अगस्त 15, 2025

writingDetail.created_by
By: इंज. जसवंत सिंघ ज़फर

पंजाबी कवितावां -भाग चौथा

31. नदीए नीं

नदीए नीं पिआरीए नदीए

मिलण तैनूं जद आवां

मैं तेरे तों तैनूं मंगां

तूं मैथों सिरनावां

नां हिरखां नां चीक पुकारां

नीर तेरे दे छिट्टे मारां

चोभी अख्ख हवावां

हर थल दा कोई तल हुंदा

मेरा आपा जल थल हुंदा

जद तेरे विच नहावां

बदन तेरी रूह दा पहिरावा

इह पहिरावा नहीं छलावा

हत्थ लावां कि नां लावां

तूं ते मैं नां भावें हाणीं

पाणी जेड पिआस पुराणी

पीवां कि मर जावां

की लैणा जा परले कंढे

हर कंढा जोड़े ते वंडे

मैं विच डुब्बणा चाहवां

आदि अंत बिन तूं लमेरी

डूंघी रात दे वांग डूंघेरी

मैं इक्क किणका गावां

नदीए नीं पिआरीए नदीए

मिलण तैनूं जद आवां

मैं तेरे तों तैनूं मंगां

तूं मैथों सिरनावां

32. रब्ब

निरीआं वसतां दा रब्ब वसत है

जिउंदिआं दा रब्ब जिउंदा

मसतां दा रब्ब मसत है

भोळे दा रब्ब भोळा

चुसतां दा रब्ब चुसत है

लोभी दा रब्ब चहड़ावेखोरा

दइआवान दा रब्ब दिआलू

बळीआं मंगदा ज़ालम दा रब्ब

मिहरबान दा रब्ब क्रिपालू

रोंदे सो फिरन वराउंदे रब्ब नूं

हस्सदिआं दा रब्ब आपे राज़ी

माड़े दा रब्ब नहीं सुरख्खिअत

जैसी जिंद तैसा गोबिंद

जेही जान तेहा भगवान

सभ कोई रब्ब है आपे

रब्ब ही सभ है आपे

हर कोई हरि है

हर इक दा इक हरि है

छोटे बंदे दा रब्ब छोटा

वड्डे दा रब्ब वड्डा

सभ ते वड्डा नानक शाइर

नानक दा रब्ब सभ तों वड्डा

33. वे रांझणा

जिहड़े रंग विच तूं रंगिआ एं

असीं वी ओसे रंग दे हां

जिहड़े डंग दा तूं डंगिआ एं

डंगे ओसे डंग दे हां

रब्ब कोलों तूं सानूं मंगदा

असीं वी तैनूं मंगदे हां

तेरे वडेरे जे तख़त हज़ारे

असीं वी पिछ्छिओं झंग दे हां

34. देव-नीती दा खरड़ा

चाचा देवनीत सिआं

किसे धी पुत्त दी सहुं तां नहीं खांदा

मेरे जिउंदे जीअ तां

तूं मर नहीं सकदा

इक्क वार चुंगी वाले ढाबे ’ते

तूं देव-नीती उचारी

अखे-

कवी दी सुरत

अड़े-इनाम ’च अड़ी नां होवे

किसे दा सड़ा-सनमान हुंदा देख

सड़न दी लोड़ नहीं

गल्लां करना सुणना वड्डी गल्ल है

गल्लां तों वड्डा इनाम सनमान की होणै

अज्ज मेरे पुत्त गुरप्रीत नें ते ज़फ़र नें

मेरीआं कवितावां बारे गल्लां कीतीआं

हुण मैनूं मांह साबत दा

हरेक दाणा

नशे नाल भरिआ लग्गदा

मैं नच्ची जानां अंदरे अंदर

नशे दी सिख़रों

तेरी बज़ुरगी बोली-

गुस्सा नां करीं पुत्त

तेरी इक्क ग़लती बड़ी रड़कदी है मैनूं

तूं लिखिआ भाई घनई्ईए वाली कविता ’च

बई

सीस दा बहुवचनी शबद नहीं हुंदा

इस विच्च दुहराओ है बेलोड़ा

लिखणा चाहीदा सी-

सीस दा बहुवचन नहीं हुंदा

बस्स

बेलोड़ा शबद

शबद दा निरादर हुंदा

शबदां दी फ़ज़ूल-ख़रची

फ़ज़ूल किसम दे बंदे करदे हुंदे आ

मेरा खब्बा कंन लाल हो गिआ सी

जिवें तूं सज्जे हत्थ नाल खिच्चिआ होवे

इस लाली नूं मैं

उमर भर सांभ के रख्खांगा

ते मेरे जिउंदे जीअ

तूं किवें मर सकदैं

चाचा देवनीत सिआं

35. बुरकी

सिआणे दी ताकत आखदी है

नहीं सच्च

तकड़े दी सिआणप आखदी है

कि दुशमण नूं काहदे लई मारना है

उहदे अंदरली दुशमणी नूं मारो

ते दुशमणी नूं मारन लई किसे तीर दी

शमशीर दी

लोड़ नहीं हुंदी

बस्स घुरकी चाहीदी है

गल्ल नां बणे

तां बुरकी चाहीदी है

बुरकी नाल

उठ्ठे होए हत्थ हिल्लदी पूछ बण जांदे हन

बुरकी नाल

दुशमण अंदरों दुशमणी तां की

होर वी बड़ा कुझ मार जांदा है

दुशमण नूं काहदे लई मारना है

तकड़े दी सिआणप आखदी है

36. यातरू

असल यातरू लई

बस्स पैर बथेरे, दूर दे घेरे

मिलदे जा लोकां, जगाउंदे जोतां

दोमेल तक नदरां, हाले तक कदरां

सदा लई जिउंदे

धरती उनहां नूं

याद है करदी, लंमे साह भरदी

हो के वैरागण, जिवें कोई रागण

पिआर विच्च गावे, पेश नां जावे

ते कहिंदी सदके

असीं बणे यातरू नां

भावें कोल गड्डीआं, सपीडीं छड्डीआं

घसण लख्ख टाइर, फैलाईए ज़हिर

तेल खूह मुक्कणे, धरत पई सुक्कणे

बेसबरे होए

विच्च घुंमणघेरी दे

गेड़ीआं खाईए, किते नां जाईए

जी धूड़ां पट्टीए, दस्सो की खट्टीए

सारे राह मल्ले, सूत नां चल्ले

जी चीख चिहाड़ा।

37. हाइकू

बहार

पंछी लग्गे गौण

फुल्ल खिड़े तूं हस्सें

आई दिसे बहार

फुल्ल

तारिआं ‘ते बाबे बैठे

माईआं चंन ‘ते कत्तण चरखा

बच्चे फुल्ल खिड़े धरती ‘ते

सौगात

चंदा मामा अंबरों

चानणी सौगात भेजे

खुश रख्खे बच्चे

दरी

मां नें दरी विछाई

चिड़ीआं तोतिआं वाळी

बच्चा सुपने अंदर उड्डे

इकमिक

पंछीआं दे गौण

फुल्लां दे रंगां च तेरा हासा

मैं नहीं इकल्ला

धरती मां

नीले पाणी ताल दे

हरे बिरख दा बिंब –

धरती मात सुजिंद

शुभ परभात

घुंमदा फिरदा सूरज

हर दर दसतक देवे

‘गुड्ड मौरनिंग’

सुजिंद

धरती मात सुजिंद…

नीले पाणी ताल दे

हरे बिरख दा बिंब

सावण

सावण आइआ

धरत कुड़ी नें सिर ते

बद्दल मटका चाइआ

38. सैकूलर

कौण बचिआ है सैकूलर अज्ज कल्ल

यार ?

अख़बार ?

सरकार ?

परचार ?

कि हथिआर ?

सैकूलर तां लगदे नें सिरफ़

रुख्ख

दुख्ख

सुख्ख

भुख्ख

ते जां कुख्ख !

39. नौ-जवान भगत सिंघ

मेरे दादे दे जनम वेले तूं बारां वरहिआं दा सी

शहीदी खून नाळ भिज्जी

जल्हिआं वाळे बाग़ दी मिट्टी नमसकारदा

दादा बारां वरहिआं दा होइआ

तूं 24 साला भर जवान गभ्भरू सी

तेरा शहीदी वेला सी

दादा गभ्भरू होइआ तां वी तूं

24 साला भर जवान गभ्भरू सी

मेरे पिता दे गभ्भरू होण वेले वी

तूं 24 साला भर जवान गभ्भरू सी

मैं 24 साल दा होइआ

तां वी तूं

24 साला भर जवान गभ्भरू सी

मैं24,26,27.......37 साल दा होइआ

तूं 24 साल दा भर जवान गभ्भरू ही रिहा

मैं हर जनम दिन ‘ते

बुढापे वल इक कदम वधदा हां

तूं हर शहीदी दिन ‘ते

24 साला भर जवान गभ्भरू हुंदा हैं

उंज असीस तां सारीआं मांवां दिंदीआं नें

“जिउंदा रहें सदा जवानीआं माणे”

पर तूं सच्चमुच्च जिउंदा हैं भर जवान गभ्भरू

सदा जवानीआं माणदा हैं

जिनहां अजे वी पैदा होणा है

उनहां गभ्भरूआं दे वी हाणदा हैं

40. ख़ून पसीना सिआही

मज़दूर इट्टां वट्टे ढोअ रहे

राज चिण रहे

मेरा सिआही दी कमाई नाल

मकान बण रिहा हौली हौली

नाल नाल मैं वी बण रिहां

बणके मकान बंदे नूं नवां जहान दिंदा

बणदा मकान बंदे नूं बड़ा गिआन दिंदा

सिआही दी कमाई नाल बणदे मकान नें

मैनूं दस्सिआ

कि किराए दे मकान दी कंध विच

किल्ल ठोकण ते

मालक मकान दा सीना किओं पाटदा सी

उस दा मकान पसीने दी कमाई दा सी

मेरे बच्चे दे मामूली सट्ट लग्गण ‘ते

पतनी दीआं अख्खां ‘चों

परल परल अत्थरू वगदे

तां मैं खिझदा

कि रोण वाली किहड़ी गल्ल होई

पर हुण मैं खिझदा तां मैनूं समझाउंदा

सिआही दी कमाई नाल बणदा मकान

कि खिझ नां भलिआ माणसा

बच्चे मावां दे ख़ून दी कमाई नाल बणे हन

बणके मकान बंदे नूं नवां जहान दिंदा

बणदा मकान बंदे नूं बड़ा गिआन दिंदा