड़की कोल खड़ो गिआ।
“किसनूं मिलणा है?” पास बनाउण वाले नें पुछ्छिआ।
“मंतरी जी नूं मिलणै। उसदे इलाके विच्चों आए हां। बापू जी नूं चंगी तरहां जाणदे नें।” मुंडे नें तरले नाल किहा। अगांह पास कट्टण वाले नें मंतरी दे पी.ए. नूं फोन मिलाके पास जारी करन लई पुछ्छिआ। पी.ए. नें पास कट्टण वाले नूं किहा कि मेरी इनहां नाल गल्ल करा। “हां जी’ कहिण ते पी.ए. नें बेरुखी जिही नाल किहा, “मंतरी साहिब अज्ज सारा दिन मीटिंगां विच्च बिज़ी नें। तुसीं किसे दिन पहिलां टाईम लै के आवो।”
कोशिश करन ’ते वी उनहां नूं सकत्तरेत दीआं पौड़ीआं चहड़नीआं नसीब नहीं होईआं। बज़ुरग नें पुत्त नूं किहा, “हुण जावांगे तां आपां मिलके ही। आथणे कोठी जाके देखदे हां।”
रातीं सत्त कु वजे उह मंतरी दी कोठी पुज्ज गए। अग्गिउं संतरी नें बेरुखी नाल किहा, “अंदर पारटी चल्ल रही है। मंतरी जी किसे नूं मिल नहीं सकदे।”
रात उनहां नें चंडीगहड़ विच्च भटकदिआं ही गुज़ारी। सवेरे साझरे ही उनहां नें फिर कोठी दसतक दे दित्ती। अग्गिउं संतरी दा रुख्खा जिहा जवाब मिलिआ, “मंतरी जी तां दिल्ली चले गए नें। दो दिन उत्थे ही रहिणगे।”
उह उदास, निंमोझूणे जिहे होके वापस पिंड परत आए।
“किउं बणिआ कोई बंनह सुब्ब?” पतनी नें पाणी दा गिलास फड़ाउंदिआं किहा।
“काहनूं, ... कुत्ते भकाई होई ऐ। नां दफ़तर मिलिआ, नां कोठी। उहदा पी.ए., कहिंदा पहिलां समां लै के आउ, फिर मिलिआ जाऊ।” पती नें अंतां दा निरास होके किहा।
”देख लै, चोणां वेले किवें लेलड़ीआं कढ्ढदा सी। मेरे पैरीं हत्थ लाके कहिंदा सी, “बेबे अशीरवाद दे तेरे पुत्त नूं। थोडे सारिआं दे सहियोग नाल ही जित्तिआ जाणै। थोडा सेवक बणके इलाके दी सेवा करूं। तुसीं जदों वी बुलाउंगे, अध्ध-बोल ’ते हाज़र होवांगा। देख लै हुण ... कोई नीं पाणी तां पुलां हेठ दी लंघणै। वोटां वाला समां आउण दे, इहनूं सुआरके धनेसड़ी देवांगे।”
कुझ्झ महीनिआं बाअद ही उस मंतरी नें पिंड दे सकूल विच्च लिआंदी ‘विकास दी हनेरी’ दा नींह पत्थर रख्खण आउणा सी। उहदे वांग इलाके दे लोक वी उहदी कारगुज़ारी तों नराज़ सन। इध्धर सकूल अधिआपक मंतरी दे सवागत लई तिआरीआं विच्च रुझ्झ गए अते इलाके दे लोकां नें अलग्ग इक्क थां उहनूं राह विच्च घेर के उहदा ‘सवागत’ करन दा प्रोगराम उलीक लिआ। अधिआपक इकठ्ठ करन लई घरो घरी सुनेहे दिंदे रहे। आपणे विदिआरथीआं नूं वी किहा कि उह मापिआं नूं सकूल लैके आउण। समागम दी शोभा वधाउणी ज़रूरी है।
मंतरी दा काफ़ला गड्डीआं समेत सकूल वल्ल जा रिहा सी। राह विच्च भारी इकठ्ठ वेख के उसने अंदाज़ा लाइआ कि उसदे सवागत लई लोक राह विच्च खड़ोते हन। उसने गड्डी रोकी। दोनों हत्थ जोड़ के भीड़ वल्ल वधिआ। भीड़ दे नेड़े आउण ’ते इक्क विअकती नें कटाखश कस्सिआ, “बल्ले, बल्ले, जां तां इहदे हत्थ उदों जुड़े होए सी, जदों इहने वोटां लैणीआं सी अते जां फिर अज्ज वोटां पिछ्छों पहिली वार इहदे दरशन होए नें।”
फिर लोकां नें मंतरी ’ते सवालां दी झड़ी ला दित्ती। उहदे इलाके विच्च कीते कंमां सबंधी जाणकारी मंगी। चोण वाअदे याद करवाए, फिट लाहनतां वी पाईआं। उह बज़ुरग भीड़ नूं चीरदा होइआ अगांह वधिआ। रोह भरे अंदाज़ विच्च उसने पुछ्छिआ, “शहिर कोठी ’च तूं मिलदा नहीं। चंडीगहड़ दफ़तर मूहरे जवाब मिलदै कि पहिलां टाईम लैके आउ, फिर मिलूगा मंतरी। तैनूं मिलण वासते तां पहिलां तैथों टाईम लैणा पैणै। तूं फिर मिलेंगा। अज्ज तूं साडे पिंड आइआं, किहतों पुछ्छ के आइऐं? बिनां पुछ्छे तों आउण वाले नूं अगांह असीं वी नहीं जाण दिंदे। तेरीआं गड्डीआं साडीआं लाशां उप्पर दी लंघणगीआं।”
नाल ही लोकां नें मंतरी दा नां लैके मुरदाबाद दे नाअरे लाउणे शुरू कर दित्ते। पुलिस दीआं रोकां दे बावजूद लोक मंतरी दीआं गड्डीआं अग्गे कंध बण के खहड़ गए। मज़बूरी वस्स मंतरी नूं सकूल विच्च लिआंदी विकास करांती दा नींह पत्थर रख्खण तों बिनां ही वापस मुड़ना पिआ।
धूड़ उडाउंदी जीप वल्ल लोक नफ़रत भरीआं नज़रां नाल विहंदिआं कहि रहे सन, “इह तां हालां निउंदा पाइआ है। भाजी तां वोटां वेले पावांगे।”
* * * * *

