بِیتِیا تِیہ اگست دا دِن اکالی راجنِیتی وِچّ وی اتے سِکھّ دھارمِک کھیتر وِچّ سِکھر چھۄںہدی ہلچل نُۄں مُکائُݨ دی آس والا سمجھِیا گِیا سی٬ پر اِہ ہلچل مُکائُݨ دی تھاں سِر چُکّدے مُدِّیاں دی بھرمار اتے اُٹھّدے سوالاں دی لڑی لمّی تۄں لمّی کرن والا کمّ کر گِیا ہَے۔ سِکھّاں وِچّ دھرم اتے راجنِیتی دی ساںجھ بارے مُۄل جڑھاں دے اسل پْرتِیک منّے جاںدے سْری اکال تکھت تۄں پںجّ سِںگھّ ساہِبان دا جۄ آدیش سُکھبِیر سِںگھّ بادل دے ماملے وِچّ جاری کِیتا گِیا ہَے٬ اُس آدیش نیں کئی ہۄرناں نُۄں اِسدے نال لپیٹݨ دا مُڈھّ بنّہ دِتّا اتے کئیِیاں نُۄں اِس تۄں لامبھے رکھّݨ بارے نوِیں چرچا وی چھیڑ دِتّی ہَے۔

جِتھّۄں تک اکالی دل دے پْردھان اتے سابکا ڈِپٹی مُکھّ مںتّری سُکھبِیر سِںگھّ دا سمبّںدھّ ہَے٬ جِدّاں دی ہَیںکڑ دا پْرگٹاوا اُہ بِیتے سمیں وِچّ کردا تے بہُت سارے پُیاڑِیاں دا کارن بݨدا رِہا سی٬ اُنہاں تۄں بچݨ دا اِکّ یتن اُس نیں اُنتّی اگست نُۄں کِیتا سی٬ پر سپھل نہِیں ہۄئِیا۔ سلاہ بھاویں کِسے نیں دِتّی ہۄوے٬ سْری اکال تکھت وِکھے پںجّ سِںگھّ ساہِبان دی مِیٹِںگّ تۄں اِکّ دِن پہِلاں پارٹی دی پْردھانگی چھڈّݨ دا اَیلان کرن دی بجائے اُس نیں پارٹی وِچلے سبھ تۄں بذُرگ آگُۄ بلوِںدّر سِںگھّ بھُۄںدڑ نُۄں کارجکاری پْردھان بݨا دِتّا سی۔ آکھِیا اِہ سی کِہ اُہ کھُد نِماݨا سِکھّ بݨ کے سِںگھّ ساہِبان دے ہُکم دا پالݨ کرن نُۄں تِیار ہَے٬ پر بھُۄںدڑ نُۄں اِہ ذِمّیواری دیݨ لئی پارٹی دی کۄر کمیٹی جاں اَیگذَیکٹِو دی بَیٹھک کۄئی نہِیں سدّی گئی٬ سُکھبِیر سِںگھّ نیں آپݨے آپ اَیلان کر کے پھِر اِہ جتا دِتّا کِہ اُہ جۄ چاہے اتے جدۄں چاہے کر سکدا ہَے٬ پارٹی کمیٹِییاں بیلۄڑِییاں ہن۔ اُہدے ولّۄں جِس سابکا مںتّری نیں اَیلان کرن ’تے سۄشل مِیڈِییا اُتّے ٹِپّݨِییاں والا مۄرچا ملّ رکھِّیا ہَے٬ اُہ کھُد کئی ترہاں دے وِواداں وِچّ پھسدا جاںدا جاپدا ہَے۔ سچّا سَۄدا سِرسا دے مُکھی رام رہِیم نُۄں اݨ-مںگّی مُیاپھی والی ہدائِت دیݨ لئی اُس ویلے دے پںجّ سِںگھّ ساہِبان نُۄں مُکھّ مںتّری پْرکاش سِںگھّ بادل دی سرکاری کۄٹھی تِیکر لِجاݨ والا کمّ وی اِسے سابکا مںتّری نیں کِیتا دسِّیا جاںدا ہَے٬ جِس کر کے کئی تِکڑماں بارے سوالاں دا جواب سِکھّ سںگّت اگّے اتے سْری اکال تکھت ساہِب مۄہرے کھڑۄ کے اُس سابکا مںتّری نُۄں وی دیݨا پَے سکدا ہَے۔

پںجّ سِںگھّ ساہِبان نیں آپݨے کۄل پیش ہۄئے اتّ دے گمبھِّیر مُدِّیاں نُۄں اِنی کُ گمبھِّیرتا نال لِیا ہَے کِہ کُجھ ہی مِںٹّاں وِچّ وِچار وی کر لئی تے پاس کِیتا گُرمتا وی باہر آ کے سُݨا دِتّا۔ پر شام پَیݨ تک پتّرکار اُس متے دی کاپی لبھّ رہے سن٬ کِسے نُۄں مِلی نہِیں سی۔ پھَیسلے وِچّ سُکھبِیر سِںگھّ بادل نُۄں تنکھاہِییا کرار دِتّا گِیا اتے اُس نال دس سال اکالی-بھاجپا سرکار وِچّ مںتّری رہِ چُکّے بہُت سارے سِکھّ آگُۄیاں دا سپشٹِیکرن وی نال مںگّ لِیا اتے اگلے کئی دِن سپشٹِیکرن دیݨ ’تے اُنہاں دے دِتّے سپشٹِیکرناں دی گلی-گلی چرچا دا مُڈھّ وی بنّہ دِتّا ہَے۔ اُنہاں وِچّۄں بہُتے مںتّرِییاں دا کہِݨا ہَے کِہ گلتِییاں اتے گُناہ بہُت ہۄئے سن٬ پر اُنہاں دا کسُۄر نہِیں٬ پارٹی ڈِسِپلِن دے بدھّے اُہ تاں امل کردے سن٬ پھَیسلے سِرپھ پِئۄ-پُتّر کردے سن۔ اِتھّۄں تک کِہ سچّا سَۄدا ڈیرے وِچّ وۄٹاں مںگّݨ جاݨ بارے وی اُہ کہِںدّے ہن کِہ مِیٹِںگّ کر کے سُکھبِیر سِںگھّ بادل نیں کِہا سی کِہ سارِیاں نُۄں سِرسے جاݨا پویگا۔ اِہ اِکّ کِسم دا ہُکم سی٬ جِس نُۄں اُنہاں سبھ نیں منِّیا سی٬ آپݨی کِسے دی مرذی نہِیں سی۔ اِدّاں دی دلِیل جِنّے وی سابکا مںتّرِییاں نیں دیݨی ہَے٬ اُہ سُکھبِیر سِںگھّ بادل دی بیڑی وِچّ ہۄر وٹّے پائُݨگے۔

اِکّ بہُت گمبھِّیر مُدّا ہۄر اُٹھّ پِیا ہَے کِہ 2012 دِییاں وِدھان سبھا چۄݨاں تۄں پہِلاں ڈیرا سِرسا نال سمجھَۄتا جاں سَۄدا مارن پِچھّۄں اُنہاں دے مُکھی کھِلاپھ کیس ردّ کرائُݨ واستے ادالت وِچّ جھُۄٹھ بۄلِیا گِیا سی۔ سرکار ولّۄں اِکّ پُلِس اپھسر نیں اَیپھِیڈیوِٹ پیش کِیتا کِہ جِس دِن دسویں گُرُۄ ساہِب والا ساںگ رچݨ دی شِکائِت درج ہۄئی ہَے٬ اُس دِن ڈیرا مُکھی رام رہِیم پںجّاب وِچّ ہی نہِیں سی۔ دُۄسرے پاسے پُلِس دی جاںچ ٹِیم کۄل ڈیرا مُکھی دے آپݨے بِیان اتے بِیاناں ہیٹھ دسکھت مَۄجُۄد ہن کِہ اُس دِن اُس ڈیرے وِچّ ہۄئے سماگم وِچّ رام رہِیم مَۄجُۄد سی اتے اِہ سبھ کُجھ اُتھّے ہۄئِیا سی۔ جِہڑے ججّ کۄلۄں اُہ کیس ردّ کرائِیا سی تے اُس ججّ نیں کیس بارے لِکھݨ دی تھاں سِرسا ڈیرے ولّۄں لۄک سیوا دے پْرۄگراماں دی کہاݨی لِکھ کے ماملا مُکا دِتّا سی٬ اُس دی پتنی نُۄں بِناں مَیرِٹ تۄں پںجّاب سرکار دے اِکّ کمِشن دی مَیمبری دے دِتّی گئی سی۔ اِس نِیُکتی لئی تِنّ مَیمبراں دی سہِمتی چاہِیدی سی٬ جِنہاں وِچّ مُکھّ مںتّری تے اِکّ مںتّری ہۄر ہۄݨا چاہِیدا سی تے نال وِرۄدھی دھِر دا آگُۄ بَیٹھݨا چاہِیدا سی٬ پر نِیُکتی پتّر اُتّے کُلّ دۄ دسکھت ہن٬ اِکّ پْرکاش سِںگھّ بادل دے اتے دُۄسرے سُکھبِیر سِںگھّ بادل دے۔ تِیسرا مَیمبر کاںگرس ولّۄں چرنجِیت سِںگھّ چنّی ہۄݨا چاہِیدا سی٬ اُہ سدِّیا نہِیں جاں گِیا نہِیں٬ درج نہِیں سی کِیتا۔ اُس ججّ دی پتنی نُۄں اِہ نِیُکتی دیݨ لئی بادل باپ-بیٹے نیں جِہڑا داء ورتِیا اتے اکال تکھت دی اوگِّیا اتے سِکھّ سںگّت نُۄں جھکانی دِتّی سی٬ اُہ مُدّا وی چرچا تۄں لامبھے نہِیں رکھِّیا جا سکدا۔

جِہڑے سابکا مںتّری کہِںدّے ہن کِہ اُنہاں دی مرذی نہِیں سی٬ اُہ سِرپھ ہُکم دے بدھّے سِرسا ڈیرے ولّ جاںدے رہے سن٬ اُنہاں نُۄں اِہ جواب دیݨا پویگا کِہ اُنہاں دی وپھاداری پارٹی نال سی٬ پںجّاب نال سی٬ سِکھّی اسُۄلاں نال سی جاں اِکّ سردار٬ سرکار تے پرِوار تک سِیمت سی! سارا کُجھ پتا ہۄݨ دے باوجُۄد اُہ اگلی چۄݨ جِتّݨ دی جھاک وِچّ آپݨے مُکھّ مںتّری اتے مُکھّ مںتّری ولّۄں آپݨی تھاں پارٹی پْردھان تھاپے اُس دے پُتّر دے اُہ ہُکم کِئۄں منّدے رہے٬ جِنہاں کارن پںجّاب دا وی٬ اُنہاں دی راجنِیتی دے آدھار سِکھّ بھائیِچارے دے دھارمِک اکِیدِیاں دا وی اتے کئی ہۄرناں دا وی نُکسان ہۄ سکدا سی۔ اِسدا ارتھ سِرپھ اِہ نِکلدا ہَے کِہ اُنہاں لئی کُرسی اہِم سی٬ اُس لئی کۄئی پاپ وی کرنا پوے تاں کرن نُۄں تِیار ہۄ سکدے سن۔ اِدّاں دے لۄکاں نُۄں اِتِہاس دے کُۄڑیدان وِچّ کِئۄں نہِیں سُٹّ دیݨا چاہِیدا؟

اگلا اتے اِنہاں تۄں وی گمبھِّیر مُدّا سِکھّ دھرم دِییاں ’سرب سْریشٹھ‘ کہِییاں جاںدِییاں سِکھّ دھارمِک ہستِییاں دے کِردار اتے وِہار دا ہَے۔ اِکّ پاسے اُس ڈیرے نال کۄئی سمبّںدھّ ناں رکھّݨ لئی سِکھّ سںگّت نُۄں ہدائِتاں جاری کِیتِییاں گئیِیاں اتے دُۄسرے پاسے دۄ کتلاں اتے بلاتکار دے کُجھ کیساں دا دۄشی گردانے جا رہے اُس ڈیرا مُکھی نال اِہ دھارمِک ہستِییاں اِکّ اپھسر دی سرکاری کۄٹھی وِچّ سارا دِن بَیٹھ کے کُجھ دلال-ٹائیِپ وِچۄلِیاں راہِیں سمپّرک کردِییاں رہِییاں سن۔ ڈیرا مُکھی ولّۄں آئی سپشٹِیکرن دی چِٹھّی اُس ویلے اُنہاں نیں منّی نہِیں سی اتے کُجھ سال پِچھّۄں اکالی دل دی سِیاسی لۄڑ کھاتر اُسے سپشٹِیکرن والی چِٹھّی وِچّ کھِماں دا شبد کھُد جۄڑ کے اُس نُۄں مُیاپھی دیݨ دا ہُکمناما جاری کر دِتّا گِیا۔ جِنّا وڈّا بکھیڑا پہِلاں پِیا پھِردا سی٬ مُیاپھی دیݨ دی نَۄٹںکّی نیں اُس تۄں وڈّا اتے اِنا وڈّا بکھیڑا کھڑھا کر دِتّا کِہ اُدۄں دے سِںگھّ ساہِبان کِسے نُۄں مُۄںہ وِکھائُݨ جۄگے نہِیں سن رہِ گئے۔ سْری اکال تکھت دے جِہڑے جتھیدار نُۄں سںسّار بھر دے سِکھّ جگت دی سرب اُچّ دھارمِک ہستی کِہا جاںدا سی٬ اُس دے پُتلے بݨا کے سِکھّ سںگّتاں ہی گھسِیٹݨ تے سْری ہرمںدّر ساہِب دے ساہمݨے ساڑن لگّ پئیِیاں تاں رام رہِیم نُۄں مُیاپھی دا اُہ پھَیسلا واپس لَیݨا پَے گِیا٬ پر سِکھّاں وِچّ پھَیل چُکّا رۄس پھِر وی شاںت نہِیں سی ہۄئِیا۔ اُس ویلے دا جتھیدار تے اُس دے ساتھی سِںگھّ ساہِبان کہِںدّے ہن کِہ مُکھّ مںتّری پْرکاش سِںگھّ بادل دے سرکاری گھر وِچّ سدِّیا گِیا اتے اُتھّے مُکھّ مںتّری دی ہاذری وِچّ اُس دے پُتّر ڈِپٹی مُکھّ مںتّری سُکھبِیر سِںگھّ نیں ہُکم داگݨ واںگ کِہا سی کِہ آہ رُکّا چُکّ لوۄ اتے جاری کر کے ڈیرا مُکھی نُۄں مُیاپھی دے دِئۄ۔ سارے جݨے اِہ گلّ جاݨدے ہن کِہ اِدّاں ہی ہۄئِیا سی٬ پر سوال اِہ ہَے کِہ دھارمِک کھیتر وِچّ آپݨے سِرمَۄر ہۄݨ دا دائوا کرن اتے ستِکار ہاسل کرن والے سِںگھّ ساہِبان اِنے نِتاݨے کِویں ہۄ گئے کِہ اُدۄں دی سرکار دے مُکھی اتے اُس مُکھی دے پُتّر دی جی-ہذُۄری کرن اُنہاں دی سرکاری کۄٹھی جا پہُںچّے سن! اُنہاں نُۄں آپݨی پدوی اتے اِس نال جُڑے ہۄئے ستِکار دا چیتا نہِیں سی رِہا تاں اِسے کارن اُنہاں نُۄں اِہ دِن ویکھݨے پئے کِہ اُہ کِسے نُۄں مُۄںہ وِکھائُݨ جۄگے نہِیں سن رہِ گئے اتے اجّ تک سںگّت تۄں اۄہلا رکھّدے ہن۔

ہَیرانی دی گلّ ہَے کِہ تِیہ اگست نُۄں سُکھبِیر سِںگھّ بادل وِرُدھّ اوگِّیا تے گُناہاں دی شِکائِت بارے پھَیسلا لَیݨ ویلے پںجّ سِںگھّ ساہِبان نیں اِہ ذِکر ہی نہِیں کِیتا کِہ اُس وکت دے جتھیداراں نیں کِہڑے گُناہ نُۄں دھارمِک پْروانگی دیݨ دے گُناہ وِچّ بھائیِوالی کِیتی سی! کِہا جا سکدا ہَے کِہ سرکاری دباء ہیٹھ آ گئے سن تے اِہ ٹھِیک وی ہَے٬ پر اِہۄ گلّ اِس دباء دے ہالات دی شُرُۄیات دی گھۄکھ اتے اِدّاں دے ہالات پَیدا کرن دے دۄشِییاں دی نِشاندیہی تک جاݨی چاہِیدی ہَے۔ سارے جاݨدے ہن کِہ سںسّار بھر دے سِکھّ جدۄں 1999 وِچّ کھالسے دی ساجنا دے تِنّ سَۄ سالا سماگماں ولّ ویکھ رہے سن٬ اُدۄں اکالی سپھاں وِچّ دۄ وڈّے لِیڈراں پْرکاش سِںگھّ بادل اتے گُرچرن سِںگھّ ٹَۄہڑا وِچالے اِکّ کھِچّۄتاݨ چلدی پئی سی اتے اُدۄں دا سْری اکال تکھت دا جتھیدار مُکھّ مںتّری بادل دے وِرۄدھِییاں نال کھڑھا سی۔ اِس دَۄران پہِلی وار اِہ واپرِیا کِہ اکال تکھت دا جتھیدار بدلݨ دی مِیٹِںگّ شْرۄمݨی گُردُیارا پْربںدھّک کمیٹی دے دپھتر وِچّ کرن دی تھاں امّْرِتسر والے سرکٹ ہائۄُس وِچّ ادھّی رات کِیتی گئی سی۔ سِکھّاں دِییاں دھارمِک ہستِییاں نُۄں بیئِذّت کر کے اہُدے تۄں لاہُݨ تے سرکاری سرکٹ ہائۄُس وِچّ کِیتی بَیٹھک وِچّ نویں جتھیداراں دِییاں نِیُکتِییاں کرن دا اِہۄ امل سماں پا کے پںجّ سِںگھّ ساہِبان نُۄں کِسے مُکھّ مںتّری دے سرکاری گھر وِچّ سدّے جاݨ اتے رُکّا پھڑا کے ہُکمناما بݨوائُݨ تک لَے گِیا سی۔ جدۄں اِہ سبھ کُجھ واپردا پِیا سی٬ کُرسِییاں دے پاوِیاں نال بجھّے اکالی آگُۄیاں وِچّۄں کِسے دی ذمِیر کِئۄں نہِیں سی جاگی؟

اجّ ہالات اِنے بدل چُکّے ہن٬ جِنّے کِسے وی وڈّے تۄں وڈّے چِںتّک نیں کدی نہِیں سن سۄچے۔ سِکھّاں دی پْرتِینِدھتا کرن دا دائوا کردے اکالی دل لئی آپݨے باپ ولّۄں تھاپے ہۄئے پْردھان نُۄں سِکھّ دھرم دے سبھ تۄں اُچّے تکھت تۄں پںجّ سِںگھّ ساہِبان نیں تنکھاہِییا کرار دے دِتّا ہَے۔ اِتِہاس وِچّ پہِلاں کدے وی اِدّاں نہِیں ہۄئِیا کِہ سِکھّاں دی پْرتِینِدھتا دی سبھ تۄں وڈّی دائویدار پارٹی دا مُکھی سِکھّ سِدھاںتاں اتے سِکھّاں دے سبھ تۄں اُچّے تکھت دے پھَیسلِیاں دی اوگِّیا سمیت کئی گُناہاں دا دۄشی اَیلانݨ دی نَۄبت آئی ہۄوے تے اُس نال دس سال شاہی کُرسِییاں دا نِگھّ ماݨ چُکّے سارے آگُۄ دۄشی بݨے کھڑۄتے ہۄݨ۔ اِسدے بائد وی آم سِکھّاں دی تسلّی ہۄݨ دا پْربھاو نہِیں مِلدا٬ لۄک کہِںدّے ہن کِہ نِماݨا بݨ کے اکال تکھت ساہِب مۄہرے کھڑۄݨ اتے لگّی سیوا چار دِن نِبھا کے اُہ پھِر اُسے ترہاں دی سِیاست کرن دا راہ لبھّدے جاپدے ہن۔ آم لۄکاں نُۄں اِس پْردھان دے نِماݨیپݨ اُتّے یکِین نہِیں رِہا٬ سگۄں اِس نُۄں ویلا ٹالݨ لئی اسلۄں ماسُۄم بݨ کے پیش ہۄݨ ورگا تھرڈ ریٹ ناٹک منّ رہے جاپدے ہن۔ سْری اکال تکھت دے جتھیدار اتے دُۄسرے سِںگھّ ساہِبان نُۄں اِہ دھِیان رکھّݨا پَیݨا ہَے کِہ اکالی دل دا تاں جۄ پْربھاو ہَے سۄ ہَے٬ سرب اُچّ کہے اتے منّے جاںدے ستِکار یۄگ تکھت ساہِب نُۄں پِچھلے سمِیاں والے پْربھاو تۄں کِسے وی ترہاں بچا لِیا جاوے۔