मार्च 05, 2026

writingDetail.created_by
By: प्रिं. विजै कुमार

जदों सवाल अधिकारां, चरित्तर अते सनमान दा होवे

शांतमई ज़िंदगी जीओ, गुस्सा नां करो। घमंड मनुख्ख दा नास करदा है अते लड़ाई झगड़े विच्च पैके मनुख्ख आपणे दिमाग दा सकून खो बैठदा है। मनुख्खी ज़िंदगी विच्च सच्चमुच्च ही इनहां गल्लां दी बहुत अहिमीअत है। पर सिआणे लोकां दीआं इनहां नसीहतां, ज़िंदगी दे इनहां सकारातमक सिधांतां अते किताबी गिआन दे नाल नाल मनुख्खी ज़िंदगी दी तलख़ हकीकत इह वी है कि जदों मनुख्ख नूं उसदे अधिकारां तों वांझा कर दित्ता जावे, उसदे चरित्तर उत्ते उंगलीआं उठाईआं जाण अते उसदे सनमान नूं आंच आउंदी होवे तां इहो जिहे हालात नूं अनुभव करदिआं चुप्प रहिणा ते उनहां नूं चुणौती समझ के उनहां दे विरुध्ध खहड़े नां होणा अते लड़ाई नां लड़ना वी काइरता ही हुंदी है। मरहूम राशटरपती डाकटर ए.पी.जे अबदुल कलाम दा कहिणा सी कि कछूए दा ख़रगोश नूं दौड़ विच्च हराउणा समझाउण लई इक्क सिख्खिआ तां हो सकदी है पर ज़िंदगी दी हकीकत नहीं है। पांडवां नें कौरवां तों पंज पिंड मंग के वी लड़ाई नूं टालण दा यतन कीता पर राजा ध्रितराशटर वल्लों पंज पिंड देण तों नांह करन दे बावजूद वी पांडव जेकर आपणे अधिकार लई लड़ाई नां लड़दे तां उनहां नें जोधे कहाउण दे बजाए काइर कहाउणा सी। आउण वाले समें विच्च उनहां नें मज़ाक दे पातर बण जाणा सी। अधिकार ही मनुख्ख नूं अहुदे, गद्दी, राज, मान सनमान अते शान प्रदान करदे हन। अधिकारां लई मनुख्ख ही नहीं सगों जानवर वी आपस विच्च लड़ाई लड़दे हन।

जदों अधिकार दित्ते नहीं जांदे तां सरकारां, कारखानेदारां तों आपणे अधिकारां दी मंगां लई मुलाज़मां अते किसानां दे संघरश, भुख्ख हड़तालां अते मरन वरत चल्लदे रहिंदे हन। चरित्तर मनुख्खी ज़िंदगी दा बहुत वड्डा सरमाइआ हुंदा है। चरित्तर दे महत्तव नूं प्रगटाउंदा इह कथन कि धन मुड़ हासल हो सकदा है पर चरित्तर उत्ते इक्क वार उंगल उठ्ठण ’ते मनुख्ख आपणी इज़्ज़त मुड़ नहीं बणा सकदा। कई वार मनुख्ख नूं अग्गे वधदिआं वेख लोक उस नूं बदनाम करन वासते उसदे चरित्तर उत्ते तोहमतां लगाउण लग्ग पैंदे हन। अजिही सथिती विच्च निरदोश हुंदे होए आपणे चरित्तर उत्ते तोहमत लगाउण वालिआं विरुध्ध खहड़े नां होणा अते उनहां नूं जवाब नां देणा, उनहां तोहमतां नाल सहिमत होणा हुंदा है। जिहड़े लोक चरित्तर उत्ते तोहमत लग्गण समें इह तरक दिंदे हन कि रब्ब तोहमतां लगाउण वाले नूं आपणे आप जवाब देवेगा, लोकां दा की है, लोकां दा कंम बोलणा ही हुंदा है, चुप्प रहिणा ही ठीक हुंदा है, इह सारा कुझ मन नूं समझाउण अते चुणौती तों पिछ्छा छडाउण दी गल्ल हुंदी है। रोज़मरहा दी मनुख्खी ज़िंदगी विच्च रिशवतखोरां, चुगलखोरां, कंमचोरां, लुटेरिआं, शोशण करन वालिआं, दोगलिआं अते चापलूसां वल्लों अजिहीआं तोहमतां आपणे विरोधीआं उत्ते लगाउणा आम जिही गल्ल बण चुक्की है। कई वार लोक आपणा मतलब कढ्ढण लई वी दूजे उत्ते अजिहीआं तोहमतां लगाउंदे रहिंदे हन। अजिहे हालात विच्च आपणे सवैमाण नूं काइम रख्खण लई चुप्प रहिण दी बजाए जवाब देणा मनुख्ख दा इखलाकी फरज़ बण जांदा है।

सनमान देणा अते दूजिआं तों सनमान लैण दी इछ्छा रख्खणा समझदार, दूर अंदेश, ज़िंदगी जिऊण दे अरथां नूं समझण वाले अते चंगे सुभाअ वाले दिआनतदार सज्जण लोकां दी शखसीअत दा हिस्सा हुंदा है। प्रसिध्ध वारतक लेखक नरिंदर सिंघ कपूर दा कहिणा है कि सनमान दे बदले दूजे नूं वध्ध तों वध्ध सनमान दिओ पर अपमान नूं सहि के दुख्ख कदे वी नां कट्टो। जदों तक तुसीं अपमान सहिणा नहीं छड्डोगे, उदों तक लोक तुहानूं सनमान नहीं देणगे। दूजिआं तों सनमान लैण लई उनहां नूं सनमान देण दा गुण कदे नां छड्डो अते छोटे छोटे आपणे हितां लई कदे वी आपणे सनमान नाल समझौता नां करो। सनमान नाल होईआं हारां अपमान नाल होईआं जित्तां नालों ज़िआदा महत्तवपूरन हुंदीआं हन। जिहड़े लोक आपणे अधिकारां, चरित्तर अते सनमान लई चुणौतीआं नूं कबूल करदे हन, लोक उनहां दे किरदार दी कदर उनहां दे संसार तों तुर जाण तों बाअद वी करदे हन।

* * * * *