ساڈے دیش نُۄں سںسّار دا سبھ تۄں وڈّا لۄکراج منِّیا جاںدا ہَے اِسے ترہاں جِس سںوِّدھان انُسار لۄکراج ستھاپِت ہۄئِیا سی٬ اُس نُۄں سںسّار دا سبھ تۄں ودھِییا اتے سمپُّۄرن سںوِّدھان منِّیا جاںدا ہَے۔ اِس سںوِّدھان وِچّ دیش دے سارے ناگرِکاں نُۄں بِناں کِسے بھید بھاو تۄں برابر دے ادھِکار دِتّے گئے ہن۔ دیش نُۄں گݨتںتّر بݨِیاں ستّ دہاکِیاں تۄں ودھّ دا سماں ہۄ گِیا ہَے۔ ہُݨ تک ساڈے لۄکراج نُۄں سچّمُچّ سبھ دیشاں تۄں ودھِییا منِّیا جاݨا چاہِیدا سی پر اجِہا نہِیں ہَے۔ سمیں دے بِیتݨ نال اِس وِچّ نِکھار آئُݨ دی تھاں نِگھار آ رِہا ہَے۔ لۄکراج وِچّ سرکار نُۄں چلائُݨ لئی لۄکِیں آپݨے پْرتِینِدھ چُݨدے ہن٬ جِہڑے پںجّ سال تک سرکار نُۄں چلائُںدے ہن۔ کِسے سپشٹ وِچاردھارا انُسار سرکار چلائُݨ لئی راجسی پارٹِییاں ہۄںد وِچّ آئُںدِییاں ہن٬ جِنہاں دا مںتّو اِکّ مِتھی سۄچ اتے نِیتی انُسار راج پْربںدھّ چلائِیا جاںدا ہَے۔ اسل وِچّ اِکّ لۄکراج دیش وِچّ سرکار دا مُکھّ پھرذ ناگرِکاں دِییاں مُڈھلِییاں لۄڑاں دی پُۄرتی کرنا ہَے۔ اِسدا بھاو ہَے کِہ بِناں کِسے بھیدبھاو تۄں سبھناں لئی اجِہے وسِیلے کرنے ہُںدّے ہن تاں جۄ اُنہاں نُۄں رۄٹی٬ کپّڑا٬ مکان٬ وِدِّیا اتے سِہت سہُۄلتاں دی پْراپتی ہۄ سکے۔ راجسی پارٹِییاں دے آگُۄ لۄک سیوک اتے سرکاری کرمچاری لۄکاں دے نَۄکر ہُںدّے ہن۔ ہُݨ ویکھݨا اِہ ہَے کِہ کی بھارت وِچّ اجِہا ہۄ سکِیا ہَے؟ اجّ وی سرکار 80 کرۄڑ لۄکاں بھاو دیش دی ادھِئۄں ودھّ آبادی نُۄں مُپھت راشن دیݨ لئی مجبُۄر ہۄ رہی ہَے۔ اجِہا اُیدۄں ہی ہُںدّا ہَے جدۄں لۄکاں کۄل ڈھُکواں رُذگار ناں ہۄوے اتے اُہ آپݨی رۄذی رۄٹی دا پْربںدھّ ناں کر سکدے ہۄݨ۔ وسۄں دے جِس ہِسّے نُۄں ڈھِڈّ بھرن لئی سرکار ولّۄں مُفت اناج دِتّا جاںدا ہَے٬ اُہ بھلا آپݨے بچِّیاں لئی ودھِییا پڑھائی اتے پرِوار لئی چںگِّییاں سہُۄلتاں بارے کِویں سۄچ سکدی ہَے؟

سمیں دے بِیتݨ نال بہُتے رُذگار٬ وِدِّیا اتے سِہت وسِیلے نِجّی کھیتر وِچّ چلے گئے ہن٬ دیش دی ادھّی وسۄں دی اِہ پہُںچّ تۄں باہر ہۄ رہے ہن۔ اجِہا کِئۄں ہۄ رِہا ہَے؟ اِس لئی ساڈِییاں راجسی پارٹِییاں اتے نیتا ذِمّیوار ہن۔ سمیں دے بِیتݨ نال راجنِیتک پارٹِییاں کۄل کۄئی نِیتی نہِیں ہَے۔ آگُۄیاں دی نِیئت کھۄٹی ہۄ گئی ہَے۔ ہُݨ اُہ لۄک سیوا دی تھاں نِجّ سیوا کردے ہن۔ آپݨے اسُۄلاں اتے کِیتے لۄک بھلائی دے کمّاں آدھارِت وۄٹ نہِیں مںگّدے سگۄں وۄٹاں مںگّݨ لئی ہر ترہاں دے گلت ڈھںگّ ترِیکِیاں دی ورتۄں کر رہے ہن۔

میری پِیڑھی نُۄں 1952 وِچّ ہۄئیِیاں پہِلِییاں چۄݨاں نُۄں لَے کے 2024 دِییاں چۄݨاں نُۄں نیڑِیاں ویکھݨ دا مَۄکا مِلِیا ہَے۔ جیکر پِچھلجھات ماری جاوے تاں 1967 تک چۄݨاں لۄک سبھا اتے اسَیمبلی دِییاں اِکٹھِّییاں ہی ہُںدِّییاں سن تے سارا کمّ اِکّ ہفتے وِچّ نِبّڑ جاںدا سی۔ چۄݨ پْرچار وِچّ سادگی سی۔ لۄک آپݨے لِیڈراں دا ستِکار کردے سن۔ اُنہاں نُۄں سُݨن دُۄرۄں دُۄرۄں پَیدل چلّ کے آئُںدے سن کِئُںکِہ اُدۄں تک آواجائی دے سادھن اِنے وِکسِت نہِیں سن ہۄئے۔ اَیمّ پی اتے اَیمّ اَیلّ اے نُۄں بِناں کِسے سُرکھِّیا تۄں سائیِکل اُتّے پھِردے ویکھِیا ہَے۔ اُنہاں دے گھراں اگّے ہُݨ واںگ سِپھارشِییاں دی بھِیڑ نہِیں سی ہُںدّی۔ وذِیراں کۄل وی جِیپاں ہی سن تے اگّے پِچھّے پُلِس دی سُرکھِّیا وی نہِیں سی۔ لۄکاں وِچّ اُتشاہ سی. اُہ وِکاس دے کارجاں وِچّ ودھ چڑھ کے ہِسّا پائُںدے سن۔ مُپھت دِییاں رِئۄُڑِییاں٬ جِنہاں نُۄں ہُݨ گارںٹِّییاں آکھِیا جاݨ لگّ پِیا ہَے٬ نہِیں دِتِّییاں جاںدِییاں سن۔ لۄک اُمِیدوار دے کِردار اتے پارٹی دی نِیتی انُسار وۄٹ پائُںدے سن۔ پْرچار سِیمت سی۔ مِیڈِییا تاں ہَے ہی نہِیں سی۔ کیول اکھباراں سن٬ جِنہاں دی پہُںچّ سِیمت سی جاں سرکاری ریڈِیئۄ سی۔ پَیسے٬ نشے جاں کۄئی ہۄر لالچ وی نہِیں سن۔ لۄک نُمائِںدِیاں تک پہُںچّ سَۄکھی سی۔

ہَۄلی ہَۄلی دیش دی اذادی دی لڑائی لڑن والے لۄک سیوا نُۄں سمرپِت آگُۄیاں دی گِݨتی گھٹّ ہۄݨ لگّ پئی اتے اُنہاں دی تھاں مَۄکاپْرست لۄکاں نیں پَیر پسارنے شُرُۄ کر دِتّے۔ اِنہاں لئی راج گدّی لۄک سیوا لئی مِلِیا سُنہِری مَۄکا ناں ہۄ کے تاکت پْراپتی دا سُنہِری مَۄکا بݨ گِیا٬ جِسدی نِجّی بھلائی لئی دُرورتۄں ہۄݨی شُرُۄ ہۄ گئی۔ راتۄ رات امِیر بݨن دے سُپنے ویکھݨ والِیاں لئی راجنِیتی وِئُپار بݨ گئی۔

اِکّ رِپۄرٹ انُسار وِدھائِکاں کۄل اَۄستن 14 کرۄڑ دی پُۄںجی ہَے۔ اِسے رِپۄرٹ انُسار 4001 وِدھائِکاں کۄل 54545 کرۄڑ دی جائِداد ہَے۔ چۄݨ جِتّݨ پِچھّۄں پںجّاں سالا وِچّ وِدھائِک کرۄڑپتی بݨ جاںدے ہن۔ اِسے لالچ لئی دیش وِچّ وی رِشوتکھۄری دا وادھا ہۄئِیا ہَے۔ نشِیاں دے وِئُپار اتے مِلاوٹ وِچّ وی کئیِیاں دا نام بۄلدا ہَے۔ لِیڈراں وِچّ پَیسے دی بھُکھّ نال وِدھائِکاں دی کھرِیدۄ پھرۄکھت شُرُۄ ہۄ گئی تے دیش وِچّ دلبدلی اِکّ دھںدّا بݨ گئی۔ اِس نُۄں رۄکݨ لئی دلبدلی وِرۄدھ کانُۄن بݨائِیا گِیا پر اِس نال دلبدلی رُکݨ دی تھاں اِس وِچّ وادھا ہۄ رِہا ہَے۔ دل بدل کے وِدھائِک مَیمبری تۄں استِیپھا دے دِںدّا ہَے۔ دۄ مہِینِیاں پِچھّۄں اُتھّے مُڑ چۄݨ ہُںدّی ہَے تاں اُہ ہی وِدھائِک نوِیں پارٹی دی ٹِکٹ اُتّے جِتّ پْراپت کر لَیںدا ہَے۔ جنتا نُۄں دُۄجی وار ہۄئی چۄݨ دا کھرچا جھلّݨ پَیںدا ہَے۔ تاکت دی بھُکھّ کارن اِلاکائی راجنِیتک پارٹٹِییاں ہۄںد وِچّ آئیِیاں۔ شُرُۄ وِچّ اِنہاں نیں آپݨے سُۄبے دے وِکاس لئی چںگّا کمّ کِیتا پر سمیں دے بِیتݨ نال اِہ پرِواراں دی نِجّی جگِیر ہی بݨ گئیِیاں ہن۔ ہُݨ تاں سارِییاں پارٹِییاں دی اِکّۄ نِیتی ہَے کِہ کِویں چۄݨاں جِتِّییاں جاݨ۔ دیش لئی اگلے پںجّ سالاں وِچّ وِکاس دا کۄئی ٹھۄس پْرۄگرام اُلِیکݨ دی تھاں مُفت دِییاں رِئۄُڑِییاں دے وائدے کِیتے جاݨ لگّ پئے ہن۔ کۄئی پارٹی اِس نُۄں گرںٹِّییاں تے کۄئی سںکّلپ آکھدی ہَے۔ دیش وِچّ ودھ رہی مہِںگّائی٬ بیرُذگاری٬ ابادی اتے گھٹ رِہا پِیݨ والا پاݨی تے واہی ہیٹھ گھٹ رہی دھرتی ورگے مسلِیاں بارے کۄئی چرچا ہی نہِیں ہَے۔ دیش وِچّ دَۄلت دا وادھا ہۄئِیا ہَے پر اِہ وی سچّ ہَے کِہ اِہ کُجھ کُ پرِواراں دے کبذے ہیٹھ آ گئی ہَے۔ اِکّ اںدّاذے انُسار دیش دے اِکّ پْرتِیشت لۄکاں کۄل دیش دا 40 پْرتِیشت تۄں وی ودھ سرمائِیا ہَے۔ اربپتِییاں دی گِݨتی ودھ رہی ہَے تے اِسدے نال ہی گرِیباں دی گِݨتی وِچّ وی وادھا ہۄ رِہا ہَے۔ دیش دے بہُپکھّی وِکاس لئی یۄجنا کمِشن بݨائِیا گِیا سی٬ جِسدا اُدیش دیش دے وِکاس لئی پںجّ سالا یۄجنا بݨائُݨا سی تے اُسے انُسار وِکاس دے کارج ہُںدّے ہن۔ پر نوِیں سرکار نیں اِسدا نام بدل کے نِیتی آیۄگ رکھّ دِتّی ہَے پر پِچھلے دس سالاں وِچّ دیش دی بہُپکھّی وِکاس لئی کۄئی وی یۄجنا تِیار نہِیں ہۄ سکی ہَے۔

چۄݨاں اِنِییاں کھرچِیلِییاں ہۄ گئیِیاں ہن کِہ کۄئی وی اِماندار آدمی چۄݨ لڑن دی ہِمّت نہِیں کر سکدا۔ چۄݨاں لڑن اُتّے ہذاراں کرۄڑ رُپئے کھرچ ہُںدّے ہن۔ اِہ پَیسا کمپّنِییاں اتے کارپۄریٹ گھراݨے چںدّے ریدیرُۄپ وِچّ دِںدّے ہن۔ اُہ دیش پْریم لئی چںدّا نہِیں دِںدّے سگۄں آپݨے پھائِدے لئی اُلِیکے پْرۄگرام نُۄں لاگُۄ کروائُںدے ہن۔ اِںجھ اُہ آپݨی کمائی وِچّ تیذی نال وادھا کر رہے ہن۔ کۄرۄنا کال سمیں جدۄں آم آدمی بِماری اتے بھُکھّ نال مر رہے سن اُدۄں ہی اِہ گھراݨے مۄٹی کمائی کر رہے سن۔ وِدھائِکاں نیں آپݨِییاں سہُۄلتاں وِچّ بیتہاشا وادھا کِیتا ہَے۔ اِنہاں نُۄں ویکھ سرکاری کرمچاری وی ودھِییا جِیون جِیئۄ رہے ہن۔ وِکاس لئی پَیسا بچدا ہی نہِیں۔ اِس لئی کرذا لِیا جاںدا ہَے۔ کیںدری سرکار اتے راج سرکاراں دے کرذے وِچّ ہریک سال وادھا ہۄ رِہا ہَے۔ آم لۄکاں لئی ودھِییا سکُۄل٬ ہسپتال جاں رُذگار دے وسِیلے وِکسِت کرن دی تھاں آلِیشان اِمارتاں٬ ودھِییا سڑکاں٬ مہِںگِّییاں گڈِّییاں اُتّے کھرچا کِیتا جاںدا ہَے۔ اِہ کمّ ٹھیکیدار کردے ہن٬ جِنہاں تۄں نیتا آپݨا ہِسّا وی وسُۄلدے ہن۔

دیش دی بہُتی پُلِس لِیڈراں اتے اپھسراں دی سُرکھِّیا وِچّ لگّی ہۄئی ہَے۔ آم لۄکاں دی سُرکھِّیا دا ربّ ہی راکھا ہَے۔ بہُتِیاں نُۄں اِس سُرکھِّیا دی لۄڑ نہِیں سگۄں اِہ وڈپّݨ دی نِشانی بݨ گِیا ہَے۔ لۄکاں نُۄں گُمراہ کرن لئی گُیاںڈھی دیشاں نال رِشتے کَۄڑے ہی رکھّے جاںدے ہن۔ اِسے آدھار اُتّے پھَۄج اُتّے سبھ تۄں ودھّ کھرچ کِیتا جاںدا ہَے۔ پھَۄجی ساذۄ سامان اُتّے سبھ تۄں ودھّ کھرچ کرن والا بھارت سںسّار دا چَۄتھا دیش بݨ گِیا ہَے۔ رکھِّیا سمان کھرِیدݨ سمیں ہۄئے گھپلِیاں دی چرچا تاں ہُںدّی ہی رہِںدّی ہَے۔

اِس وار تاں چۄݨاں سمیں پارٹِییاں اتے آگُۄیاں دے کِردار وِچّ سبھ تۄں ودھّ گِراوٹ آئی ہَے۔ دۄ پارٹِییاں دِییاں نِیتِییاں آدھارِت چۄݨ پْرچار ہۄݨ دی تھاں دۄ وِئکتِییاں آدھارِت چۄݨ پْرچار جۄ رِہا ہَے۔ اِکّ دُۄجے اُتّے رجّ کے چِکّڑ اُچھالِیا جا رِہا ہَے۔ اِںجھ وِکاس راجنِیتی دی تھاں چِکّڑ راجنِیتی بݨ گئی ہَے۔ پہِلاں جِنہاں لِیڈراں نُۄں اُنہاں دی پارٹی ٹِکٹ نہِیں سی دِںدّی اُہ دل بدلی کردے سن پر ہُݨ تاں کِردار اِتھّۄں تک گِر گِیا ہَے کِہ آپݨی پارٹی ولّۄں مِلی ٹِکٹ دے باوجُۄد راتۄ رات دلبدلی کرکے دُۄجی پارٹی دے اُمِیدوار بݨ جاںدے ہن۔ اِکّ دِن پہِلاں جِس پارٹی دی آلۄچنا کِیتی جاںدی ہَے٬ دُۄجے دِن اُہ سبھ تۄں ودھِییا پارٹی بݨ جاںدی ہَے۔ اِس وار دی چۄݨ لۄکاں لئی اِکّ چݨَۄتی ہَے۔ پارٹی٬ دھرم٬ جات٬ رِشتیدارِییاں تۄں اُچّے اُٹھّ کے مَۄکاپْرستاں نُۄں سبک سِکھائُݨ دی لۄڑ ہَے۔ اِماندار اتے لۄک سیوا نُۄں سمرپِت اُمِیدواراں نُۄں جِتائِیا جاوے۔ گرںٹِّییاں دے لالچ وِچّ ناں آئِیا جاوے کِئُںکِہ اِہ پَیسا جنتا دا ہی ہَے تے اُنہاں سِرۄں ہی کِسے ہۄر ڈھںگّ نال پْراپت کِیتا جاݨا ہَے۔

* * * * *