تیجِںدّر چںڈِّہۄک بہُ-وِدھاوی ساہِتکار ہَے۔ اُس دِییاں اٹھّ مَۄلِک اتے دۄ سمپّادِت کِیتِییاں پُستکاں پْرکاشت ہۄ چُکِّییاں ہن۔ اِنہاں وِچّ تِنّ کاوِ سںگّْرہِ٬ تِنّ کہاݨی سںگّْرہِ٬ اِکّ سمِیکھِیا سںگّْرہِ٬ اِکّ سپھرناما٬ اِکّ وارتک تے اِکّ سِمرتی سںگّْرہِ شامل ہن۔ چرچا ادھِین غذل سںگّْرہِ ’تاںگھ مُہبّت دی‘ اُسدی گِیاروِیں پُستک ہَے۔ اِس غذل سںگّْرہِ وِچّ 69 غذلاں شامل ہن۔ اِہ غذلاں سماجِک سرۄکاراں اتے پِیار مُہبّت والِییاں ہن۔ غذلگۄ نیں سماج وِچّ واپر رہِییاں گھٹناواں تۄں پْربھاوت ہۄ کے آپݨِییاں بھاوناواں نُۄں غذلاں وِچّ پْرۄسِیا ہَے۔ مُکھّ تَۄر ’تے بھاویں اُہ رُماںسوادی غذلاں لِکھدا ہَے پْرںتُّۄ اُسدی کمال اِہ ہَے کِہ رُماںسوادی غذلاں وِچّ وی سماجِکتا دی پِئُںد دے دِںدّا ہَے۔ اِس کرکے ہی اِس غذل سںگّْرہِ نُۄں سماجِکتا اتے مُہبّت دا سُمیل کِہا جا سکدا ہَے۔

سماجک تاݨے-باݨے وِچّ جِہڑی وی گھٹنا جاں پْرکْرِیا سماج وِرۄدھی ہَے٬ اُس بارے تیجِںدّر چںڈِّہۄک دی کلم آپ مُہارے پْرتِیکْرِیا دِںدّی ہَے۔ سماجِک سرۄکار اُس دِییاں بہُتِییاں غذلاں دا وِشا بݨے ہن٬ جِویں آرتھِک٬ سماجِک٬ سبھِئچارِک٬ واتاورن٬ کِسانی اتے ماں بۄلی ورگے مہتّوپُۄرن مُدّے ہن۔ دھۄخے٬ فریب٬ لالچ٬ آرتھِک ناں برابری٬ کھُدگرذی٬ بیوِشواسی اتے مانسِک کھۄٹاں بارے وی بہُت سارِییاں غذلاں وِچّ ٹکۄراں ماردا ہَے۔

کِسانا٬ مِہنتکشاں اتے کرۄنا سمبّںدھّی وی اُسنے غذلاں لِکھِییاں ہن۔ شائِر نُۄں مانوتا دا درد مہِسُۄس ہُںدّا ہَے٬ اِس کرکے اُنہاں دے ہِںتّاں ’تے پہِرا دیݨ والِییاں غذلاں لِکھدا ہَے۔

راجنِیتک لۄکاں دِییاں غلت بِیانِییاں اتے وائدِیاں تۄں مُکرن ورگِییاں غلت ہرکتاں شائِر دی کلم لۄکائی نُۄں وِدرۄہ کرن لئی پْریرت کردِییاں ہن۔ اُس دِییاں غذلاں وِچّ سُر٬ تال اتے لَے باکائِدا ہَے۔

شائِر دِییاں غذلاں وِچّ کافِییا٬ ردِیف اتے سںگِّیت دی خُشبۄ وی آئُںدی ہَے۔ بھاو غذل اُسنُۄں لِکھݨی آئُںدی ہَے۔ اِس تۄں اِلاوا لۄکائی دی من-مستِک وِچّ جِہڑِییاں لہِراں چلدِییاں ہن٬ اُنہاں لہِراں کرکے لۄکائی بھرم-بھُلیکھِیاں دے چکر وِچّ اُلجھی رہِںدّی ہَے٬ غذلگۄ نیں آپݨِییاں غذلاں اُنہاں لہِراں دے کُپْربھاو درسائے ہن۔ اِس غذل سںگّْرہِ دی پہِلی غذل ’تما آدمی دی. . ..’ وِچّ شائِر نیں درسائِیا ہَے کِہ منُکھّ دی لالسا کدے وی پُۄری نہِیں ہُںدّی٬ ہر سمیں ودھدی ہی جاںدی ہَے۔ اُہ تما ناں پُۄری ہُںدّی ہَے اتے ناں ہی مردی ہَے٬ سگۄں آس بݨی رہِںدّی ہَے۔ اِس لئی اُسنُۄں آساوادی شائِر کِہا جا سکدا ہَے۔

تیجِںدّر چںڈِّہۄک دے آشاوادی ہۄݨ لئی کُجھ شِئراں تۄں پتا لگّدا ہَے:

ہسرتاں نُۄں دِل ’چ رکھّݨا٬ تے تُری جاݨا٬

تیرا کافلے وِچّ٬ مِل جاݨا مُبارک۔

رۄذ مںذّل ولّ ٹُرنا ذِںدّگی٬

اِکّ جگہا کھڑھ کے ن ہتھّ ملدا رہے۔

تیجِںدّر چںڈِّہۄک نسِیئت دِںدّا ہَے کِہ ہمیشا آپݨی مںذّل نُۄں سر کرن لئی جدۄجہِد کرنی چاہِیدی ہَے۔ اِک-ناں-اِک دِن سپھلتا ذرُۄر مِلیگی۔ شائِر آپݨی غذل وِچّ گلّ بھاویں سۄہݨی دی کردا ہَے پْرںتُّۄ اِنسان دی مانسِکتا دا پْرگٹاوا وی کردا ہَے۔ سِیاستدانا دِییاں کۄجھِییاں کاروائیِیاں بارے غذلگۄ نیں آپݨِییاں 10 غذلاں وِچّ درسائِیا ہَے کِہ اُہ سِرپھ وۄٹاں وٹۄرن لئی ہی وائدے کردے ہن پْرںتُّۄ اُنہاں دے وائدے کدے وی وفا نہِیں ہُںدّے۔ لۄکاں نال اُنہاں نُۄں کۄئی ہمدردی نہِیں ہُںدّی۔ شائِر ’سال٬ مہِینے٬ دِن تاں. . .’ سِرلیکھ والی غذل وِچّ لِکھدا ہَے:

بیغَیرت لۄکاں دا مَیں کی آکھاں٬ لۄکاں دے مسلے کد سُلجھاوݨگے۔

نیتا جِتّ کے کُرسی تے جا بَیٹھݨ, جنتا دے اُہ کمّ کدۄں آوݨگے۔

‘ رُتّ وۄٹاں دی. . .’ سِرلیکھ والی غذل دے شِئر ہن:

رُتّ وۄٹاں دی آئی ہَے٬ خلکت مگرے لائی ہَے۔

وادے نِت دِن کرن نویں٬ ٹُک جنتا نُۄں پائی ہَے۔

لۄکاں دا چیتا آئِیا٬ نیتا جۄ ہرجائی ہَے۔

وۄٹاں لَے کے دِسدے ناں٬ کِہڑی جُگت بݨائی ہَے۔

سرکار بݨا بھردے گھر٬ جنتا بُدھُّۄ بݨائی ہَے۔

سماج وِچّ بہُت سارِییاں اجِہِییاں گلّاں ہۄ رہِییاں ہن٬ جِہڑِییاں اِنسان دے اِنسانِیئت تۄں دُۄر ہۄݨ نال سمبّںدھّت ہن۔ لۄک گِرگٹ دی ترہاں رںگّ بدلدے رہِںدّے ہن۔ غذلغۄ نُۄں اِس ذمانے دِییاں ہرکتاں اسںجّم وِچّ پہُںچّا رہِییاں ہن۔ اُسدا من بیچَین ہۄ جاںدا ہَے کِئُںکِہ دُنِییاں اںدّرۄں ہۄر تے باہرۄں ہۄر ہَے تے اجِہی ستھِتی بارے پھِر اُہ لِکھدا ہَے:

اِہ کیہا ذمانا آئِیا ہَے٬ کُلّ دُنِییاں رُۄپ وٹائِیا ہَے۔

کُۄڑ٬ کپٹ ہر تھاں ہَے فَیل رِہا٬ ہکّ٬ سچّ تے نِیاں دا سفائِیا ہَے۔

واڑ خیت نُۄں ہی کھائی جاںدی اتے ہر بُۄٹا تْرِہائِیا ہَے۔

واتورن دے پْردُۄشت ہۄݨ سمبّںدھّی تیجِںدّر چںڈِّہۄک لِکھدا ہَے:

ناں کر گںگّا مَیلی٬ کُجھ ہۄش کر٬

پوِتّر ندی ہَے٬ پوِتّر وہِݨ دے۔

فِذا وِچّ ذہِر جۄ گھۄل رِہا ہَے٬

مَۄت لئی اُہ در کھۄلہ رِہا ہَے۔

سںسّار وِچّ آپۄ-دھاپی پئی ہَے۔ اِنسان آپݨے نَیتِکتا دے رستے تۄں بھٹکدا جاںدا ہَے۔ کِسے تے اِتبار کرن تۄں ڈر لگدا ہَے۔ رئیِس لۄکاں ’تے دُنِییاںداری دا کۄئی اسر نہِیں پَیںدا۔ اُہ آپݨی ہَیسِیئت نُۄں وڈّا سمجھدے ہن۔ سںسّار ناشوان ہَے پْرںتُّۄ لۄک پھِر وی سمجھدے نہِیں۔ اُہ لۄک ہئۄمَے دا شِکار ہن۔ شائِر لِکھدا ہَے:

وفا تاں اُڈ گئی کفُۄر واںگ٬ بے وفائی تاں بہانا ہۄ گِیا۔

نہِیں سمجھے جِہڑے اجے تِیکر٬ وکت دِییاں چالاں نُۄں٬

دھۄکھا کھاݨگے اۄہ کدے وی٬ ساڈے تُر جاݨ تۄں مگرۄں۔

ساڈی دۄستی نُۄں اَیویں سمجھدے رہے٬ خاتر جِنہاں دی داء ’تے لاݨی چاہی۔

لۄکاں دے دِل پتھّر ہُںدّے جا رہے ہن۔ نَیتِکتا کھمبھّ لا کے اُڈ گئی ہَے۔ اِنسان نُۄں سچّے سُچّے دۄست بݨائُݨے چاہِیدے ہن۔ دۄست ہی دُکھّ-سُکھّ وِچّ کھڑھدے ہن۔ سماجِک ہوا دا رُکھ بدل رِہا ہَے۔ لۄک اِکّ دُۄجے نُۄں مۄہ کرن دی تھاں دُرکار رہے ہن۔ لۄکاں دے منا وِچّ کھۄٹاں ہن۔ نفرتاں تے ذات پات دے بِیج بۄئے جا رہے ہن۔ اِس لئی غذلغۄ ’چیتنا دِیپ جگائۄ. . .’ سِرلیکھ والی غذل وِچّ ذات پات تے لفرتاں تۄں کھہِڑا چھُڈائُݨ دی گلّ کردا ہَے:

سبھ نیں کُدرت دے ہی بںدّے٬ جاتاں سبھ مِٹائۄ مِتّرۄ۔

ننفرت تے ساڑے نُۄں چھڈّۄ٬ جِیون سہِج بݨائۄ مِتّرۄ۔

سماج وِچّ چارے پاسے لالچ پْردھان ہۄئِیا پِیا ہَے۔ بںدّے نُۄں بںدّا نہِیں سمجھِیا جاںدا۔ نِجّتا مۄہری بݨ گئی ہَے۔ جدۄں کِہ سماجک پْراݨی نُۄں اِکّ دُۄجے دے سہائی ہۄݨا چاہِیدا ہَے۔ لۄکاں وِچّ پِیار دی تھاں کِردار بدل گئے ہن۔ شائِر لِکھدا ہَے:

کِیمت بںدّے دی ہَے جِیرۄ اجّ٬ پر کِسے ’تے اِتبار نہِیں ہَے۔

پَیسے دی ہی سبھ دِلداری اے٬ اُںج کۄئی وی دِلدار نہِیں۔

ہُݨ تاں سبھ آوا اُۄت گِیا بس٬ چںڈِّہۄک کھِڑدا غُلذار نہِیں ہَے۔

سائِںس ترکّی کرکے ہُݨ تاں٬ بںدّے دے اںگّ بدلدے ویکھے۔

بھِیڑ پئی تۄں جگ اںدّر مَیں تاں٬ لۄکاں دے پھںگّ بدلدے ویکھے۔

تیجِںدّر چںڈِّہۄک نیں پِیار٬ مُہبّت اتے اِشک نال سمبّںدھّت رُماںٹِک غذلاں لِکھِییاں پْرںتُّۄ اُس دِییاں غذلاں وِچّ اِشک دا رںگّ وی وکھّرا تے نِویکلا ہَے جِویں:

آشک گائُݨ گِیت اِشک دے مہِبُۄبا خاتِر٬

پر ناں پتا اُہناں نُۄں مائنے ایس ترانے دے۔

دِل تاں دِل دے کَینوس اُپر٬ اُسنُۄں رکھِّیا ہَے٬

اُسنے پر پِیار میرے نُۄں٬ ہر پل پرکھِیا ہَے۔

چھیڑی جد وی گلّ کِسے نیں اِشک مُہبّت دی٬

مہِفل وِچّ یاراں دی تدۄں ہی مسلا بھکھِیا ہَے۔

88 پنِّیاں٬ 250 رُپئے کِیمت والا اِہ غذل سںگّْرہِ تالِف پْرکاشنا٬ اگرسَین چَۄک برنالا نیں پْرکاشت کِیتا ہَے۔

سمپّرک تیجِںدّر چںڈِّہۄک: 950100224

***