अक्टूबर 15, 2009

writingDetail.created_by
By: प्रिंसीपल सरवण सिंघ

15 - रावी जिहलम चनाब नूं सलाम आखणा

पिआरे प्रवेज़ इलाही साहिब, मुख्ख मंतरी पंजाब, लाहौर। आदाब सलाम दे नाल ग़ुज़ारिश ए कि कद आईए लाहौर दीआं दूजीआं इंडो-पाकि पंजाब खेडां वेखण? दसंबर 2004 विच्च पटिआले दीआं पहिलीआं दुवल्लीआं पंजाब खेडां `च शामल हो के तुसीं सद्दा दे गए सौ पई अगले साल तुसीं वी लाहौर दीआं खेडां `ते हुंम हुंमा के आइआ जे। नेंदे भाजी वजों साडा एधरले पंजाबीआं दा ओधर जाणा वी बणदा ए। सिआलकोटीए शाइर धनी राम चात्रिक दे कहिण अनुसार असीं तां मेले जाण वाले जट्टां वांग पग्ग, झग्गे चादरे नवें सिवाए के … दमामे मारदे लाहौर जाण लई तुहाडे वल्लों तरीक पए उडीकदे आं। साडे शाइर सुरजीत पातर नें पटिआले दा खेड मेला विछड़न समें साडे सारिआं वल्लों लहिंदे पंजाब दे भरावां नूं मोह भिज्जी सलाम भेजी सी। आखिआ सी:

… रावी जिहलम चनाब नूं सलाम आखणा,

असीं मंगदे हां ख़ैर सुबहा शाम आखणा …।

आपणी सभ दी ख़ैर इहदे विच्च ई ए पई आपां मिलण गिलण दे बूहे खुल्ल्हे रख्खीए ते मिलदे गिलदे वी रहीए। बड़ी देर इह बूहे ढोई रख्खे नें जीहदे नाल इक्क दूजे नूं दुख्ख ई मिलिआ ए, दुख्ख वंडाइआ नहीं गिआ। सिआणे आंहदे नें पई भज्जीआं बांहीं गल नूं आउंदीआं नें। जरमनां नूं वंडण वाली बरलिन दी दिवार ढहि गई ए अते उत्तरी ते दख्खणी कोरीआ इक्क दूजे नूं जफ्फीआं पाण डहे नें। 2002 `च बूसान दीआं एशिआई खेडां समें लंमी जुदाई बाअद दोहां कोरीआं दे खिडारी `कठ्ठे होए तां समुच्चे कोरिआई लोकां नूं अथाह ख़ुशी होई सी। गल्ल एहो सी पई दख्खणी कोरीआ नें बूसान ढुक्कण लई दिलों सद्दा दित्ता ते उत्तरी कोरीआ नें दिलों परवान कीता। दिल मिलदिआं नूं कोई कदों कु तक रोक सकदै? आपां नूं वी चहड़दे ते लहिंदे पंजाब दे खिडारीआं ते अवाम नूं इक्क दूजे नाल मिलाउण दे ढोअ ढुकाउंदे रहिणा चाहीदै।

बूसान विच्च चहड़दे पंजाब तों राजा रणधीर सिंघ ते लहिंदे पंजाब तों मुहंमद लतीफ भट्ट वी खेड अधिकारीआं वजों हाज़र सन। दोहें आपो आपणे मुलकां दीआं ओलंपिक ऐसोसीएशनां दे सकत्तर जनरल सन ते हुण वी हन। उत्तरी ते दख्खणी कोरीआ दे खिडारीआं नूं मिलदिआं वेख के उनहां दे मन `च विचार आइआ, किउं नां भारत ते पाकिसतान नूं इंडो-पाकि खेडां दे ज़रीए इक्क दूजे दे होर नेड़े लिआंदा जावे ते दोहां देशां विचकार अमन नूं होर पक्का कीता जावे? भारत ते पाकिसतान विचकार अमन दी जिंनी लोड़ पंजाबीआं नूं ए उनी शाइद ही किसे होर नूं होवे। जद दोहां मुलकां विच्च लड़ाई झगड़ा हुंदा ए तां सभ तों वध्ध सेक दोहां पंजाबां नूं ई लग्गदा ए।

फिर पता ई ए पई भारत ते पाकिसतान दीआं ओलंपिक ऐसोसीएशनां ते दोहां देशां दीआं सरकारां दे मुखीआं दी सहिमती होई। पिछ्छों दोहां पंजाबां दे मुख्ख मंतरीआं ते खेड अदारिआं नें भरपूर यतन कीते अते दोहां पंजाबां दरमिआन दुवल्लीआं खेडां कराउणीआं संभव हो सकीआं। ओधर साडे वरगे कालमनवीस कदों दे लिखण डहे सन पई फिर आवेगा सुआद जदों चहड़दे ते लहिंदे पंजाब दे खिडारी आपस विच्च खेडे। जदों इको बोली बोलण वाले दो मुलकां दे खिडारीआं नें ‘लईं नूरिआ’ ते ‘देईं बीरिआ’ कहिंदिआं गेंदां लईआं दित्तीआं ते फट्टे खड़काए। जदों पंजाहविआं `च होए दोहां पंजाबां दे कबड्डी मैचां अते पहिलवान गामे, ग़ुलाम, कल्लू ते किक्कर सिंघ होरां वाले दिन याद आए।

उनहां दिनां दी उडीक करदिआं मैं आपणी किताब ‘खेड दरशन’ विच्च लिखिआ सी, “इक बंने लाहौरीए ते लाइलपुरीए होणगे ते दूजे बंने जलंधरीए ते अंबरसरीए। सिआलकोटीआं ते शेख़ूपुरीआं अते फरीदकोटीआं ते फिरोज़पुरीआं विचकार बुरदां लग्गणगीआं। मिंटगुंमरीए ते संगरूरीए इक्क दूजे नूं वंगारनगे वी ते पिआरनगे वी। दरशक दोहां पंजाबां दे चोबरां नूं हल्लाशेरी देणगे। अजिहे खेड मेले ओड़कां दे भरनगे। की इह सुफ़ना कदे सच्च होवेगा?”

इह सुफ़ना सच्च हो गिआ जदों लाहौरों जगाई अमन दी मिशाल 5 दसंबर 2004 नूं पटिआले दे यादविंदरा सटेडीअम विच्च पुज्जी। सटेडीअम ख़लकत नाल भरिआ होइआ सी ते दूधीआ रौशनी नाल जगमगा रिहा सी। चौधरी साहिब तुसीं मेले दे मुख्ख महिमान सौ ते एधरले पंजाब दा मुख्ख मंतरी कैपटन अमरिंदर सिंघ मुख्ख मेज़बान सी। याद जे नां जिहड़े मोह भरे अलफाज़ कैपटन नें कहे सन-इक दिन इह बाडर शाडर मिट जाणगे ते गेट शेट सभ खुल्ल्ह जाणगे। जेकर साडे संबंध इंज ही मिठ्ठड़े हुंदे गए तां दुनीआं दी कोई वी ताकत सानूं विछड़े भरावां नूं मिलणों रोक नहीं सकेगी। ते तुसीं वी ओने ही मोह नाल किहा सी-आपां मेल मिलाप ते अमन दी मंज़ल लई राह लभ्भ लिआ ए। लोड़ सिरफ़ इस `ते इक्क जुट्ट हो के तुरन दी ए। नाल ही तुसां सद्दा दित्ता सी पई अगले साल इहो खेडां दूजी पारी वजों लाहौर `च होणगीआं ते तुसीं हुंम हुंमा के आइआ जे।

इक साल `ते मंनिआं पई पाकिसतान ते कशमीर `च भुचाल आ जाण कारन खेडां अगले साल तक मुलतवी करनीआं पईआं। हुण `ते तीजा साल पिआ जांदा ए। सुख्ख नाल फसल वाड़ी दोहीं पासीं वाहवा हो रही ए ते राज वी अमन अमान नाल ई चल्ल रहे नें। एधरले पंजाब दे नवें मुख्ख मंतरी परकाश सिंघ बादल वी खेडां दे बड़े प्रेमी नें। सिआसत दा ओलंपीअन सुखदेव सिंघ ढींडसा उनहां दी सज्जी बांह ए। हुण दोहां पंजाबां दे खिडारीआं विचकार खेडां कराउण दा की अड़िक्का ए? पंजाब विच्च खेडां कराउण लई सिआल दी रुत्त सभ तों वधीआ गिणी जांदी ए। हाले पंज छे महीने पए नें सिआल आउण `च। एना समां बहुत हुंदा ए खेड मेला कराउण दीआं तिआरीआं लई। ओधर तुसीं ते एधर बादल साहिब, एधर राजा रणधीर सिंघ ते ओधर मुहंमद लतीफ भट्ट मुड़ तारां मिलाओ ते लाहौर दीआं दूजीआं भारत-पाकि पंजाब खेडां लई तारीक पक्की करो तां जो खिडारी ते खेड प्रेमी आपणा प्रोगराम ओसे मुताबिक बणाउण।

2008 ओलंपिक खेडां दा वरहा ए। अल्ला ख़ैर करे कि पंजाब दी धरती दा जाइआ कोई जुआन ओलंपिक खेडां दे जित्त-मंच उते चहड़ सके। चहड़दे ते लहिंदे पंजाब दे खिडारीआं नूं हर साल दोहां पंजाबां वल्लों वारो वारी सांझीआं पंजाब खेडां उते सद्दण नाल जिथे इस खित्ते विच्च अमन ते पिआर बरकरार रहेगा उथे होर वी कई फाइदे होणगे। दोहां पंजाबां ते दोहां देशां विचकार आपसी वपार ते आरथिक विकास दीआं बड़ीआं संभावनावां हन। मानयोग मुख्ख मंतरी जीओ, आपणे राजसी रुझेविआं विचों कुझ्झ समां कढ्ढो ते जिहड़े अलफाज़ पहिलीआं पंजाब खेडां समें पटिआले `च कहे सन उहनां `ते ग़ौर फुरमाओ। की पता इह खेडां किसे दिन ‘पंजाबी ओलंपिकस’ दा रूप धार लैण ते कुल्ल दुनीआं `च वसदे पंजाबी इनहां विच्च शामल होण लग्ग पैण!