بھارت دا اِکّ پْرمُکھّ پتّرکار ہُںدّا سی٬ اُہ اجے وی ہَے٬ پر اجّکلّہ اُہ پتّرکار نہِیں٬ راجسی لِیڈر ہۄ گِیا ہَے تے راجسی لِیڈر وی اِکّ واڑے دی بھیڈ بݨن دی تھاں ستّا دے سُکھ لئی ہر کِسے پارٹی دی سردل اُتّے متھّا ٹیکݨ والِیاں وِچّ گِݨِیا جاںدا ہَے۔ جدۄں ہالے اُہ ستّا دی لالسا لئی کِسے پارٹی دی سردل اُتّے الکھ جگائُݨ دے راہ نہِیں سی پِیا٬ پَیںتی کُ سال پہِلاں اُس نیں اِکّ کِتاب ’اِںڈِییا: دا سِیذ وِدِن‘ لِکھی سی٬ جِسدا پںجّابی وِچّ بھاو ’بھارت دے اںدّرۄں-اںدّر گھیرابںدِّییاں‘ لِیا جا سکدا ہَے۔ اِہ کِتاب بہُت ودھِییا سمجھی گئی سی اتے کئی لۄک اِس نُۄں بھارت دے وِگڑ رہے ہالات نُۄں سمجھݨ لئی اِکّ ہَیںڈ-بُکّ واںگ نال رکھّ کے ماݨ مہِسُۄس کردے سن۔ پھِر اکبر ہی اکبر نہِیں سی رِہا اتے اِکّ پِچھّۄں دُۄسری پارٹی دی چاکری کردا اںتّ وِچّ اُہ اُسے بھاجپا دی سرکار وِچّ کیںدری مںتّری بݨ گِیا سی٬ جِسدے کھِلاپھ لِکھدا ہُںدّا سی۔ بھارت دے ہالات سمجھݨ وِچّ اُس دی اُہ کِتاب اجّ وی بہُت مدد کر سکدی ہَے٬ جِہڑی دیش دے اںدّر ہُںدِّییاں گھیرابںدِّییاں دی وِیاکھِیا کردی ہَے۔
اسِیں بھارتی لۄک لمّا سماں اِس گلّ دا ماݨ کردے رہے ہاں تے بھوِکھّ وِچّ وی کرنا چاہُںدّے ہاں کِہ بھارت کُدرتی داتاں دے پکھّۄں ہی انیکتا وِچّ ایکتا دا نمُۄنا نہِیں٬ اِسدے لۄکاں دی دھرم دی انیکتا دے باوجُۄد اِہ لۄکتںتّر دے راہ اُتّے شاںتمئی چلّی جاںدا ہَے۔ اِہ ٹھِیک ہَے کِہ اسِیں بھوِکھّ وِچّ وی اِسدے اِسے ترہاں چلّدے رہِݨ دا ماݨ کرنا چاہُںدّے ہاں٬ پر بھوِکھّ وِچّ اِسدی انیکتا وِچّ ایکتا اتے اِسدی ایکتا دے پکّے پَیرِیں رہِݨ دا یکِین ساڈے وِچّ کِنّے لۄکاں نُۄں ہَے٬ اِہ دسّ سکݨا اَۄکھا ہَے۔ ’پِیاری بھارت ماں‘ گائُݨ والے بہُت سارے لۄکاں دا اِہ وِشواس پہِلاں جِنّا پکّا نہِیں رِہا اتے اُہ گلّاں کرن لگّے ہن کِہ جے ہالات اِہۄ رہے تاں سُرجِیت پاتر دا اِہ شیئر یاد رکھّݨا چاہِیدا ہَے کِہ “جے ہوا اِہ رہی تاں پھِر کبراں ’تے کی٬ سبھ گھراں دے وی دِیوے بُجھے رہِݨگے۔” بھارت اُس پاسے ولّ ودھ رِہا جاپدا ہَے۔
سانُۄں اِس گلّۄں پُۄری تسلّی ہَے کِہ پٹِیالے وِچّ اِکّ شۄہدے ولّۄں پھِرکُۄ سدّا دے کے چُیاتی لائُݨ دا اُس نُۄں جاں اُس دے پِچھّے کھڑھِییاں تاکتاں نُۄں من-چاہِیا مکسد ہاسل نہِیں ہۄ سکِیا۔ اُس شرارتی دے آپݨے ہِںدُّۄ بھائیِچارے دے لۄکاں نیں اُس نُۄں اِس گلّۄں جھاڑِیا اتے ناں سِرپھ گلّاں نال جھاڑِیا٬ سرِیرک تَۄر اُتّے وی کُجھ ہدّ تک جھمبّ دِتّا کِہ اُہ سُکھِّیں وسدے دۄواں بھائیِچارِیاں دے لۄکاں وِچالے پھساد کرائُݨ دے لئی شۄشے چھڈّدا پھِردا ہَے۔ سِکھّ بھائیِچارا وی آم کر کے شاںت اتے ذِمیواری دے اہِساس تک سِیمت رہِ کے پٹِیالے شہِر تے پںجّاب دا ماہَۄل وِگڑن تۄں بچائُݨ وِچّ کامیاب رِہا ہَے۔ پھِر وی اِہ نۄٹ کرن دی لۄڑ ہَے کِہ اِدّاں دی کۄئی چُیاتی لائُݨ دا کمّ کۄئی اِکلّا بںدّا آپݨے آپ نہِیں کردا ہُںدّا٬ اسل وِچّ اُس دے پِچھّے کۄئی ناں کۄئی شرارتی دھِر ہۄ سکدی ہَے٬ جِہڑی مُڑ کے ساذِش کر سکدی ہَے۔
دُۄسرے پاسے دیش دے پدھّر اُتّے کدی راجدھانی دِلّی دے جہاںگِیرپُری وِچّ دںگّے تے کدی مدھّ پْردیش دے کھرگَۄن وِچّ اِہۄ کُجھ ہۄݨا دسّدا ہَے کِہ شرارتی انسر اِس دیش نُۄں آرام نال وسدا برداشت نہِیں کردے۔ اِہۄ کارن ہَے کِہ وکھّ-وکھّ تھاںئیِں وکھّ-وکھّ رُۄپاں وِچّ اِہۄ جِہی کۄئی ناں کۄئی گلّ باہر آ جاںدی ہَے٬ جِہڑی وکت رہِںدِّیاں سمبھّالی ناں جاوے تاں بات دا بتںگّڑ ہی نہِیں٬ سمُچّے دیش دے ماہَۄل نُۄں وِگاڑن والی ہۄ سکدی ہَے۔ پھِرکُۄ تتّ اِدّاں دِییاں گُجھّے داء کھیڈݨ لئی سرگرم ہن۔ اِسدی جھلک مدھّ پْردیش دے شہِر کھںڈّوا وِچّ کْرِکٹ نُۄں پھِرکُۄ رںگّ دیݨ تۄں وی ساہمݨے آئی ہَے٬ جِتھّے ہر سال ہُںدّے کْرِکٹ ٹُۄرنامَیںٹ وِچّ پہِلی واری اِکّ دھرم دے کھِڈاری شامل نہِیں سن کِیتے گئے۔ پُچھّݨ اُتّے اُس ہلکے وِچّۄں لۄکاں ولّۄں چُݨے ہۄئے بھاجپا وِدھائِک نیں تاں اِہ کہِ کے کھہِڑا چھُڈا لِیا کِہ اُس دا اِس نال سمبّںدھّ ہی کۄئی نہِیں٬ پر اُس ٹُۄرنامَیںٹ دے مُکھّ پْربںدھّک نیں ساپھ شبداں وِچّ اِہ کہِ دِتّا کِہ ’میرے گھر وِچّ کۄئی وِیاہ جاں ہۄر سماگم ہۄوے تاں کِس نُۄں سدّݨا تے کِس نُۄں نہِیں٬ میری مرذی ہی چلّیگی۔‘ اِس ترہاں اۄتھے ہر سال ہۄݨ والا ’وِدھائِک کْرِکٹ ٹُۄرنامَیںٹ‘ پہِلی وار پھِرکُۄ رںگّ وِچّ رںگِّیا گِیا اتے کْرِکٹ دے بَیٹ تے بال پھِرکُۄ رںگّ وِچّ رںگّے جاݨ دا اُہ پْربھاو مِلݨ لگّ پِیا٬ جِہڑا دیش لئی شُبھ نہِیں۔
تِیسرے پاسے رام بھگوان دی نگری کہے جاںدے ایُدھِّیا شہِر دی کھبر چِںتّا پَیدا کرن والی ہَے تے اِہ وِشواس بنہائُݨ والی وی کِہ لۄک اجے بھائیِچارک ساںجھاں کائِم رکھّݨ لئی وچنبدھّ ہن۔ بھارت جاں اِس تۄں باہر دے بہُتے لۄک اِہ گلّ نہِیں جاݨدے کِہ جدۄں ایُدھِّیا وِچّ بابری مسجِد ڈھاہی جاݨ لئی اِکّ کھاس پارٹی دے مُکھی آگُۄ دی اگوائی وِچّ رتھّ گھُمائِیا گِیا تے پھِر مسجِد تۄڑن مگرۄں سمُچّے بھارت وِچّ دںگّے ہۄݨ لگّے ہن٬ ایُدھِّیا دے لۄک اۄدۄں وی اِکّ دُۄسرے نال نہِیں سی لڑے۔ ہر ناذک مۄڑ اُتّے اُنہاں سُۄجھ دا سبُۄت دِتّا سی تے اجّ وی اُس سُۄجھ نال چلّ رہے ہن٬ پر لۄکاں دی اِس سُۄجھ دے دُشمݨ چُیاتِییاں لائُݨ تۄں اۄتھے وی باذ نہِیں آئے۔ اِس ہپھتے کُجھ اکھباراں نیں اِہ کھبر دِتّی ہَے کِہ اۄتھے کُجھ شرارتِییاں نیں ہِںدُّۄ-مُسلِم دںگّے کرائُݨ دی ساذِش کِیتی٬ پر کامیاب نہِیں ہۄ سکے اتے اںتّ وِچّ جیلہ جا پُجّے ہن۔ اِنہاں لۄکاں نیں اِکّ کھاس دھرم دے لۄکاں ورگے کُڑتے-پجامے پہِنے اتے جالِیدار ٹۄپِییاں پا کے کُجھ تھاںواں تۄں ماس کھرِیدݨ دے بائد کُجھ کھاس دھرم استھاناں وِچّ سُٹّݨ دی ہرکت کِیتی تاں سی سی ٹی وی کَیمرِیاں دی اکھّ تۄں لُکے نہِیں رہِ سکے۔ اُنہاں بارے چَۄکسی کَیمرِیاں دی وِیڈِیئۄ پھُٹیج بہُت ذِیادا ساپھ مِل گئی اتے اُس راج دی سرکار نُۄں وی اُنہاں وِرُدھّ کاروائی کرنی پئی ہَے۔ دۄشِییاں وِچّۄں جِہڑا آگُۄ منِّیا جاںدا ہَے٬ اُس دے بھرا دا کہِݨا ہَے کِہ میرا بھرا تاں دِلّی دے جہاںگِیرپُری وِچّ واپرے دںگِّیاں دا بدلا لَیݨا چاہُںدّا سی۔ پہِلی گلّ تاں اِہ کِہ جہاںگِیرپُر وِچّ جۄ ہۄئِیا٬ اُہ اںتّاں دا ماڑا تے نِںدّݨ یۄگ سی٬ دُۄسری اِہ کِہ اُہ دیش دی راجدھانی دِلّی دا ماملا سی٬ جِتھّے ایُدھِّیا دے لۄک اِکّ جاں دُۄسرے پاسے تۄں لڑن لئی نہِیں سن گئے تاں اُس دا بدلا ایُدھِّیا وِچّ لَیݨ دی گلّ کرن دا کۄئی متلب ہی نہِیں سی ہۄݨا چاہِیدا۔ اِہ سِرے دی گھٹِییا مانسِکتا دا پْرگٹاوا سی۔
اسِیں الاما اِکبال دے اِہ شبد کئی وار دُہرائے ہن کِہ ’کُچھ بات ہَے کِہ ہستی مِٹتی نہِیں ہماری٬ سدِیئۄں رہا ہَے دُشمݨ دَۄر-اِ-ذماں ہمارا۔‘ بھارت دی ہستی جے اجّ تک کائِم رہی ہَے تاں اِسدے ہاکماں٬ راجِیاں جاں لۄکتںتّری لِیڈراں دی اگوائی کر کے نہِیں رہی٬ سگۄں اِس کارن کائِم رہِ سکی ہَے کِہ اِس دیش دے لۄک آپسی بھائیِچارے دِییاں تںدّاں نُۄں ہر واری ٹُکّے جاݨ تۄں بچا لَیںدے رہے ہن۔ بھارت دے دُشمݨ پہِلاں وی بہُت رہے ہن اتے اجّ وی بہُت ہن٬ پر بھارت نُۄں کھترا باہرلے دُشمݨاں کۄلۄں نہِیں٬ سگۄں اِسدے اںدّرلِییاں اُنہاں گھیرابںدِّییاں تۄں ہَے٬ جِنہاں دا ذِکر اَیمّ جے اکبر نیں اُس وکت کِیتا سی٬ جدۄں اُہ پُراݨا اکبر ہُںدّا سی٬ راجسی چاہتاں دا گُلام نہِیں سی بݨِیا۔ اُس دِییاں راجسی چاہتاں نُۄں آپݨی تھاں رکھّدے ہۄئے اجّ وی بھارت دے لۄکاں نُۄں اِہ سۄچݨ دی لۄڑ ہَے کِہ بھارت دے اںدّرلِییاں گھیرابںدِّییاں اتے اِہ گھیرابںدِّییاں کرن والے اِس دیش لئی کِسے وی ہۄر کھترے تۄں وڈّا کھترا ہن۔ بھوِکھّ وِچّ بھارت اتے بھارتِییاں نیں آپݨی ہستی کائِم رکھّݨی ہَے تاں اُنہاں نُۄں اِس کھترے وِرُدھّ سُچیت رہِݨا پویگا۔