जनवरी 22, 2026

writingDetail.created_by
By: प्रिं. विजै कुमार

जदों ज़िंदगी गरदिश दी पतझड़ दे दौर विच्चों लंघ रही होवे

मनुख्ख दी ज़िंदगी विच्च दुख्ख सुख, उतराअ चहड़ा, संघरश अते अनंद दी सथिती इस काइनात विच्च दिन रात, बसंत पतझड़ अते सूरज दे चहड़न अते अत्थम होण वांग है। ज़रा इह सोचके वेखो कि जेकर इस धरती उत्ते रात नां हुंदी तां मनुख्ख नूं आराम दे पल किवें नसीब होणे सन? रात ही दिन दे चहड़न दी उडीक पैदा करदी है। सूरज दे छिपण नाल ही उसदे चहड़न दी शान है। सूरज दे चहड़न अते अथमण वेले दीआं सुनहिरी किरनां दा नज़ारा किसदे मन नूं नहीं भाउंदा। चहड़दा सूरज चहड़दी कला अते अथमदा सूरज उदासी अते निवाण वल्ल नूं जाण दा प्रतीक है। बसंत वी पतझड़ तों बिनां अधूरी है। पतझड़ उदासी अते विरानी दी सूचक है अते बसंत खुशहाली अते अनंद दे उसतव मनाउण दा सुनेहा दिंदा है पर पतझड़ ही बसंत नूं आउण दा सद्दा दिंदी है। कविता वी सूरज दे चहड़न, छिपण अते बसंत पतझड़ अते संघरश अते अनंद नाल ही संपूरनता नूं प्रापत करदी है। हिंदी भाशा दे महान साहितकार मुनशी प्रेम चंद नें आपणी इक्क रचना विच्च लिखिआ है कि ज़िंदगी सपाट सड़क वांग नहीं सगों उस पथरीले राह दी तरहां है, जिस विच्च उच्चे नीवें टोए टिब्बे वी हन। मनुख्खी ज़िंदगी विच्च खोण पाउण, खशी उदासी, सफलता असफलता, कौड़े मिठ्ठे अनुभवां अते संघरश अते मंज़िल दी प्रापती दा सिलसिला लगातार चलदा ही रहिंदा है। सुख दुख्ख अते उदासी खुशहाली नूं ज़िंदगी दे चहड़दे लहिंदे परछावें दस्सिआ गिआ है।

असमान विच्च बदलां दी गरजण, मींह अते गड़े पैण तों बाअद बणन वाली सतरंगी पींघ मनुख्खी ज़िंदगी लई प्रेरना दा सरोत है। दुख्खां सुखां, संघरशां अते प्रापतीआं दे दौर विच्च मन नूं संतुलित रख्खण वाला विअकती ही ज़िंदगी जिऊण दा लुतफ़ लै सकदा है। अंतरराशटरी पध्धर उत्ते प्रसिध्धी हासल कर चुक्के उगयोग पती रतन टाटा नें आपणी इक्क मुलाकात विच्च किहा सी कि जदों तुहाडी ज़िंदगी विच्च बहुत ज़िआदा औकड़ां आउण लग्ग पैण तां समझो कि उह अकाल पुरख तुहानूं नवींआं ज़िंमेवारीआं सौंपण दी तिआरी कर रिहा है अते तुहाडी जिंदगी`विच इक्क नवीं तबदीली आउण वाली है। जिवें प्रीखिआवां तों बिनां जमातां पास करन दे सरटीफिकेट प्रापत नहीं हुंदे, उवें ही मनुख्ख औकड़ां दा साहमणा करन तों बिनां मज़बूत नहीं हुंदा। संघरश दा सबक उस छोटे जिहे बीज तों सिख्खो जो धरती विच्च दब जाण तों बाअद वी आपणा संघरश नहीं छड्डदा अते धरती विच्चों पौदा बणके उग्गण तक आपणा संघरश जारी रख्खदा है।

कई वार ज़िंदगी विच्च असफलतावां, औकड़ां अते मुसीबतां तुहाडी होंद दा प्रगटावा सिध्ध करन लई वी आउंदीआं हन। हिंदी दी इक्क कविता बूंद मनुख्खी ज़िंदगी लई बहुत वड्डा सबक है। असमान तों धरती वल्ल आ रही पाणी दी इक्क बूंद मन विच्च सोच रही सी कि पता नहीं कि उह अग्ग दे अंगारे विच्च डिगके सड़ जावेगी, पता नहीं कि उह मिट्टी विच्च मिल जावेगी पर धतरी उत्ते उह सिप्पी दे मूंह विच्च पैके मोती बण गई।

असफलतावां विच्चों ही सफलतावां दी उपज हुंदी है, हारां ही जितां नूं जनम दिंदीआं हन। प्रापतीआं खुशीआं प्रदान करदीआं हन, अप्रापतीआं आतम मंथन दे मौके प्रदन करदीआं हन। ज़िंदगी दे पलां नूं उतसव वांग मनाओ। गरदिश दे दिनां विच्च वी चहड़दी कला विच्च रहिण वाले लोक दूजिआं लई प्रेरना सरोत अते राह दसेरे बणदे हन। हाहाकार मचाउण नाल मुसीबतां अते समस्सिआवां घटदीआं नहीं सगों मनुख्ख दे मनोबल नूं डावांडोल करदीआं हन। इक्क जहाज़ दे दोवें इंजण फेल होण दी सथिती विच्च जहाज़ दे दूजे करमचारी हाहाकार मचाउण लग्ग पए। उनहां नूं लग्गा कि हुण जान बचण दी कोई संभावना नहीं। पाइलट नें उनहां करमचारीआं नूं किहा, “साडी पाइलट दी ट्रेनिंग दौरान सानूं इह सिखाइआ जांदा है कि आख़िरी दम तक हौसला काइम रख्खो अते इह गल्ल आपणे दिमाग विच्च रख्खो कि असीं ठीकठाक धरती उत्ते पहुंचणा है। जेकर तुसीं पहिलां ही हौसला हार गए तां तुहाडी मौत यकीनी है। हालात नाल लड़न लई तुसीं सारे मेरा साथ दिओ।”

जहाज़ दे करमचारीआं नें पाइलट दी गल्ल मंनके उसदा साथ दित्ता ते जहाज़ धरती उत्ते ठीकठाक पहुंच गिआ।

* * * * *