دوِںدّر پٹِیالوی مُڈھّلے تَۄر ’تے مِنّی کہاݨِییاں دا رچیتا ہَے٬ پْرںتُّۄ ساہِتک رُچی تے کۄمل دِل دا مالک ہۄݨ کرکے ساہِت دِییاں ہۄر وِدھاواں ’تے وی کلم اجمائُںدا رہِںدّا ہَے| ہر اِنسان دے اُپر اُس دے پرِوارِک اتے سماجِک واتورن دا پْربھاو پَیںدا ہَے| اِہ پْربھاو سبھ تۄں ودھّ بچِّیا اتے ساہِتکاراں کھاس تَۄر ’تے کوِییاں ’تے پَیںدا ہَے کِئُںکِہ ساہِتکار کۄمل دِل ہُںدّے ہن٬ اُنہاں نیں آپݨِییاں لِکھتاں وِچّ سماجِک پْروِرتِییاں بارے لۄکاں نُۄں جاگرُۄک کرنا ہُںدّا ہَے|

دوِںدّر پٹِیالوی ذِںدّگی وِچّ وِچردِیاں سماجِک پْروِرتِییاں اتے وِسںگّتِییاں نُۄں ویکھدا رہِںدّا ہَے٬ اِہ چںگِّیائیِیاں تے بُرائیِیاں اُس دی مانسِکتا نُۄں ٹُمبّدِییاں ہن| پھِر اُہ آپݨی کلم راہِیں آپݨے مانسِک پْربھاواں نُۄں کہاݨی جاں کوِتا دا رُۄپ دِںدّا ہَے| اِس تۄں اِلاوا اُہ ساہِتک سبھاواں نال لگاتار جُڑِیا ہۄئِیا ہَے| اِس کرکے اُس دی ساہِتک مس پُۄری ہُںدّی رہِںدّی ہَے| ساہِتک چُںجھّ چرچاواں وِچّ سرگرمی نال ہِسّا لَیںدا رہِںدّا ہَے|

اُس دِییاں مِنّی کہاݨِییاں دِییاں دۄ پُستکاں پںجّابی اتے ہِںدّی وِچّ آ چکِّییاں ہن| چرچا ادھِین اُسدا پلیٹھا کاوِ سںگّْرہِ ’کۄمل پتِّییاں دا اُلامبھا‘ سماجِک تاݨے باݨے وِچّ واپر رہِییاں گھٹناواں دے اہِساساں دی داستاں ہَے| کوی آپݨِییاں کوِتاواں وِچّ کِسے وی وِشے بارے سِدھّا نہِیں لِکھدا ہُںدّا| اُس نیں تاں اسِدھّے ڈھںگّ نال ساہِتک پاݨ دے کے سماج نُۄں آگاںہ کرنا ہُںدّا ہَے| دوِںدّر پٹِیالوی نیں وی آپݨِییاں کوِتاواں وِچّ پاٹھکاں نُۄں سُچیت کِیتا ہَے| سماجِک تَۄر ’تے وِچردِیاں دوِںدّر پٹِیالوی نُۄں جۄ مہِسُۄس ہُںدّا رِہا٬ اُس بارے اُس نیں کھُلہِییاں کوِتاواں وِچّ آپݨے اہِساساں دا پْرگٹاوا کِیتا ہَے| اُس دِییاں کوِتاواں وِچار پْردھان ہن| اُہ آپݨے پْربھاواں نُۄں کوِتا دا رُۄپ دے دِںدّا ہَے|

دوِںدّر پٹِیالوی دِییاں کوِتاواں دے وِشے آم تَۄر ’تے پںجّابی دے شائِراں دی ترہاں رُماںسوادی نہِیں ہن٬ سگۄں اُس دِییاں کوِتاواں دے وِشے سماجِک٬ آرتھِک اتے سبھِیاچارِک ہن| اُہ سماجِک سرۄکاراں والِییاں کوِتاواں دا شائِر ہَے| نشے٬ بھرُۄݨ ہتِّیا٬ بیرۄذگاری٬ غرِیبی٬ بھُکھّمری٬ پرِوارِک رِشتے ورگے اہِم مُدّے اُس دِییاں کوِتاواں وِچّ اُٹھائے جاںدے ہن| سرکاری کرمچارِییاں دے دفتراں وِچّ کمّ دے بۄجھ اتے پرِوار نُۄں پالݨ پۄشݨ دی ذِمّیواری دا مسلا٬ اُس نُۄں ستائُںدا رہِںدّا ہَے| پْرںتُّۄ اِس دے نال ہی اُہ دفتراں دے ساتھِییاں دے سہِیۄگ نُۄں پرِوار دے مَیمبر ہی منّدا ہَے تاں جۄ سُکھی جِیون بسر کِیتا جا سکے|

نشے دی بِیماری نیں پںجّاب دے پرِواراں دے جِیون تباہ کر دِتّے ہن| اجِہے ہالات وِچّ اِکّ اَۄرت دا سںتّاپ آپݨی کِسم دا ہُںدّا ہَے| اِس کاوِ سںگّْرہِ دِییاں سارِییاں کوِتاواں مُڑ گھِڑ کے دوِںدّر پٹِیالوی دے پرِوار اتے دفتر دے آلے دُیالے گھُمّدِییاں ہن| اِکّ کِسم نال اِہ کِہا جا سکدا ہَے کِہ دوِںدّر پٹِیالوی نیں گھر٬ پرِوار٬ دفتر٬ پُستک٬ پیںڈُۄ تے شہِری سبھِیاچار نُۄں آپݨِییاں کوِتاواں وِچّ درسائِیا ہَے| بھاویں اِہ کوِتاواں کوی دے نِجّی تذربے ’تے ادھارت ہن پْرںتُّۄ اِہ سارا کُجھ سماج وِچّ واپر رِہا ہَے| دوِںدّر پٹِیالوی اِنہاں نُۄں لۄکائی نال جۄڑن وِچّ سفل ہۄئِیا ہَے| کوِتاواں پڑھن والا ہر وِئکتی اِہ سۄچیگا کِہ اِہ کوِتاواں اُس نال سمبّںدھّت ہن٬ اِہۄ دوِںدّر پٹِیالوی دی کامیابی ہَے| دفتراں اتے سماج وِچّ اِہۄ کُجھ واپر رِہا ہَے٬ جِہڑا دوِںدّر پٹِیالوی نیں کوِتاواں وِچّ لِکھِیا ہَے|

اِک ’کپڑے سِئُݨ والی اَۄرت‘ دے سِرلیکھ والی کوِتا وِچّ اُہ دسدا ہَے کِہ پتی دے نشئی ہۄݨ دے باوجُۄد اَۄرت کپّڑے سِئۄں کے پرِوار پالدی ہَے پْرںتُّۄ جدۄں اُہ وِیاہ دے لال سُۄہے کپّڑے سِئُںدی ہَے تاں اُس دی مانسِکتا ذخمی ہۄ جاںدی ہَے| پھِر اُہ بھاوناواں دے وہِݨ وِچّ وہِںدّی ہۄئی مذبُۄری وس کِرت کردی رہِںدّی ہَے| اَۄرت دی تْراسدی ہَے کِہ اُسنے بچّے وی پالݨے ہن پْرںتُّۄ دُکھّ وی سہِݨا ہَے| اِہ کوِتا سمُچّی اِستری جگت دی پْرتِینِدھتا کردی ہَے| ’سَیر کردے کالج پڑھن والے بچّے‘ کوِتا وِچّ وِدِیارتھِییاں وِچّ نشے دی لتّ نُۄں کوی سماجِک بربادی دا کارن منّدا ہَے٬ کِئُںکِہ ماں باپ دے آپݨے بچِّیاں بارے سِرجے سپنے کھیرُۄں کھیرُۄں ہۄ جاںدے ہن| دوِںدّر پٹِیالوی دی اِکّ ہۄر کوِتا ’رۄٹی٬ رِکشا تے ڈِگرِییاں‘ بہُت سںوّیدنشِیل تے ہِردیویدِک ہَے٬ کِئُںکِہ پںجّاب دے بیرۄذگاری دے مَۄکے وی اِکّ آس دی کِرن رَۄشنی دِںدّی وِکھائی دے رہی ہَے٬ جدۄں اِکّ وِدِئک ڈِگرِییاں لَیݨ والا نَۄجوان رِکشا چلا کے آپݨا سُنہِرا بھوِکھّ بݨائُݨ دے سُپنے ویکھ رِہا ہَے| اُہ نَۄجوان جدۄں کہِںدّا ہَے کِہ ڈِگرِییاں نالۄں رۄٹی دی اہِمِیئت ذِیادا ہَے تاں ساڈے ورتمان وِدِئک ڈھاںچے ’تے کراری چۄٹ ماردا ہَے| اُس دی پہِلی کوِتا ’پاپا دے ناں‘ وِچّ اُہ بچّے تۄں بچِّیاں دا پِتا بݨن ’تے ذِمّیواری دے اہِساس دا پْرگٹاوا کردا َے| ’پِںگّلواڑا آشرم‘ کوِتا ماپِیاں ولّۄں وِشیش بچِّیاں تۄں کھہِڑا چھُڈا کے پِںگّلواڑے چھڈّݨا رِشتِیاں نُۄں داغدار کردا ہَے| اِس کوِتا تۄں سماجِک گِراوٹ دا پتا لگدا ہَے| خُۄن دے رِشتے وی تار تار ہۄ جاںدے ہن| ’میرے کۄل کُجھ وی نہِیں‘ کوِتا سماجِک بُرائیِیاں نشے٬ غرِیبی٬ بھُکھّمری٬ ذُلم٬ بال مذدُۄری اتے اِنسانِیئت دی مانسِکتا دا پْرگٹاوا کردی ہَے|

اخباراں اتے پتّرکاراں بارے کوی نیں اُنہاں اُپر ڈِجِٹِلائیِجیشن دا پْربھاو اتے پتّرکاری دے مِیار وِچّ گِراوٹ دے نُکتے اُٹھائے ہن| آدھُنِکتا دے پْربھاو ادھِین اخباراں دی پْرݨالی ہی بدل گئی ہَے| اِسے ترہاں نَۄکری کر رہے مرد اَۄرت جیکر گھر دے کمّا وِچّ سہِیۄگی ناں بݨن تاں پرِوارِک جِیون سپھل نہِیں ہۄ سکدا| رسۄئی ’تے اِکلّی اِستری دی سرداری نہِیں رہی مرد وی پُۄرا ہِسّیدار ہَے| اِس کوِتا راہِیں کوی نیں نَۄکری پیشا اِسترِییاں دی وکالت کِیتی ہَے| بچِّیاں وِچّ باہرۄں کھاݨا مںگّا کے کھاݨ دی پْروِرتی نیں وی پرِوارِک ماہَۄل نُۄں بدل کے رکھّ دِتّا َے| پںجّاب وِچّۄں نوِیں پنِیری دا پْرواس وِچّ جاݨا وی ساہِت دی ہر وِدھا دا مُکھّ وِشا بݨِیا ہۄئِیا ہَے| دوِںدّر پٹِیالوی نیں وی پْرواس کارن ماں باپ دی تْراسدی اتے بچِّیاں وِچّ آپسی پِیار دی گھاٹ بارے لِکھِیا ہَے| مہِںگّائی ورگا مہتّوپُۄرن وِشا سماجِک سرۄکاراں والے شائِر لئی وِشیش ہُںدّا ہَے| کوی نیں مہِںگّائی تے وی چِںتّا پْرگٹائی ہَے| واتورن بارے پارک دی سَیر کرن نُۄں وِشا بݨاکے کوی نیں لۄکائی نُۄں کُدرت دِییاں رہِمتاں دی سمبھّال کرن دا اِشارا کِیتا ہَے٬ جِس تۄں اِنسان نُۄں دُۄہرا لابھ ہُںدّا ہَے| سِہت وی چںگّی ہُںدّی ہَے تے پںچھِّییاں دِییاں آواذاں سںگِّیتمئی واتاورن پَیدا کرکے مہِکاں کھِلاردِییاں ہن| کوی نُۄں لَے بدھّ سںگِّیتمئی کوِتا لِکھݨ دی کۄشِش کرنی چاہِیدی ہَے٬ وِچار کہاݨِییاں راہِیں ودھِییا پْرگٹ کِیتے جا سکدے ہن| دوِںدّر پٹِیالوی آپݨی ساہِتک پْروِرتی دا آدھار آپݨِییاں دۄویں بیٹِییاں اتے پتنی نُۄں منّدا ہَے| 98 پنِّیاں٬ 195 رُپئے کِیمت والا کاوِ سںگّْرہِ٬ کے پبلِیکیشنذ٬ بریٹا نیں پْرکاشت کِیتا ہَے|

**