بھارت نُۄں سںسّار دا سبھ تۄں وڈّا لۄکراج آکھِیا جاںدا ہَے۔ اِتھّۄں دا سںوِّدھان وی سارے سںسّار وِچّ ودھِییا منِّیا جاںدا ہَے۔ اِس نُۄں تِیار کرن والی کمیٹی نیں دُنِییا دے سںوِّدھاناں دا ادھِئَن کرکے اتے بھارتی لۄڑاں انُسار اِسدی رچنا کِیتی۔ اِہ سچّمُچّ لۄکاں دے راج دا پْرتِیک ہَے٬ کِئُںکِہ اِسدا ارمبھّ لۄکاں دی پْرمُکھّتا نُۄں درسائُںدا ہۄئِیا شُرُۄ ہُںدّا ہَے۔ اِہ لۄکاں دا سںوِّدھان لۄکاں لئی تے لۄکاں دُیارا تِیار کِیتا گِیا ہَے۔ اِس پْرتی بچن-بدھّتا وی دیش دے سارے لۄکاں دی ہَے کِئُںکِہ اِسدا ارمبھّ ہُںدّا ہی لۄک بچنبدھّتا نال ہَے۔ اِسدے مُڈھلے شبد ہن٬ ’اسِیں بھارت دے لۄک’۔ اِںجھ ساڈا سںوِّدھان ساڈا ماݨ ہَے۔ اِسدی راکھی کرنا جِتھّے سرکار دی ذِمّیواری ہَے٬ اُتھّے دیش دے ناگرِکاں دی اُس تۄں وی ودھّ ذِمّیواری ہَے۔ کِئُںکِہ سرکار چلائُݨ لئی آپݨے پْرتِینِدھِییاں دی چۄݨ لۄک ہی آپݨِییاں وۄٹاں نال کردے ہن۔ جیکر دیش وِچّ کُجھ گلت ہُںدّا ہَے تاں اِسدی ذِمّیواری وی اسِدھّے تَۄر اُتّے لۄکاں دی ہی بݨدی ہَے٬ کِئُںکِہ سرکار چلائُݨ والِیاں دی چۄݨ لۄکاں نیں ہی کِیتی ہُںدّی ہَے۔ ساڈے سںوِّدھان وِچّ دیش دے سارے ناگرِکاں نُۄں اِنساف٬ جِس وِچّ آرتھِک٬ سماجِک اتے راجنِیتک پکھّ شامِل ہن٬ اُنہاں نُۄں سۄچݨ-وِچارن٬ وِشواس٬ دھرم اتے بۄلݨ دی اذادی٬ برابری بھاو٬ سارِیاں نُۄں برابر دے مَۄکے دیݨے اتے برابر دے ادھِکار ہن۔ سارے ناگرِکاں دے ماݨ سنمان دا ستِکار ذرُۄری منِّیا گِیا ہَے۔ کانُۄنی تَۄر اُتّے بھاویں سارِیاں نُۄں برابری دے ادھِکار دِتّے گئے ہن پر اسلی رُۄپ وِچّ اجے وی آرتھِک٬ سماجِک اتے راجنِیتک پدھّر ’تے چۄکھا وِتکرا ہَے۔

اِس وِچّ کۄئی شکّ نہِیں کِہ پِچھلے تِنّ دہاکِیاں دَۄران دیش نیں ہریک کھیتر وِچّ ترکّی کِیتی ہَے۔ پر اِہ وی سچّ ہَے کِہ دیش دی گھٹّۄ گھٹّ اِکّ تِہائی وسۄں اجِہی ہَے جِسدِییاں مُڈھلِییاں لۄڑاں دی پُۄرتی نہِیں ہۄ رہی۔ اِس وسۄں نُۄں سںتُّلِت بھۄجن تاں دُۄر٬ ڈھِڈّ بھروِیں رۄٹی وی نسِیب نہِیں ہۄ رہی۔ سرکار کۄئی 80 کرۄڑ ناگرِکاں نُۄں ہریک مہِینے مُفت اناج دے رہی ہَے۔ اِنہاں کۄل آپݨا گھر نہِیں ہَے۔ اِہ وِدِّیا اتے سِہت سہُۄلتاں تۄں واںجھے ہن۔ امِیر گرِیب وِچّ پاڑا گھٹّ ہۄݨ دی تھاں ودھ رِہا ہَے۔ دیش دی ادھِّیئۄں ودھّ دَۄلت کیول دس پْرتِیشت لۄکاں دے کبذے وِچّ آ گئی ہَے۔ آبادی وِچّ تیذی نال وادھا ہۄئِیا ہَے۔ اگلے سال بھارت دُنِییاں دا سبھ تۄں ودھّ آبادی والا دیش بݨ جاویگا۔ سںسّار دے بھُکھّے تے گرِیب لۄکاں دی ادھّی وسۄں بھارت وِچّ رہِںدّی ہَے۔ راجنِیتی دیش سیوا دی تھاں وِئُپار بݨ رہی ہَے۔ دیش وِچّ بھْرِشٹاچار دا بۄلبالا ہَے تے اِس نُۄں پْرپھُلِت کرن وِچّ ساڈے نیتا مۄہری ہن۔ دیش لۄکراج دی تھاں وۄٹ راج بݨ رِہا ہَے۔ چۄݨاں وِچّ وۄٹ پْراپتی لئی بیتہاشا کھرچ کِیتا جاںدا ہَے۔ اِس کھرچے دی بھرپائی لئی گلت ڈھںگّاں نال پَیسا اِکٹھّا کِیتا جاںدا ہَے۔ وۄٹاں لَیݨ لئی لۄکاں نُۄں مُفت دِییاں رِئُڑِییاں وںڈِّییاں جاںدِییاں ہن جِسدا آرتھِکتا اُتّے بُرا پْربھاو پَیدا ہَے۔ کیںدری سرکار تے راج سرکاراں کرذے ہیٹھ ڈُبِّییاں ہۄئیِیاں ہن۔ لِیڈراں اتے اپھسرشاہی نیں آپݨے کھرچے اِنے ودھا لئے ہن کِہ سرکاراں کۄل وِکاس لئی پَیسا بچدا ہی نہِیں ہَے۔ سرکاری کھرچِیاں وِچّ کٹَۄتی کرن لئی سرکاری نَۄکرِییاں کھتم کِیتِییاں جا رہِییاں ہن۔ اِس نال بیرُذگاری وِچّ وادھا ہۄ رِہا ہَے۔

سںوِّدھان دے مُکھّ گھاڑے ڈا. امبّیدکر نیں آکھِیا سی کِہ اجّ ساڈے سںوِّدھان نیں دیش دے سارے ناگرِکاں نُۄں برابر دے ہکّ دِتّے ہن پر سہی ارتھاں وِچّ اِہ اُدۄں ہی پْراپت ہۄݨگے جدۄں لۄکاں وِچلے آرتھِک پاڑے نُۄں میٹِیا جاویگا اتے دھرم اتے جات ادھارِت وکھریویں کھتم ہۄ جاݨگے۔ پر افسۄس نال لِکھݨا پَیدا ہَے کِہ دیش بھاویں وِکست ہۄ رِہا ہَے پر اجے وی اِسدی گِݨتی گرِیب دیشاں وِچّ کِیتی جا رہی ہَے۔ وسۄں دے کۄئی 20 پْرتِیشت لۄک ہی اںگّْرذی بھاشا دی مُہارت رکھّدے ہن اتے اِنہاں دے کبذے وِچّ ہی وڈِّییاں نَۄکرِییاں ہن۔ رِشوت دا ہر پاسے بۄلبالا ہَے۔ منُکھّی ادھِکاراں دا بہُتا گھاݨ سرکاری تںتّر ولّۄں ہی کِیتا جاںدا ہَے۔ لۄکراج وِچّ سرکاری کرمچاری لۄکاں دے نَۄکر ہُںدّے ہن پر ساڈے دیش وِچّ اُہ لۄکاں دے ہاکم بݨ کے بَیٹھ گئے ہن۔ لۄکاں دی تھۄڑھی بہُت کدر کیول چۄݨاں سمیں ہی ہُںدّی ہَے۔ ہۄݨا اِسدے اُلٹ چاہِیدا ہَے۔ لۄک آپݨِییاں وۄٹاں نال آگُۄیاں دی چۄݨ کردے ہن تے اُنہاں نُۄں تاکت دی بکھشِش کردے ہن۔ آگُۄیاں اُتّے اِہ ذِمّیواری آئُںدی ہَے کِہ اُہ لۄکاں دے ہکّاں دی راکھی کرن۔ جیکر دفتراں وِچّ لۄکاں دا ماݨ منمان نہِیں ہُںدّا٬ اُنہاں دے کمّ کرن وِچّ دیری کِیتی جاںدی ہَے جاں رِشوت مںگّی جاںدی ہَے تاں سبںدھِّت کرمچاری وِرُدھّ ڈھُکوِیں کاروائی ہۄݨی چاہِیدی ہَے۔ کرمچاری لۄکاں دے نَۄکر ہن۔ لۄکاں دا ستِکار کرنا اُنہاں دا فرذ بݨدا ہَے۔ سہی ارتھاں وِچّ اُہ دیش ہی لۄکراج والے تے وِکست ہن جِتھّے منُکھّ دی کدر کِیتی جاںدی ہَے۔ ساڈے سرکاری ڈھاںچے وِچّ رِشوت کھۄری ودھ رہی ہَے۔ بہُتے نیتا وی کیول آپݨے ہکّاں دی راکھی ہی کردے ہن۔ پارلِیمَیںٹ اتے راجاں دِییاں اسَیمبلِییاں وِچّۄں اُسارُۄ بہِس ختم ہۄ رہی ہَے۔ بہُتا سماں شۄر شرابے وِچّ ہی برباد ہۄ جاںدا ہَے۔ لۄک ہکّاں دی راکھی لئی اُسارُۄ بہِس گھٹّ ہی ہُںدّی ہَے۔

سںوِّدھان وِچّ پْراپت منُکھّی ادھِکاراں دی راکھی دی ذِمّیواری سبھ تۄں ودھّ سرکار دی ہَے۔ دیش وِچّۄں انپڑھتا دا کھاتما کِیتا جاوے اتے لۄکاں نُۄں اُنہاں دے ہکّاں اتے اِس سبںدھّی بݨے کانُۄناں بارے جاݨکاری دِتّی جاوے۔ اِسدے نال ہی لۄکراج دی سفلتا لئی لۄکاں دِییاں ذِمّیوارِییاں وی سرکر جِنِّییاں ہی ہن۔ وۄٹ پائُݨ سمیں کیول اِماندار اتے لۄک سیوا نُۄں سمرپِت سُۄجھوان نیتا ہی چُݨے جاݨ۔ نِئماں دی پالݨا کروائُݨا جِتھّے سرکاری تںتّر دا پھرذ ہَے٬ اُتھّے اِنہاں دی پالݨا کرنا لۄکاں دا وی فرج ہَے۔ دیش نُۄں ساف سُتھرا رکھّݨا٬ سڑکی نِئماں دا پالݨ کرنا٬ کمّکاج وِچّ اِمانداری ورتݨی٬ اِہ لۄکاں دا دھرم ہۄݨا چاہِیدا ہَے۔ دھارمِک آگُۄیاں نُۄں وی چاہِیدا ہَے کِہ اُہ لۄکاں نُۄں سچّا تے سُچّا جِیون جِئۄُݨ اتے دُۄجِیاں دے ہکّاں دا ستِکار کرن لئی پْریرنا دیݨ۔ دھرم دا سرُۄپ سَۄڑا بݨا کے اِسدی ورتۄں لۄکاں وِچّ وںڈِّییاں پائُݨ اتے وۄٹ پْراپتی لئی ناں کِیتی جاوے۔

ناگرِکاں نُۄں وی آپݨے فرجاں پْرتی سُچیت ہۄݨا چاہِیدا ہَے۔ جدۄں تک سرکاراں اتے ناگرِک رل کے آپݨے فرجاں دی پُۄرتی نہِیں کردے اُدۄں تک ساڈا دیش سہی ارتھاں وِچّ لۄکراج نہِیں بݨ سکدا۔