گلّ اُنّی سَۄ نبّے-بنّویں دی ہَے۔ اُدۄں مَیں پںجّابی یُۄنِیورسِٹی پٹِیالا وِکھے اَیمّ اے کر رِہا سی۔ سُۄبے دے ہالات کھراب ہۄݨ کرکے یُۄنِیورسِٹی وِچّ اکسر ہڑتال رہِںدّی سی٬ جِس کرکے ساڈے آکھری سمَیسٹر دے پیپر لیٹ ہۄ گئے۔ پر اُدھّر بی اَیڈّ وِچّ کلاساں شُرُۄ ہۄ گئیِیاں سن۔ سٹڈّی دے نال نال دُۄجِییاں گتِیوِدھِییاں وی ارمبھّ ہۄ چُکِّییاں سن۔ جسّی جسپال تے کیسر ماݨکی٬ جِہڑے میرے نال بی اَیڈّ کردے سن٬ گاݨے وغَیرا گا لِیا کردے سن۔ ہارمۄنِیئم وی دۄواں نُۄں وجائُݨا آئُںدا سی۔ پر کیسر ماݨکی وِچّ وِشواس دی تھۄڑھی جِہی گھاٹ سی٬ جدۄں کِہ جسّی یُۄنِیورسِٹی وِچّ پڑھدا ہۄݨ کرکے آتم وِشواس وِچّ رہِںدّا سی۔
اِکّ وار کالج وِچّ سبھِّیاچارک گتِیوِدھِییاں دا نِکّا جِہا پْرۄگرام سی٬ جِس وِچّ جسّی جسپال نیں گائُݨا سی تے کیسر نیں اُس نال ہارمۄنِیئم وجائُݨا سی۔ پر جدۄں جسّی گائُݨ لئی سٹیج ’تے گِیا تاں کیسر کِدھرے نذر ناں آئِیا۔ سٹیج سَیکٹری ولّۄں وار وار انائۄُںسمَیںٹ کِیتی جاݨ لگّی کِہ کیسر ماݨکی جِتھّے وی ہَے٬ سٹیج ’تے آوے۔ پر کیسر تاں جِدّاں چھُۄ مںتّر ہی ہۄ گِیا ہۄوے۔ سارے ہکّے بکّے رہِ گئے۔ وِدِیارتھی کہِݨ کِہ ہُݨے تاں اِتھّے سی٬ کِدھّر چلا گِیا؟ سارا کالج چھاݨ مارِیا پر کیسر کِدھرے ناں مِلِیا۔ ... جسّی نیں جِویں-کِویں گِیت گا دِتّا۔ پْرۄگرام ختم ہۄݨ ’تے جدۄں سارے ہال وِچّۄں باہر آ جا رہے سن تاں ساہمݨِئۄں کیسر تُرِیا آوے۔ سارے اُس نُۄں پُچھّݨ لگّے کِہ کیسر کِتھّے سی تُۄں؟ کیسر ٹلمٹۄل کر گِیا۔ اسل وِچّ اُس ویلے کیسر کِئۄں گائِب ہۄئِیا٬ اُسدی وجاہ مَینُۄں پتا سی جاں پھِر کیسر نُۄں۔ مَیں کِسے نُۄں دسّی نہِیں٬ کیسر کھُد کِسے نُۄں دسّ نہِیں سی سکدا۔ وِشواس دی گھاٹ کارن کیسر دے گائِب ہۄݨ والی گلّ اجّ وی جدۄں میرے ذہِن وِچّ آئُںدی ہَے تاں بِیتے سمیں دِییاں یاداں نُۄں مُڑ تاذا کر جاںدی ہَے۔
دُۄجی گلّ٬ کالج وِچّ وِدِیارتھی چۄݨ سی تاں جۄ وِدِیارتھِییاں دِییاں مُشکلاں نُۄں کالج پْرشاسن کۄل رکھّ کے ہلّ کروائِیا جا سکے۔ ساڈے وِچّۄں کُجھ ساتھی وِدِیارتھی یُۄنِیورسِٹی تۄں آئے سن٬ جۄ تجربیکار سن۔ اُنہاں وِچّۄ اِکّ سی شہِݨے تۄں سُکھدرشن سِںگھّ ناذی٬ جِہڑا اَیمّ اَیسّسی کرکے آئِیا سی۔ اُس نیں ساڈے کُجھ ساتھِییاں٬ جِنہاں وِچّ کُلدِیپ راجیوال٬ بلوںتّ سِںگھّ٬ جسّی جسپال٬ سدّی تے گُرداسپُرِییا ہرجِیت تھِںدّ٬ جِہڑا اجّ کلہ کَینیڈا سَیٹل ہَے اتے اِکّ دۄ بَیچمَیٹ لڑکِییاں نال گلّ کرکے کالج دا پْردھان بݨائُݨ بارے ساڈی رائے لئی۔ اسِیں ہامی بھر دِتّی۔
سُکھدرشن سِںگھّ ناذی نیں رِسَیسّ وِچّ سارے وِدِیارتھِییاں نُۄں پارک وِچّ بُلا کے چۄݨ کِیتے جاݨ بارے نۄٹِس بۄرڈ ’تے نۄٹِس لا دِتّا۔ نۄٹِس پڑھ کے سارے وِدِیارتھی رِسَیسّ وِچّ کالج دی پارک وِچّ پُجّ گئے۔ ناذی نیں کھڑھے ہۄ کے چۄݨ بارے گلّ شُرُۄ کِیتی تے کِہا کے آپاں نُۄں آپݨِییاں مُشکلاں نُۄں ہلّ کروائُݨ لئی یُۄنِیئن بݨا کے اِکّ پْردھان اتے جنرل سَیکٹری سمیت باکی مَیمبراں دی چۄݨ کرنی ہَے۔ سبھ نیں ہامی بھر دِتّی۔ پر اُس وکت سارے ہَیران رہِ گئے٬ جدۄں ناذی نیں کِہا٬ “پْردھان تاں مَیں ہاں ہی! باکی مَیمبر تُسِیں چُݨ لوۄ۔”
اسِیں سارے ناذی دے مُۄںہ ول دیکھدے رہِ گئے۔ اسِیں اُس نُۄں کُجھ کہِݨ جۄگے وی نہِیں سی۔ سانُۄں اُس نُۄں پْردھان منّݨا پِیا۔ ہُݨ وی ناذی دے آپُۄں بݨے پْردھان والی گلّ جدۄں کِتے چیتے آئُںدی ہَے تاں میرا ہاسا نِکل آئُںدا ہَے تے نال ہی کالج دے بِیتے پلاں دی یاد وی تاذا ہۄ جاںدی ہَے۔
اِکّ ہۄر تِیجی گھٹنا جۄ مَیں کدے نہِیں بھُلّ سکدا۔ اُس نُۄں یاد کرکے میرا ہُݨ وی اِکلّے بَیٹھے دا ملّۄملّی ہاسا نِکل آئُںدا ہَے۔ گلّ اِںجھ ہۄئی کِہ سلانا اِمتِہان شُرُۄ ہۄ چُکّے سن۔ یُۄنِیورسِٹی وِچّ سٹڈّی کِیتے ہۄݨ اتے وِدِیارتھی یُۄنِیئن وِچّ وکھّ وکھّ اہُدِیاں ’تے کمّ کرن کرکے کالج دے باکی وِدِیارتھِییاں نالۄں اسِیں آپݨے ٹِیچرذ نال تھۄڑھا ذِیادا پھرَیںک ہُںدّے سی٬ جِس کرکے کلاس وگَیرا گھٹّ ہی لائُںدے۔ کارن اِہ سی کِہ اسِیں یُۄنِیورسِٹی دے ہۄسٹل وِچّ رہِںدّے سی۔ ہر رۄذ اُتھّۄں ہی سٹیٹ کالج کلاساں لائُݨ جائِیا کردے ساں٬ جِس کرکے کئی وار کلاس مِس ہۄ جائِیا کردی سی۔ ٹِیچِںگّ سبجَیکٹ تۄں اِلاوا اِکّ وِشا وُڈّورک دا ہۄئِیا کردا سی٬ جِسدا سانُۄں پہِلاں پہِل اِلّ دا ناں کۄکۄ وی نہِیں آئُںدا سی۔ پر اُس وِشے نُۄں جِہڑے ٹِیچر ٹِیچ کردے سن٬ اُہ سن سردار پُۄرن سِںگھّ۔ اُہ بہُت سائۄُ سُبھاء دے سن۔ اُہناں دے چںگّے سُبھاء کرکے اسِیں کدے ناں کدے کلاس لا لِیا کرنی٬ جِس کرکے سانُۄں اُس سبجَیکٹ بارے کُجھ کُ گِیان ہۄ گِیا۔ وَیسے سبجَیکٹ بہُتا اَۄکھا وی نہِیں سی۔ بسّ چَۄڑ چَۄڑ وِچّ ہی اسِیں گھٹّ کلاس لائُݨی۔ وَیسے وی وُڈّورک دے ہفتے وِچّ اِکّ-دۄ پِیرِیئڈ ہی ہۄئِیا کردے سن۔ اسِیں مستی نال سال پُۄرا کِیتا۔
... پیپر شُرُۄ ہۄ گِیا۔ مَیں تے میرا دۄست بلوںتّ سِںگھّ٬ جۄ اجّ ساڈے وِچّ نہِیں ہَے٬ اسِیں آسے پاسے دیکھِیا تے ہَۄلھی دیݨے دۄواں نیں کُرسی تھلِّئۄں دی وُڈّورک دِییاں بݨائیِیاں دۄ نیم پلیٹاں چُکِّییاں تے اگِّئۄں دی پْرۄپھَیسر ساہِب نُۄں پھڑا دِتِّییاں۔ پر پتا نہِیں کِویں پْرۄپھَیسر ساہِب نُۄں ساڈے ’تے شکّ ہۄ گِیا تے پیپر ختم ہۄݨ اُتّے اُہناں سارے وِدِیارتھِییاں نُۄں کِہا کے آپݨی آپݨِییاں پلیٹاں پچھاݨ کے چُکّ لوۄ۔ باکی سارے وِدِیارتھِییاں نیں آپݨی آپݨی پلیٹ چُکّ لئی۔ اسِیں دۄویں کھالی رہِ گئے کِئُںکِہ اسِیں تاں کۄئی پلیٹ بݨائی ہی نہِیں سی۔ پر پْرۄپھَیسر پُۄرن سِںگھّ سائۄُ سُبھاء دے سن٬ اُہناں نیں سبھ کُجھ پتا ہۄݨ دے بسّ اِنا کِہا کِہ نوِیںیاں پلیٹاں بݨائۄ۔ سانُۄں بہُت شرمِںدّگی ہۄئی۔ پر ہُݨ جدۄں کدے اُہ کھالی ہتھّ پھڑے جاݨ والی گلّ یاد آئُںدی ہَے تاں آپݨے آپ ’تے ہاسا وی آئُںدا ہَے تے بچگانلن وی یاد آئُںدا ہَے۔ اِنہاں کھٹِّییاں مِٹھِّییاں یاداں نُۄں یاد کرکے مَینُۄں ہُݨ وی آپݨی اُس گلتی دا اہِساس ہُںدّا ہَے۔
اجّ سٹیٹ کالج تۄں بی اَیڈّ کِیتِیاں نُۄں ساڈھے تِنّ دہاکے گُذر گئے ہن۔ بہُت سارے ساتھی وِدیشِیں بَیٹھے ہن تے بہُت سارے اِدھّر سَیٹّ ہۄ کے پرِوارک ذِمّیوارِییاں نِبھا رہے ہن۔ پر کالج دِییاں کھٹِّییاں مِٹھِّییاں یاداں نُۄں اسِیں ہُݨ تک نہِیں بھُلّے۔
* * * * *