ਹਰ ਸਾਲ 5 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਦਿਵਸ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਤਰੀਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਵਸਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਗਿਆਨ, ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਡਾ. ਸਰਵਪੱਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੀ ਜਯੰਤੀ ’ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋਣ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਮੰਨਿਆ।
ਅਧਿਆਪਕ: ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਰਫ ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 29 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਦਿਵਸ ਦਰਅਸਲ ਮਹਾਨ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਮੇਜਰ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਦੀ ਜਯੰਤੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਫਿਟਨੈੱਸ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
“ਹਾਕੀ ਦਾ ਜਾਦੂਗਰ” : ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਦੀ ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ
ਮੇਜਰ ਧਿਆਨ ਚੰਦ (29 ਅਗਸਤ 1905 - ਦਸੰਬਰ 1979), ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਹਾਕੀ ਦਾ ਜਾਦੂਗਰ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਦੌਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੌਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਅਜੀਤ ਡੋਵਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰਜਸ਼ੈਲੀ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ-ਸਮਰਥਾ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਮਿਟ ਛਾਪ ਛੱਡੀ ਹੈ। 20 ਜਨਵਰੀ 1945 ਨੂੰ ਜਨਮੇ ਡੋਵਾਲ ਇਸ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹਨ ਅਤੇ 2014 ਤੋਂ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਆਈਪੀਐੱਸ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਅਜੀਤ ਡੋਵਾਲ ਨੇ ਖੁਫੀਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਅਨੁਭਵ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਹੇ ਡੋਵਾਲ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਸੋਚ, ਸੰਕਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਸ
ਕਾਰਗਿਲ ਵਿਜੇ ਦਿਵਸ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਉਹ ਅਮਰ ਦਿਨ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ 26 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ, ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਗੌਰਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਗਿਲ ਦੀਆਂ ਬਰਫੀਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਉਹ ਅਮਰ ਗੂੰਜ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿਰੰਗੇ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਗੌਰਵਸ਼ਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਅਟੱਲ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਕਾਰਗਿਲ ਦੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਤਿਰੰਗੇ ਨੂੰ ਝੁਕਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
1999 ਦਾ ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਭਾਰਤ ਅਤੇ
ਸੋਨਮ ਵਾਂਗਚੁਕ ਲਦਾਖ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਚੁਣਵੇਂ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਧਾਰਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ੀ ਆਗੂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੀ ਵੱਡੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲਦਾਖ ਵਰਗੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮਸਲੇ ਸਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇੱਥੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਸੀਮਿਤ ਹਨ, ਮੌਸਮ ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ
ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਯੁਵਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੁੱਲ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਸੇਵਾ-ਭਾਵ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਕਾਊਟ ਐਂਡ ਗਾਈਡ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਰਵਿਸ ਸਕੀਮ (NSS) ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਡੇਟ ਕੋਰਪਸ (NCC) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਸੰਗਠਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਮਨੁੱਖ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਸਕਾਊਟ ਐਂਡ ਗਾ
ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅੱਜ ਦੇ ਯੁਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸ਼ਵਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਦਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਰਿਆਵਰਣੀ ਸੰਤੁਲਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸਿਹਤ, ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ-ਤਿਵੇਂ ਮੌਸਮ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਅਤਿ ਵਰਖਾ, ਕਦੇ ਲੰਮਾ ਸੋਕਾ, ਕਦੇ ਅਸਹਿਣਯੋਗ ਗਰਮੀ, ਕਦੇ ਤੁਫਾਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਰ, ਇਹ ਸਭ ਹੁਣ ਆਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਣਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਭਾਰਤ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇਸ ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦੁਨੀਆ ਅੱਜ ਵਿਕਾਸ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਅਸਾਨ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਆਰਾਮ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕੁਦਰਤ ਚੁਕਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰੁੱਖ ਹਨ ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਸਾਹ, ਛਾਂ, ਵਰਖਾ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦਿੰਦੇ ਆਏ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਏ ਸੀ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਠੰਢਕ ਤਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗਰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜ “ਰੁੱਖ ਬਨਾਮ ਏਸੀ” ਸਿਰਫ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਲੜਾਈ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਸੱਤ
ਅੱਜ ਦਾ ਯੁਗ ਤਕਨੀਕੀ ਤਰੱਕੀ, ਤੇਜ਼ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਅਸੰਖ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਦੌੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਪਰ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਖੋਖਲਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਤਣਾਅ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ “ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਬਨਾਮ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ” ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜਿਕ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਗਲੋਬਲ ਤਾਕਤਾਂ, ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠ
ਡਿਜਿਟਲ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਸਿਰਫ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤਾਕਤ, ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਅਜੋਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਲਗਭਗ 195 ਦੇਸ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕੇ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਆਕਾਰ ਜਾਂ ਘੱਟ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਿਸ਼ਵ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆ ਖੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਨਾਮ ਹੈ - ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਅਸਪਸ਼ਟ।
ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਢੇਰ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਮਰਜ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰ ਚੱਲੇ ਜਾਵੋ, ਜਿੱਧਰ ਦੇਖੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਪਹਿਲਾਂ ਕੂੜੇ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਇਹ ਕੂੜੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅੰਦਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਬਸਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ। ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਬੱਸ ਇਸ ਗੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਸਰ ਕਰਨਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਹਾਲਤ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਮਾੜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੰਦਗੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਨ ਕੂੜਾ ਰੋਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਫ ਪਾ
ਜੀਤੀ ਆਖੇ ਸੁਣ ਉਏ ਦੀਪੀ,
ਬੁੱਝ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਬਾਤ।
ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਸ਼ਟ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅੰਦਰ ਤਕ ਧੁੜਧੁੜੀ ਜਿਹੀ ਛੇੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੋਚਦਿਆਂ ਸੋਚਦਿਆਂ ਮਨ ਬਚਪਨ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਦਾ ਦਾਦੀ ਚੇਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਬਾਬੇ ਦੀ ਸੁਣਾਈ ਬਾਤ ਜਾਨੀ ਚੋਰ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸੁਣਦੇ ਸੁਣਦੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ, ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉੱਥੋਂ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਫਿਰ ਅੰਬੋ, ਮਤਲਬ ਦਾਦੀ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਵੀ ਸੁਣਨੀਆਂ। ਉਹ ਦਿਉ ਵਾਲੀ ਬਾਤ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਸੰਯੁਕਤ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਅਕਸਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਂਦਿਆਂ ਸੌਂਦਿਆਂ ਬਾਤਾਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਸੁਣਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ।
ਭਾਰਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕਤਾ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅੱਜ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਧਰਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਤਾ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਧਰਮ ਕਈ ਵਾਰ ਟਕਰਾਅ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਸ-ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਣਾਬਾਣੇ ਨੂੰ ਕਈ ਥਾਂਵਾਂ ’ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਾਭ, ਸਿਆਸੀ ਧਰੁਵੀਕਰਨ, ਜਾਤੀਵਾਦ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਉਕਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਫਲ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਰਾਬਾਈ ਚਾਨੂ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਰਮੌਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਮਿਹਨਤ, ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਜਜ਼ਬੇ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਚ ’ਤੇ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲ ਵੀ ਦਿੱਤੇ। ਮਣੀਪੁਰ ਦੀ ਇਸ ਜੰਮਪਲ ਖਿਡਾਰਨ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ, ਨਿਰੰਤਰ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਪਨਾ ਹਕੀਕਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹਨ।
ਮੀਰਾਬਾਈ ਚਾਨੂ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਅਗਸਤ 1994 ਨੂੰ ਮਣੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।