بھارت دیش بارے امرِیکی سرکار دا کۄئی پْرتِینِدھ کدے اُلٹی ٹِپّݨی کرے جاں کۄئی سںسّتھا اِدّاں دی رِپۄرٹ دیوے کِہ اِتھّے کانُۄن دی اُلںگھّݨا ہُںدّی ہَے تاں ہۄر بھارتِییاں واںگ مَینُۄں وی بُرا لگدا ہَے کِہ آپݨا گھر سمبھّالݨ جۄگے نہِیں تے ساڈے بارے ٹِپّݨِییاں کردے پھِردے ہن۔ اُنہاں دے آپݨے دیش دے انیکاں نُکس سارے لۄکاں نُۄں پتا ہن اتے اُتھّۄں دی سرکار گنّ-کلچر جاں نسلواد دے پْرگٹاوِیاں سمیت اِہۄ جِہے مُڑ-مُڑ اُبھّردے سںکّیتاں ساہمݨے بیوسّ جاپدی ہَے۔ اِدّاں ہی کِسے ہۄر وِکسِت دیش دا کۄئی پِیادا ٹِپّݨِییاں کردا ہَے تاں سانُۄں بُرا لگدا ہَے اتے اِدّاں لگّݨا گلت نہِیں ہُںدّا٬ اِس لئی لگدا ہَے کِہ اُنہاں دے آپۄ-آپݨے دیشاں وِچّ وی اُسے ترہاں دے چھتّی نُکس دسّے جا سکدے ہن۔ پھِر وی جدۄں بُکّل وِچّ جھاتی مارن واںگ اسِیں بھارتی لۄک کدی اِس دیش دے اںدّرُۄنی ہالات بارے دِلۄں سۄچݨ لگِّیئے تاں سانُۄں اِس گلّ بارے اۄہلا نہِیں رہِںدّا کِہ اِتھّے اِنی کِسم دے اپرادھ ہُںدّے ہن کِہ گِݨنے مُشکِل ہۄ جاںدے ہن۔ کئی اِدّاں دے اپرادھ ہۄݨ دِییاں کھبراں وی مِلدِییاں ہن٬ جِنہاں کارن آپݨے دیش وِچّ سبھِّئتا دا وِکاس ہۄݨ دا شکّ اُٹھّ سکدا ہَے۔ سرکاراں کہِںدِّییاں ہن کِہ اُہ کانُۄن مُتابک ہی راج چلائُںدِییاں ہن اتے کدے کِسے نال پکھّپات نہِیں کردِییاں٬ پر پکھّپات اِنا ساپھ ہُںدّا ہَے کِہ سَۄ پردے پاڑ کے وی باہر آئی جاںدا ہَے۔
تاذا کِسّا اُتّر پْردیش دے اِکّ پتّرکار نال سمبّںدھّت ہَے۔ اُس دے کھِلاپھ کیس درج کِیتا گِیا سی٬ جِہڑا سُپرِیم کۄرٹ نیں ردّ کر دِتّا اتے راج سرکار نُۄں جھاڑ پائی ہَے۔ پتّرکار دا کسُۄر اِہ سی کِہ اُس نیں اِکّ رِپۄرٹ بارے سۄشل مِیڈِییا اُتّے لِکھِیا سی کِہ اُتّر پْردیش سرکار آپݨے راج وِچّ اِکّ کھاس جات ولّ لِہاجُۄ ہَے٬ جِسدا دُۄسرا ارتھ اِہ کِہ باکی جاتاں بارے اُہ آپݨے پھرذاں دی پالݨا پُۄری ترہاں نہِیں کر رہی ہۄویگی۔ اِنی گلّ تۄں اُس وِرُدھّ کیس درج ہۄ گِیا اتے گْرِپھتاری ہۄݨ دی نَۄبت آئی تاں گلّ سُپرِیم کۄرٹ پہُںچّ گئی٬ جِتھّۄں ادالت نیں اِدّاں دے کیس بݨائُݨ تۄں اُتّر پْردیش سرکار نُۄں جھاڑِیا اتے پتّرکار دی کھلاسی ہۄ گئی۔ جِہڑی گلّ تۄں اُس دے کھِلاپھ کیس بݨائِیا گِیا٬ جے اِس کارن کیس بݨائُݨے ہۄݨ تاں اُتھّۄں دے مُکھّ مںتّری یۄگی آدِتِّیاناتھ اُتّے کئی پرچے درج کِیتے جا سکدے ہن٬ جِس نیں کئی واری آپݨے تۄں پہِلِییاں سرکاراں اُتّے اَین اِسے ترہاں دے دۄش کئی وار لائے سن۔ بِیبی مائِیاوتی تِلک٬ تراذُۄ اَۄر تلوار والے نائرے نال ہِںدُّۄ دھرم سمُچّے بارے بہُت کُجھ جنتک تَۄر اُتّے کہِںدّی رہی٬ اُدۄں کدی کۄئی کیس نہِیں سی بݨِیا۔ بھارت وِچّ کِسے وی راج دی راجنِیتی وِچّ جاتاں نُۄں مُدّا بݨائِیا جاݨا آم ورتارا ہَے اتے جدۄں نِتِیش کُمار نیں آپݨے بِہار وِچّ جاتاں بارے جن-گݨنا دا کمّ شُرُۄ کرائِیا سی٬ اِہ دۄش اُس اُتّے وی لگدا رِہا سی٬ پر اُس وِرُدھّ کۄئی کیس درج نہِیں سی کِیتا گِیا۔ پتّرکار دے کھِلاپھ کیس درج کرن دا بھاو سِرپھ اُس اِکلّے دے کھِلاپھ کیس درج کرنا نہِیں٬ سمُچّے پتّرکاری بھائیِچارے نُۄں دبکائُݨ دی کۄشِش ہَے کِہ جِس نیں وی اِس راج دی سرکار دے کھِلاپھ کۄئی رِپۄرٹ چھاپی٬ اُس نال اِہۄ کُجھ ہۄ سکدا ہَے۔ پھِر کانُۄن دا راج کِتھّے ہَے!
دُۄسرا ماملا آںدھرا پْردیش دے مُکھّ مںتّری ولّۄں تِرُۄپتی بالا جی دے پْرسِدھّ مںدّر وِچّ مِلݨ والے پْرشاد بارے بِیان دا ہَے۔ چںدّر بابُۄ نائِڈُۄ کۄئی نواں اُبھّرِیا نیتا نہِیں٬ پہِلاں تِنّ واری کُلّ مِلا کے پںدّراں سال راج کر چُکّا ہَے تے اِس ویلے چَۄتھی وار راج چلا رِہا ہَے۔ اِکّ دِن اچانک اُس نیں کہِ دِتّا کِہ تِرُۄپتی مںدّر وِچّ چڑھائے جاںدے پْرشاد وِچّ گاں دی چربی اتے ہۄر کئی کُجھ پائِیا جاݨ دِییاں رِپۄرٹاں ہن اتے اِہ سبھ اُس سپلائِر دے کارن ہۄ رِہا ہَے٬ جِس نُۄں اُس دے وِرۄدھی آگُۄ دی سرکار نیں اِہ کمّ سَۄمپِیا سی۔ سارے پاسے دُہائی مچݨ پِچھّۄں ماملا سُپرِیم کۄرٹ پہُںچّ گِیا تاں ججّاں نیں پُچھِّیا کِہ اِس پْرشاد دی جاںچ کِسے لَیبارٹری تۄں کرائی کِہ نہِیں٬ تاں پتا لگّا کِہ اجے کرائُݨی ہَے۔ ادالت نیں کَۄڑ نال آکھِیا کِہ جدۄں اجے کۄئی جاںچ ہی نہِیں کروائی تاں اِدّاں آکھ کے سنسنی کِئۄں پھَیلائی گئی تاں راج دی سرکار جاںچ کروائُݨ لگّ پئی٬ پر اُس نُۄں سُپرِیم کۄرٹ نیں اِس کمّ تۄں رۄک کے جاںچ دا کمّ آپݨی بݨائی پںجّ مَیمبری ٹِیم نُۄں دے دِتّا۔ اِہۄ کُجھ کِسے آم آدمی نیں کِیتا ہُںدّا تاں بھاوناواں نُۄں ٹھیس لائُݨ دے مُکدّمے اگّڑ-پِچھّڑ کئی درج ہۄ جاݨے سن٬ پر مُکھّ مںتّری چںدّر بابُۄ نائِڈُۄ وِرُدھّ کِسے نیں کۄئی کیس درج نہِیں کرائِیا۔ پھِر وی کِہا جاںدا ہَے کِہ کانُۄن سارِیاں لئی برابر ہَے۔
بھارت دی سرکار چلا رہی دھِر بِیتے سمیں وِچّ وِرۄدھی آگُۄیاں دے کھِلاپھ کیس درج کروا کے جیلہاں وِچّ سُٹّدی رہی اتے اُنہاں اُتّے بھْرِشٹاچار دے دۄش لائُںدی رہی۔ چۄݨ پھںڈّ لَیݨ لئی اِلَیکٹۄرل باںڈ دا کھُلاسا جدۄں سُپرِیم کۄرٹ وِچّ ہۄئِیا تاں دیش نُۄں پتا لگّا کِہ کیںدری ایجںسِّییاں کِسے وِرۄدھی آگُۄ اُتّے کۄئی کیس بݨائُݨ لئی کِسے وِئکتی نُۄں نِشانا بݨائُںدِییاں سن تے جدۄں اُہ ایجںسّی دی مرذی مُتابک اُس آگُۄ کھِلاپھ بِیان دیݨ لئی منّ جاںدا تاں اُس دی ذمانت ہۄ جاںدی سی۔ اِہۄ نہِیں٬ کیںدری ایجںسِّییاں اُس نُۄں چھڈّݨ تۄں پہِلاں اُس کۄلۄں کیںدر وِچّ راج کردی پارٹی لئی کرۄڑاں رُپئے دے پھںڈّ وی اِلَیکٹۄرل باںڈ راہِیں ٹراںسپھر کروا لَیںدِییاں سن۔ اِہ اِکّ ترہاں اُس وِئکتی نُۄں کانُۄنی کاروائی کرن دے اۄہلے ہیٹھ اگوا کر کے اُس تۄں راج کردی پارٹی لئی پھِرَۄتی اُگراہُݨ دا اپرادھ سی٬ جِس واستے اِہ کمّ کرن والے ادھِکارِییاں کھِلاپھ کاروائی کرنی بݨدی سی٬ پر کِیتی نہِیں گئی۔ پھِر کرناٹک وِچّ اِہ کاروائی چلّ پئی٬ جدۄں اُتھّے کُجھ لۄکاں نیں دسِّیا کِہ اُنہاں نُۄں جاںچ دے ناںء اُتّے ہِراست وِچّ لَے کے اُنہاں تۄں کیںدر وِچّ راج کردی پارٹی لئی اِدّاں دے پھںڈّ ٹراںسپھر کرائے گئے ہن تے اِس اپرادھ دی شِکائِت وِچّ بھارت دی کیںدری وِتّ مںتّری نِرملا سِیتارمن دا ناںء وی جُڑ گِیا۔ بِیبی نیں اُتلی ادالت تۄں کاروائی اُتّے ہال دی گھڑی رۄک لوا لئی ہَے٬ پر اِہۄ کمّ کِسے وِرۄدھی دھِر دی سرکار دی کِسے ایجںسّی نیں کِیتا ہُںدّا اتے اُس راج دے مُکھّ مںتّری کھِلاپھ کیس بݨِیا ہُںدّا تاں کیںدری وکِیلاں نیں اُس دی سَۄکھی ترہاں ذمانت وی نہِیں سی ہۄݨ دیݨی اتے کئی مہِینِیاں تک جیلہ وِچّ بںدّ رکھّݨ لئی ذۄر لائُݨا سی۔ اِدّاں دی ہالت وِچّ وی سانُۄں اِہ دسِّیا جاںدا ہَے کِہ دیش وِچّ کانُۄن دا راج سبھ لئی اِکّۄ جِہا ہَے!
بُلڈۄذر نال کاروائی کر کے لۄکاں نُۄں اِہ دسّݨ دا یتن کرنا کِہ اپرادھی تتّاں کھِلاپھ سکھتی کِیتی جا رہی ہَے٬ اِہ ورتارا اُتّر پْردیش وِچّ مُکھّ مںتّری یۄگی آدِتِّیاناتھ دے راج وِچّ شُرُۄ کِیتا گِیا اتے پھِر دُۄسرے راجاں تک گِیا ہَے۔ بہُت سارے لۄک اِس اُتّے اِتراذ کردے رہے٬ پر پْرواہ کۄئی نہِیں سی کردا۔ پھِر اِہ کیس دیش دی سبھ تۄں وڈّی ادالت وِچّ پہُںچّ گِیا تے ججّ ساہِبان نیں پہِلی سُݨوائی دَۄران ہی کہِ دِتّا کِہ کۄئی بںدّا اپرادھی وی ہۄوے تاں اُس دا گھر اِس ترہاں نہِیں ڈھاہِیا جا سکدا٬ اِسدی کانُۄنی پْرکِرِیا اپݨائی جاݨی بݨدی ہَے۔ ادالت نیں اِہ وی کِہا کِہ کِسے دا گھر ڈھاہُݨ لگِّیاں اِہ ویکھݨا پویگا کِہ اُس گھر دی مالکی کِس دے ناںء ہَے تے جے اُس اپرادھی دے ناںء اُتّے اُہ بِلڈِںگّ نہِیں تاں پھِر اُہ ڈھاہی نہِیں جا سکدی اتے اُس دے ناںء اُتّے وی ہۄئی تاں ویکھݨا پویگا کِہ اِہ گھر اپرادھ دی کمائی نال بݨائِیا جاں پہِلاں بݨِیا پِیا سی! اُس پہِلی سُݨوائی دے دَۄران ہی سُپرِیم کۄرٹ نیں اِہ گلّ کہِ دِتّی سی کِہ اگّے تۄں کِسے تھاں بُلڈۄذر اۄنی دیر تک نہِیں پھیرِیا جاݨا چاہِیدا٬ جدۄں تک اِس کیس بارے سُپرِیم کۄرٹ پھَیسلا نہِیں دے دِںدّی۔ اِسدے باوجُۄد رِپۄرٹاں آ گئیِیاں کِہ آسام دی بھاجپا سرکار دے اِشارے اُتّے اِہ کروائی اجے وی ہُںدّی پئی ہَے تاں سُپرِیم کۄرٹ نیں پھِر دُہرائِیا کِہ اِدّاں کرن دی آگِیا نہِیں۔ کاروائیِیاں دِییاں رِپۄرٹاں اجے تک مِلدِییاں ہن٬ پر اِس ترہاں سبھ تۄں وڈّی ادالت دے ہُکماں دی اُلںگھّݨا دا کیس کِتے درج نہِیں ہُںدّا۔ بھارت دے کِسے آم ناگرِک تۄں کِسے چھۄٹی تۄں چھۄٹی ادالت دی اوگِّیا اُتّے کیس درج کِیتا جا سکدا ہَے٬ پر مُکھّ مںتّری جاں ادھِکارِییاں نُۄں کۄئی ڈر ہی نہِیں۔ پھِر وی کہِںدّے ہن کِہ کانُۄن سبھ لئی برابر ہَے۔
اُردُۄ دا اکھاݨ ہَے کِہ ’مرذ بڑتا گِیا٬ جُۄں جُۄں دوا کی‘, بھاو اِہ کِہ جِئۄں جِئۄں اِلاج کردے گئے٬ بِماری ہۄر تۄں ہۄر ودھدی گئی۔ بھارت وِچّ کانُۄن لاگُۄ کرن دے ماملے وِچّ اِہۄ کُجھ ہُںدّا تے آم لۄک بھُگتدے رہِںدّے ہن٬ پر جِہڑے لۄک کہِںدّے ہن کِہ کانُۄن سارِیاں لئی برابر ہَے٬ اُنہاں واستے اِس ترہاں دی اُلںگھّݨا دِییاں رِپۄرٹاں کۄئی ارتھ نہِیں رکھّدِییاں۔ اِہ تاں ویکھِیا نہِیں جاںدا کِہ کِتھّے کِدّاں دی اُلںگھّݨا ہۄئی ہَے٬ سگۄں اِہ ویکھِیا جاںدا ہَے کِہ اُلںگھّݨا کرن والا کِنّی ہَیسِیئت والا ہَے اتے جے اُس دی ہَیسِیئت ساہمݨے باکی لۄک بَۄݨے جِہے جاپدے ہن تاں پںجّابی مُہاورے واںگ اُس لئی ’ستّ کھُۄن ماپھ‘ ہن تے کانُۄن دا مُۄںہ چِڑا کے اُہ من-مرذی کردا رہِ سکدا ہَے۔ ہِںدُّۄ دھارمِکتا وِچّ تُلسی داس دے اِس دۄہے بارے سبھ لۄک جاݨدے کِہ ’سمرتھّ کۄ نہِیں دۄش گُسائیِں‘, جِسدا ارتھ ہَے کِہ سمرتھّاوان وِئکتی٬ جِس کۄ ل ناں سِرپھ پَیسا ہُںدّا ہَے٬ سگۄں وڈّی پہُںچّ کرن دی سمرتھّا وی ہُںدّی ہَے٬ اُس دا پاپ وی پاپ نہِیں گِݨِیا جاںدا اتے کانُۄن اُس دے ساہمݨے مۄم واںگ پِگھل جاںدا ہَے۔ کانُۄن بھارت وِچّ سکھت وی بہُت ہَے٬ نرم وی٬ پر سکھت اِہ آم ناگرِکاں کھِلاپھ ورتݨ لئی ہُںدّا ہَے٬ سمرتھّاوان لۄکاں واستے اِہ اسلۄں نرم جِہا ہۄ جاںدا ہَے۔ اِسدے باوجُۄد کہِںدّے ہن کِہ اِتھّے کانُۄن دا راج ہَے!