پِیارے پْرویذ اِلاہی ساہِب٬ مُکھّ مںتّری پںجّاب٬ لاہَۄر۔ آداب سلام دے نال غُذارِش اے کِہ کد آئیِئے لاہَۄر دِییاں دُۄجِییاں اِںڈۄ-پاکِہ پںجّاب کھیڈاں ویکھݨ? دسمبّر 2004 وِچّ پٹِیالے دِییاں پہِلِییاں دُولِّییاں پںجّاب کھیڈاں `چ شامل ہۄ کے تُسِیں سدّا دے گئے سَۄ پئی اگلے سال تُسِیں وی لاہَۄر دِییاں کھیڈاں `تے ہُمّ ہُمّا کے آئِیا جے۔ نیںدے بھاجی وجۄں ساڈا ایدھرلے پںجّابِییاں دا اۄدھر جاݨا وی بݨدا اے۔ سِیالکۄٹِیئے شائِر دھنی رام چاتْرِک دے کہِݨ انُسار اسِیں تاں میلے جاݨ والے جٹّاں واںگ پگّ٬ جھگّے چادرے نویں سِوائے کے … دمامے ماردے لاہَۄر جاݨ لئی تُہاڈے ولّۄں ترِیک پئے اُڈِیکدے آں۔ ساڈے شائِر سُرجِیت پاتر نیں پٹِیالے دا کھیڈ میلا وِچھڑن سمیں ساڈے سارِیاں ولّۄں لہِںدّے پںجّاب دے بھراواں نُۄں مۄہ بھِجّی سلام بھیجی سی۔ آکھِیا سی:

… راوی جِہلم چناب نُۄں سلام آکھݨا٬

اسِیں مںگّدے ہاں خَیر سُبہا شام آکھݨا …۔

آپݨی سبھ دی خَیر اِہدے وِچّ ای اے پئی آپاں مِلݨ گِلݨ دے بُۄہے کھُلّہے رکھِّیئے تے مِلدے گِلدے وی رہِیئے۔ بڑی دیر اِہ بُۄہے ڈھۄئی رکھّے نیں جِیہدے نال اِکّ دُۄجے نُۄں دُکھّ ای مِلِیا اے٬ دُکھّ وںڈّائِیا نہِیں گِیا۔ سِیاݨے آںہدے نیں پئی بھجِّییاں باںہِیں گل نُۄں آئُںدِییاں نیں۔ جرمناں نُۄں وںڈّݨ والی برلِن دی دِوار ڈھہِ گئی اے اتے اُتّری تے دکھّݨی کۄرِییا اِکّ دُۄجے نُۄں جپھِّییاں پاݨ ڈہے نیں۔ 2002 `چ بُۄسان دِییاں ایشِیائی کھیڈاں سمیں لمّی جُدائی بائد دۄہاں کۄرِییاں دے کھِڈاری `کٹھّے ہۄئے تاں سمُچّے کۄرِیائی لۄکاں نُۄں اتھاہ خُشی ہۄئی سی۔ گلّ ایہۄ سی پئی دکھّݨی کۄرِییا نیں بُۄسان ڈھُکّݨ لئی دِلۄں سدّا دِتّا تے اُتّری کۄرِییا نیں دِلۄں پروان کِیتا۔ دِل مِلدِیاں نُۄں کۄئی کدۄں کُ تک رۄک سکدَے؟ آپاں نُۄں وی چڑھدے تے لہِںدّے پںجّاب دے کھِڈارِییاں تے اوام نُۄں اِکّ دُۄجے نال مِلائُݨ دے ڈھۄء ڈھُکائُںدے رہِݨا چاہِیدَے۔

بُۄسان وِچّ چڑھدے پںجّاب تۄں راجا رݨدھِیر سِںگھّ تے لہِںدّے پںجّاب تۄں مُہمّد لتِیپھ بھٹّ وی کھیڈ ادھِکارِییاں وجۄں ہاذر سن۔ دۄہیں آپۄ آپݨے مُلکاں دِییاں اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشناں دے سکتّر جنرل سن تے ہُݨ وی ہن۔ اُتّری تے دکھّݨی کۄرِییا دے کھِڈارِییاں نُۄں مِلدِیاں ویکھ کے اُنہاں دے من `چ وِچار آئِیا٬ کِئۄں ناں بھارت تے پاکِستان نُۄں اِںڈۄ-پاکِہ کھیڈاں دے ذرِیئے اِکّ دُۄجے دے ہۄر نیڑے لِیاںدا جاوے تے دۄہاں دیشاں وِچکار امن نُۄں ہۄر پکّا کِیتا جاوے؟ بھارت تے پاکِستان وِچکار امن دی جِنّی لۄڑ پںجّابِییاں نُۄں اے اُنی شائِد ہی کِسے ہۄر نُۄں ہۄوے۔ جد دۄہاں مُلکاں وِچّ لڑائی جھگڑا ہُںدّا اے تاں سبھ تۄں ودھّ سیک دۄہاں پںجّاباں نُۄں ای لگّدا اے۔

پھِر پتا ای اے پئی بھارت تے پاکِستان دِییاں اۄلمپِّک اَیسۄسِیئیشناں تے دۄہاں دیشاں دِییاں سرکاراں دے مُکھِییاں دی سہِمتی ہۄئی۔ پِچھّۄں دۄہاں پںجّاباں دے مُکھّ مںتّرِییاں تے کھیڈ ادارِیاں نیں بھرپُۄر یتن کِیتے اتے دۄہاں پںجّاباں درمِیان دُولِّییاں کھیڈاں کرائُݨِییاں سمبھّو ہۄ سکِییاں۔ اۄدھر ساڈے ورگے کالمنوِیس کدۄں دے لِکھݨ ڈہے سن پئی پھِر آویگا سُیاد جدۄں چڑھدے تے لہِںدّے پںجّاب دے کھِڈاری آپس وِچّ کھیڈے۔ جدۄں اِکۄ بۄلی بۄلݨ والے دۄ مُلکاں دے کھِڈارِییاں نیں ’لئیِں نُۄرِیا‘ تے ’دیئیِں بِیرِیا‘ کہِںدِّیاں گیںداں لئیِیاں دِتِّییاں تے پھٹّے کھڑکائے۔ جدۄں پںجّاہوِیاں `چ ہۄئے دۄہاں پںجّاباں دے کبڈّی مَیچاں اتے پہِلوان گامے٬ غُلام٬ کلُّۄ تے کِکّر سِںگھّ ہۄراں والے دِن یاد آئے۔

اُنہاں دِناں دی اُڈِیک کردِیاں مَیں آپݨی کِتاب ’کھیڈ درشن‘ وِچّ لِکھِیا سی٬ “اِک بنّے لاہَۄرِیئے تے لائِلپُرِیئے ہۄݨگے تے دُۄجے بنّے جلںدھّرِیئے تے امبّرسرِیئے۔ سِیالکۄٹِییاں تے شیخُۄپُرِییاں اتے پھرِیدکۄٹِییاں تے پھِرۄذپُرِییاں وِچکار بُرداں لگّݨگِییاں۔ مِںٹّگُمّرِیئے تے سںگّرُۄرِیئے اِکّ دُۄجے نُۄں وںگّارنگے وی تے پِیارنگے وی۔ درشک دۄہاں پںجّاباں دے چۄبراں نُۄں ہلّاشیری دیݨگے۔ اجِہے کھیڈ میلے اۄڑکاں دے بھرنگے۔ کی اِہ سُفنا کدے سچّ ہۄویگا؟”

اِہ سُفنا سچّ ہۄ گِیا جدۄں لاہَۄرۄں جگائی امن دی مِشال 5 دسمبّر 2004 نُۄں پٹِیالے دے یادوِںدّرا سٹیڈِیئم وِچّ پُجّی۔ سٹیڈِیئم خلکت نال بھرِیا ہۄئِیا سی تے دُۄدھِییا رَۄشنی نال جگمگا رِہا سی۔ چَۄدھری ساہِب تُسِیں میلے دے مُکھّ مہِمان سَۄ تے ایدھرلے پںجّاب دا مُکھّ مںتّری کَیپٹن امرِںدّر سِںگھّ مُکھّ میذبان سی۔ یاد جے ناں جِہڑے مۄہ بھرے الپھاذ کَیپٹن نیں کہے سن-اِک دِن اِہ باڈر شاڈر مِٹ جاݨگے تے گیٹ شیٹ سبھ کھُلّہ جاݨگے۔ جیکر ساڈے سمبّںدھّ اِںج ہی مِٹھّڑے ہُںدّے گئے تاں دُنِییاں دی کۄئی وی تاکت سانُۄں وِچھڑے بھراواں نُۄں مِلݨۄں رۄک نہِیں سکیگی۔ تے تُسِیں وی اۄنے ہی مۄہ نال کِہا سی-آپاں میل مِلاپ تے امن دی مںذّل لئی راہ لبھّ لِیا اے۔ لۄڑ سِرف اِس `تے اِکّ جُٹّ ہۄ کے تُرن دی اے۔ نال ہی تُساں سدّا دِتّا سی پئی اگلے سال اِہۄ کھیڈاں دُۄجی پاری وجۄں لاہَۄر `چ ہۄݨگِییاں تے تُسِیں ہُمّ ہُمّا کے آئِیا جے۔

اِک سال `تے منِّیاں پئی پاکِستان تے کشمِیر `چ بھُچال آ جاݨ کارن کھیڈاں اگلے سال تک مُلتوی کرنِییاں پئیِیاں۔ ہُݨ `تے تِیجا سال پِیا جاںدا اے۔ سُکھّ نال پھسل واڑی دۄہِیں پاسِیں واہوا ہۄ رہی اے تے راج وی امن امان نال ای چلّ رہے نیں۔ ایدھرلے پںجّاب دے نویں مُکھّ مںتّری پرکاش سِںگھّ بادل وی کھیڈاں دے بڑے پْریمی نیں۔ سِیاست دا اۄلمپِّیئن سُکھدیو سِںگھّ ڈھِیںڈسا اُنہاں دی سجّی باںہ اے۔ ہُݨ دۄہاں پںجّاباں دے کھِڈارِییاں وِچکار کھیڈاں کرائُݨ دا کی اڑِکّا اے؟ پںجّاب وِچّ کھیڈاں کرائُݨ لئی سِیال دی رُتّ سبھ تۄں ودھِییا گِݨی جاںدی اے۔ ہالے پںجّ چھے مہِینے پئے نیں سِیال آئُݨ `چ۔ اینا سماں بہُت ہُںدّا اے کھیڈ میلا کرائُݨ دِییاں تِیارِییاں لئی۔ اۄدھر تُسِیں تے ایدھر بادل ساہِب٬ ایدھر راجا رݨدھِیر سِںگھّ تے اۄدھر مُہمّد لتِیپھ بھٹّ مُڑ تاراں مِلائۄ تے لاہَۄر دِییاں دُۄجِییاں بھارت-پاکِہ پںجّاب کھیڈاں لئی تارِیک پکّی کرۄ تاں جۄ کھِڈاری تے کھیڈ پْریمی آپݨا پْرۄگرام اۄسے مُتابِک بݨائُݨ۔

2008 اۄلمپِّک کھیڈاں دا ورہا اے۔ الّا خَیر کرے کِہ پںجّاب دی دھرتی دا جائِیا کۄئی جُیان اۄلمپِّک کھیڈاں دے جِتّ-مںچّ اُتے چڑھ سکے۔ چڑھدے تے لہِںدّے پںجّاب دے کھِڈارِییاں نُۄں ہر سال دۄہاں پںجّاباں ولّۄں وارۄ واری ساںجھِییاں پںجّاب کھیڈاں اُتے سدّݨ نال جِتھے اِس کھِتّے وِچّ امن تے پِیار برکرار رہیگا اُتھے ہۄر وی کئی پھائِدے ہۄݨگے۔ دۄہاں پںجّاباں تے دۄہاں دیشاں وِچکار آپسی وپار تے آرتھِک وِکاس دِییاں بڑِییاں سمبھّاوناواں ہن۔ مانیۄگ مُکھّ مںتّری جِیئۄ٬ آپݨے راجسی رُجھیوِیاں وِچۄں کُجھّ سماں کڈھّۄ تے جِہڑے الپھاذ پہِلِییاں پںجّاب کھیڈاں سمیں پٹِیالے `چ کہے سن اُہناں `تے غَۄر پھُرمائۄ۔ کی پتا اِہ کھیڈاں کِسے دِن ’پںجّابی اۄلمپِّکس‘ دا رُۄپ دھار لَیݨ تے کُلّ دُنِییاں `چ وسدے پںجّابی اِنہاں وِچّ شامل ہۄݨ لگّ پَیݨ!