2
कैनेडा वरगे देश `च पंजाबण मुटिआरां दे उपरोथली हो रहे कतल। हर संवेदनशील अख्ख रोई। हर भावुक मन कुरलाअ उठ्ठिआ। धीआं ते भैणां वाले अत्थरूआं दी नदी `च डुब्ब मोए। औरत नूं सनमान देण वाले गुरूआं दे सिख्ख, आपणीआं पतनीआं ते धीआं दे कातल बणे किहड़ीं राहीं तुर्र पए नें? किहड़ी मारू सोच नें उहनां दी बुध्धी भ्रिशट कर दिती ए? किउं उह गरकीआं कदरां कींमतां दे राह तुर्र पए नें?
लड़ीवार - 2
कतलां तों उठे कई सवाल, हर सूझवान दी सोच नूं हलूणदे नें। की दाज दे लालचीआं दी भुख्ख नां पूरी होण `ते मजबूर बाप नूं आपणी लाडली दी अरथी मोढे `ते ढोणी पैंदी ए? की इह कैनेडा आउण दे लालच वस्स अणजोड़ रिशतिआं दी वजहा तां नहीं जद इक्क शराबी पती अहिसासां नाल भरी ऐम਼ ए਼ पास लड़की दे सुपनिआं दी तौहीन करदा है ते उसदे उचेरे मानसिक पध्धर तों चिहड़ के उसदा फसता ही वढ्ढ दिंदा है। इह वी हो सकदा है कि पतनी नूं पती दे गैर औरतां नाल संबंधां दी सूह दी कीमत आपणी जान दे के तारनी पैंदी होवे। कारन तां मरद दी हैंकड़ वी हो सकदा है जो औरत नूं पैर दी जुत्ती समझदा है ते उसदीआं कुताहीआं दा मुल्ल औरत नूं बहुत महिंगा पैंदा होवे।
कारन कोई वी होण। उहनां कारनां नूं समझण ते उहने उसारू ते भविखमुख्खीहल्ल तलाशणा, समें दी मुख्ख लोड़ है।
कुख्ख `च कुड़ी-मारां दी कौम तों पतनी-मारां दी कौम तीक पहुंचण दा किहड़ा राह, असीं अखतिआर कर लिआ है? समुच्चे भाईचारे दीआं सरब विआपक सुच्चीआं कदरां कीमतां दे धारनी, आपणे सरबनाश दे राह तां नहीं तुर्र पए?
अज्ज कल्ल पैसे दी दौड़ `च उलझिआ हर विअकती, जिंदगी दे अरथां अते जिउण दे अदब तों विरवा, मकानकी जिंदगी जीअ रिहा है। मर गए अहिसासां वाला मनुख्ख रोबोट बण के कतल करन ते पिआर करन विच्च फरक किंझ समझेगा? जिंदगी दे समुच्च दी नां समझी सानूं बहुत महिंगी पै रही है। साडे कोल समां ही नहीं घर `च बैठण दा, प्रीवार बणन ते बणाउण दा अते प्रीवारक माहौल दी सुचज्जता चों जीवन सोच नूं निखारन दा। कदे बच्चिआं नाल गल्लां ते पिआर तां करिउ। इक्क दूजे दे कोमल अहिसासां दी थाह पाउण दी कोशिश तां करिउ। जिंदगी दी समझ आपे आ जावेगी।
सुघ्घड़ ते संतुलत सोच वाले समाज दे पहिरेदारो ते बुध्धीजीवीओ! उठो! कुझ्झ ठोस उपराले करीए। मापिआं दी अख्ख `च दरद दा सिवा बलण तों रोकीए। मासूमां दी सोच `च उमरां लंमेरी पीड़ दी वेदना नां उकरन देईए। वकत दे सफे `ते कतलां दी करुण्णामई कहाणी नां लिखण देईए। इस मातमी सोच दे विहड़े चानण तरौंकीए।
पंजाबी समाज तुहाडे तों नरोए ते सारथिक सेध दी उडीक करेगा।
3
रिशतिआं दी ज़रज़री होंद दा वासता
दस कु साल पहिलां दी गल्ल। भारत विच्च इक्क अधिआपक दा घर सारे रिशतेदारां दे निआणिआं दा होसटल। आपणे बच्चिआं ते प्रीवार दी कीमत ते गलत/ठीक तरीके नाल रिशतेदारां नूं खुश करन दी तरजीह। उहनां `चों कोई इंजनीअरिंग कालज, कोई यूनीवरसिटी गिआ ते फिर उह सारे प्रीवारां समेत विदेश `च आ, मलटी मिलीअनरी बण गए।
उही टीचर रिशतेदारां दे नां चाहुण `ते कैनेडा आउंदा है। बदले होए समें ते हालातां विच, भला दिहाड़ीदार टीचर उहनां बच्चिआं दा की लगदा है ते की लगदे नें टीचर दे बच्चे? उहनां दी सांझ तां मिलीअनरज़ नाल ही हो सकदी है। रिशतिआं दा इक्क सच्च।
टीचर नूं सानफरांसिसको तों फोन आउंदा है कि सर मैं 25 साल पहिलां तुहाडे कोलों पहड़दा सी। अखबार `च तुहाडा नाम पहड़िआ तां मैं काल कीता है। शाइद तुहानूं चेता नां होवे पर अज्ज मैं जो वी हां तुहाडे करके हां। मैं तुहानूं मिलण जरूर आवांगा। रिशतिआं दा इक्क होर सच्च।
रिशतिआं दे दो सच्च। दो धारनावां। जीवन नूं प्रीभाशित करन दे दो नजरीए।
रिशते हुण सिरफ लोड़ां जां जरूरतां दे नें। रिशता उनी देर ही जोड़िआ जांदा है ते निभाइआ जांदा है जद तीक इसदी लोड़ है।
रिशते जद रुत्तबिआं ते माइक बराबरी दे मुथाज हो जांदे नें तां सिस्सक के रहि जांदा है आपणापण। वाशप हो जांदी है पुर-खलूस पळां दी सांझ। फिर असीं फाइदिआं `चों रिशते तलाशदे हां।
रिशते समाजिक तंदां दा नरोइआपण हुंदे नें। जे तंदां ज़रज़री हो गईआं तां किस तरां बचेगा समाजिक ताणा बाणा? असीं ढहि ढेरी हो रहे समाज दे चशमदीद पर मूक दरशक हां।
‘केरां आपणे रिशतिआं दी चिखा सेकण वालिआं नूं याद रख्खणा चाहीदा है कि जिंदगी दे किसे मोड़ `ते, रिशतिआं दा गुंमिआ सेक किधरों नहीं थिआवेगा।
जद रिशते सुंगड़न लग पैण तां कदरां-कीमतां दी हिक्क `च दरद शुरू हो जांदा है।
रिशतिआं नूं तिड़कन नां दिउ। ‘केरां आई तरेड़, मन दे चितरपट्ट तों कदे वी मिटदी नहीं।
हर रिशते दा आदर करो। रिशतिआं दा निघ्घ ते खलूस साडा विरसा। इहनां विचली अपणत्त ते मुहब्बत, साडा सुख्खन। इहनां दी संजीदगी, सदीवता ते सुहप्पण, साडे मुहांदरे दे नकश।
रिशतिआं नूं निभाउण दी तांघ मन `च पालण वाले, हर रूप ते हर समें विच्च रिशतिआं नूं चिरंजीवता बखशदे नें।
जे रिशते नां रहे तां असीं बजुरगां दी असीस तों विरवे हो जावांगे। सिर पलोसदीआं मावां दे दीदआं `च छलकदे मोह दे समुंदर नूं सिस्सक जावांगे। वीरां दीआं बाहां गुआच जाणगीआं। हंझू `च डुब्ब मोएगी रख्खड़ी। धीआं बाबल दे विहड़े तों आउंदी हाक लई तरस जाणगीआं। यख्ख हो जावेगी बोटां दी निघ्घी गोद। सरद हो जाणगीआं अग्ग दी उमर नूं लोचदीआं रीझां।
रिशतिआं नूं रिशतिआं दे सच्च `च समझण ते निभाउण वाले ही संतुलित समाज दी वागडोर संभालदे नें।
कौण संभालेगा इह वागडोर?

