मनजीत कौर अंबालवी बच्चिआं दी मानसिकता नूं टुंबण वालीआं रचनावां लिखण वाली बाल साहितकार है। उस दीआं हुण तक्क 10 पुसतकां प्रकाशत हो चुक्कीआं हन, जिनहां विच्च तिंन कावि संग्रहि, चार कहाणी संग्रहि ते तिंन वारतक दीआं पुसतकां शामल हन।
चरचा अधीन ‘आ जा चिड़ीए’ कहाणी संग्रहि उस दी 11वीं पुसतक है। इनहां पुसतकां विच्चों ‘चानण दे फुल्ल’ अते ‘मां दीआं मिठ्ठीआं लोरीआं’ नूं हरिआणा साहित अकाडमी नें सरवोतम पुसतक पुरसकार दित्ते हन। बच्चिआं नाल बावासता होण करके मनजीत कौर अंबालवी उनहां दी मानसिकता नूं पूरी तरहां समझदी है। इस लई उह आपणीआं रचनावां राहीं बाल मनां नूं रूह दी ख़ुराक दे के त्रिपत करदी है। ‘आ जा चिड़ीए’ बाल कहाणी संग्रहि विच्च कुल 13 कहाणीआं हन। भावें इह कहाणीआं बच्चिआं दी मानसिकता नूं टुंबदीआं होईआं मनप्रचावा वी करदीआं हन, प्रंतू इह समाजिक सरोकारां नाल संबंधत कहाणीआं हन, जिहड़ीआं बच्चिआं लई प्रेरना सरोत साबत होणगीआं। इह सारीआं कहाणीआं सिखिआदाइक हन। मुख्ख तौर ‘ते माता-पिता, दादा-दादी अते नाना-नानी दे पातरां राहीं कहाणीआं सुणा के बच्चिआं नूं सिखिआ दित्ती गई है तां जो उनहां विच्च चंगे गुण पैदा हो सकण।
इस तों इलावा उह आपणे पुरखिआं दी अहिमीअत नूं समझ सकण। इस लई इह कहाणीआं बच्चिआं नूं समाज दे ताणे बाणे विच्च विचरण सहाई होणगीआं। पहिली कहाणी ‘दिलप्रीत दी सिआणप’ बच्चिआं नूं मिहनत करन, सिहतमंद रहिण लई बाज़ार दा खाणा खाण तों वरजण, लड़कीआं नूं आपणी हिफ़ाजत आप करन, बहादर बणन, बज़ुरगां दे गुणा नूं ग्रहिण करन दी सलाह देण अते कुड़ीआं नूं चिड़ीआं बणन दी थां बहादर बणन विच्च मददगार बणेगी। ‘खब्बचू बिल्ली’ हर मुसीबत दा मुकाबला करन, पिआर बदले पिआर पाउण अते अंगहीणता नूं उसारू सोच नाल सोचके सफल होण दी प्रेरना दिंदी है।
‘दरिआ दिल’ कहाणी गुस्से होण दे नुकसान, मिहनत दा फल मिठ्ठा होण अते आरथिक कमज़ोरी नूं द्रिहड़ इरादे नाल दूर करन दी नसीअत दिंदी है। नानीआं-दादीआं दीआं कहाणीआं हमेशा ज़िंदगी सफल बणाउण लई सारथिक हुंदीआं हन। चंगा जीवन जिओण लई कहाणीआं तां इक साधन बणाईआं गईआं हन। ‘चलाक बिल्ला’ कहाणी बच्चिआं नूं हर समाजिक बुराई नाल नजिठ्ठण दा बल बख़शदी है। चलाक बिल्ले भाव समाज विरोधी अनसर नाल किवें निपटिआ जा सकदा है, जिवें पंछीआं नूं बचाउण लई चोगा उचे थां रख्ख के बिल्ले तों बचाइआ गिआ है। ‘इक्क रोटी’ कहाणी सबर संतोख नाल जीवन बसर करन दी तरकीब दस्सदी है। इस तों इलावा बज़ारू मैदे दीआं बणीआं मैगी वरगीआं सवादी चीज़ां सिहत लई किवें हानीकारक बणदीआं हन। सिरताज नूं बिमार होण तों बाअद बलराज दी नसीअत समझ पैंदी है।
‘उडारी’ कहाणी पंछीआं नूं पिंजरे विच्च कैद करन दा विरोध करदी होई बच्चिआं नूं आज़ादी दे अरथ समझाउंदी है। तोते दा पिंजरे विच्चों बाहर कढ्ढणा अते उड जाणा आज़ादी दा प्रतीक है।‘
मिठ्ठू मेरे मिठ्ठू’ कहाणी समें दी नज़ाकत मुताबक बहुत ढुकवीं है किउंकि बच्चे मोबाईल दी वरतों लोड़ तों वधेरे करदे रहिंदे हन, जिस नाल पहड़ाई विच्च पछड़ जांदे हन। इस कहाणी विच्च वड्डी भैण कमल आपणे भरा अमनप्रीत सिंघ नूं समझाउण विच्च सफल हुंदी है, जो बच्चिआ लई लाभदाइक हो सकदी है।
‘बुरे कंम दा बुरा नतीजा’ कहाणी वी रघूनाथ मछेरे दे वड्डी शारक मछ्छली वल्लों ज़ख़मी करन तों बाअद होई मौत दा बदला उस दा पुत्तर चिराग छोटीआं मछ्छीआं नूं पकड़ के जंगल विच्च तड़फ-तड़फ के मरन लई छड्ड दिंदा है। इक दिन जंगल विच्च चीता आ जांदा है, मौत साहमणे विखाई दिंदी है, प्रंतू इक्क शिकारी अचनचेत मौके ‘ते आ के चीते मार दिंदा है, जिस करके चिराग बच गिआ। शिकारी नें बदले दी थां पिआर करन लई समझाइआ। इह कहाणी चंगा शहिरी बणन दी सिख्खिआ दिंदी है।
‘बब्बर शेर’ कहाणी वी बच्चिआं नूं अल्हड़ उमर विच्च बज़ुरगां दा सतिकार करन लई अते बहादरी दीआं कहाणीआं दादी वल्लों सुणाउण नाल बहुत वधीआ प्रभाव पैंदा है, जिस करके उह देश ते कौम लई जान निछावर करन लई ततपर हो जांदे हन। छोटे साहिबज़ादिआं दी बहादरी दी गाथा सुणन करके बबलू बहादर बण जांदा है। भाव हर मुशकल वाली समस्सिआ दे हल लई बब्बर शेर बणिआं जा सकदा है। इक्क किसम नाल आपणी विरासत नाल जुड़े रहिण दा वी संदेश दिंदी है।
‘आ जा चिड़ीए’ कहाणी विच्च पंछीआं नूं पिंजरिआं विच्च कैद करके वेचण, मोबाईल टावरां, कीटनाशक दवाईआं, रुख्खां दी कटाई, बालिआं वालीआं छत्तां अते रौशनदाना तों बिनां घरां दे पंछीआं ते पैण वाले मारू प्रभावां बारे दस्सिआ गिआ है। गुरमन अते रमन पिंजरिआं विच्च पंछीआं नूं कैद करन वालिआं तों पुलिस दा डरावा दे के छुडवा लैंदे हन। आधुनिकता दे माड़े प्रभावां बारे नौजवान बच्चिआं विच्च जाग्रती लिआउण दा कंम करेगी।
‘घणछावां बूटा’ बच्चिआं विच्च पंछीआं दी वेख भाल अते उनहां नूं सुरख्खिअत रख्खण दी भावना पैदा करदी है। बच्चे आपणे मां बाप दी कारोबार विच्च मदद करन लई वी प्रेरत होणगे। टटीरी जिवें आपणे बच्चिआं दी सुरख्खिआ लई आपणी जान दी बाजी लाउंदी है, बिलकुल इसे तरहां मां वी उस दी तरहां आपणे बच्चिआं लई घणछावां बूटा हुंदी है।
‘इह साडे नें’ कहाणी तिंन सहेलीआं सुहाना, दीपा अते अंबर दी है, जिहड़ीआं नूं दादी नें किसे चीज़ ते मेर-तेर करन तों वरजके सांझी साडी चीज़ कहिण दा बल सिखाइआ अते वड्डिआं दा सतिकार करन दी नसीअत दित्ती। सफाई रख्खणा अते एके दी बरकत दी महत्तता दस्सी, जिस नाल बच्चिआं दा जीवन बिहतरीन ढंग नाल विचरेगा।
‘अंमा’ कहाणी लोड़मंद दी मदद करन अते उस नाल हमदरदी ज़रूरी हुंदी है। इस तों इलावा जेकर पिता दी मौत तों बाअद इनसान मिहनत मुशक्कत करके परिवार दी पालणा करदा है तां ज़िंमेवारी दा अहिसास हुंदा है। पिआर वंडण नाल दूजे पासे तों वी पिआर मिलदा है, जिवें अंमा नूं कशमीरी शाल रज़ब अली अते रजब अली नूं गरम टोपी दादी नें दित्ती सी।
60 पंनिआं, 200 रुपए कीमत वाला इह कहाणी संग्रहि गोसल प्रकाशन, पिंड गोसल, डाक घर सहारनमाजरा, तहिसील पाइल ज़िल्हा लुधिआणा नें प्रकाशत कीती है।
***

