شُۄں....اُۄں....... اُۄں.... اُۄں اسمانۄں سُرمئی بدّلاں تۄں چھُٹِییاں کݨِییاں وِچّۄں اِکّ کݨی شرارتاں کردی نال دِییاں کݨِییاں نال اٹھکھیلِییاں کردی شُۄکدی دھرتی ولّ ودھ رہی سی۔
" تُۄں وی اُتھّے ای ڈِگّݨَے.. جِتھّے اسِیں ڈِگّݨَے...ہمیشا دی ترہاں دھرتی دی ہِکّ تے... پھِر تَینُۄں کاہدا وکھّرا چاء چڑھِیا پِیا۔" نال دِییاں کݨِییاں نیں اُس دِییاں جھلّوللِّییاں شرارتاں تۄں بچدِیاں کِہا۔
" نہِیں.....اِیں.... اِیں۔" اُس نیں ہۄر چامبھل کے آکھِیا۔
" اسِیں تاں چلِّییاں دھرتی 'تے بنسپتی نُۄں ہری بھری کرن۔ اِس تۄں ودھّ سارتھک ورتۄں کی ہۄ سکدی اےَ۔" کُجھّ کݨِییاں نیں کِہا۔
" بتھیری وار دھرتی 'تے آئی اتے بھاف بݨ کے اُڈی پر ہُݨ میرا وکھّرا لخش اےَ۔"
" اے... ایے....اہُ گئی تُۄں وی....۔ نال دِییاں ہسِّییاں۔ اُہ سچّی ڈِگّ چلّی سی۔ تھۄڑھا سمبھّلی۔
پپِیتے دے پتِّیاں نیں کِݨمِݨ کِݨمِݨ کردِییاں کُجھّ کݨِییاں آپݨِییاں تلھِییاں 'تے بۄچ لئیِیاں۔ جِہناں وِچّ شرارتی کݨی وی سی۔ کݨِییاں تۄں بݨِییاں پاݨی دِییاں اِہ سارِییاں بُۄںداں مۄتی بݨِییاں ہلکی جِہی رُمکدی ہوا دے ہُلارِیاں نال اِدھر اُدھر جھُۄٹے لَیݨ لگِّییاں ۔
ہوا تھۄڑھی تیذ ہۄئی تاں اِہناں وِچّۄں کُجھّ بُۄںداں پتِّیاں تۄں ہیٹھاں ڈِگّ پئیِیاں۔ چاںدی رںگّی شرارتی بُۄںد پتّے تۄں ڈِگّݨ لگّی تاں اُس نیں پتّے دے نُکِیلے ہِسّے نُۄں گھُٹّ کے پھڑ لِیا جِویں کمّ دھںدّے لگّی ماں دے کُچھّڑ چُکِّیا بال ڈِگّݨ دے ڈرۄں ماں دے گلے نُۄں گھُٹّ کے پھڑ لَیںدا ہَے۔ ہوا وی کُجھّ دیر لئی تھمّہ گئی اُس دے انںدّ وِچّ بھِںگّݨا نہِیں سی پائُݨا چاہُںدّی۔
ہار شِںگّار دے تاں بہُت سارے پتِّیاں نال بُۄںداں چِمبّڑِییاں پئیِیاں سن۔ ہوا نیں پھیر ہُلارا جِہا مارِیا تاں بہُت سارِییاں بُۄںداں جڑھاں وِچّ سما گئیِیاں۔ پر پپِیتے دے پتّے والی بُۄںد نیں تاں جِویں ہیٹھ ناں ڈِگّݨ دی سہُں کھا رکھّی ہۄوے۔ اِکّ پِدکُۄ جِہی چِڑی کنیر دے پِیلے پِیلے پھُلّاں دا رس چُۄسدی پھُدکدی پھِر رہی سی۔ نِکّی بُۄںد نیں کِہا٬ " ہے پِیاری سُںدّر چِڑی! مَینُۄں آپݨے کھمبھّاں تے بِٹھا لَے مَیں ہیٹھاں نہِیں ڈِگّݨا چاہُںدّی۔"
" مَینُۄں بہُت سارے کمّ نیں میرے کۄل وِہل نہِیں تیرا بھار جھلّݨ دی۔" چِڑی اُسے ترہاں ٹہِݨِیئۄ ٹہِݨی ٹپُۄسِییاں ماردی پھِر رہی سی۔
" اچھّا.... میری گلّ تاں سُݨ جا... میرے کۄل آ کے۔" اُس نیں پھِر ترلا لِیا۔
" ناں... مَینُۄں پتَے تُۄں بہُت چلاک ایں... جدۄں مَیں تیرے کۄل نُۄں ہۄئی٬ تُۄں چھال مار کے میرے کھمبھّاں تے سوار ہۄ جاݨَے۔"
" نہِیں ہُںدّی.... وائدا رِہا۔"
ہار شِںگّار٬ پپِیتا٬ اشۄک دے رُکھّ٬ کنیر٬ گُلمۄہر٬ گُلاب دے بُۄٹے٬ مۄتِییا٬ گُلدائۄُدی سبھ اُہناں دِییاں گلّاں تے مُسکرا رہے سن۔ جدۄں ہوا رُمکدی نِکّی بُۄںد ڈِگُۄں ڈِگُۄں کردی مساں سمبھّلدی۔ ہوا دا تیذ بُلّا آئِیا اُہ آپݨے آپ نُۄں سمبھّال ناں سکی۔ گُلاب دِییاں پںکھّڑِییاں نیں اُس نُۄں بُکّل وِچّ لَے لِیا۔ کُجھّ سماں بُۄںد چُپّ رہی۔ چِڑی دے من وِچّ پتا نہِیں کی آئِیا اُہ پھُلّ کۄل آئی۔ بُۄںد نیں اُس دے کنّ وِچّ کُجھّ کِہا۔ اُس نیں بُۄںد نُۄں آپݨے کھمبھّاں وِچّ سمبھّالِیا اتے دُۄر لَے اُڈی۔ نال دِییاں کݨِییاں تے پھُلّ بُۄٹے سارے ہَیران سن کِہ اِہۄ جِہا کی آکھِیا بُۄںد نیں اِکّ سکِںٹّ وِچّ پِدکُۄ چِڑی اُس نُۄں لَے اُڈی۔ اُچّے لمّے رُکھّاں دے اُپّر دی٬ اُچِّییاں اُچِّییاں اسمان چھُۄںہدِییاں اِمارتاں دے اُپّر دی چِڑی بُۄںد نُۄں سمبھّال کے لَے جا رہی سی۔ مںدّر٬ مسِیتاں٬ گِرجے٬ گُردُیارِیاں دے اُپّر دی لںگھّدِیاں کِہا٬ " اِہناں دراں تۄں پوِتّر تھاں نہِیں لبھّݨی تَینُۄں۔ آپݨا دھرتی 'تے آئُݨا سفل کر لَے۔" چِڑی نیں اُس نُۄں سمجھائُںدِیاں کِہا۔ اُہ کُجھّ ناں بۄلی۔ چِڑی سۄچ رہی سی ' پتا نہِیں کِتھّے جا کے ڈِگُّۄ... اَینِییاں پُۄجنِیک تھاواں نُۄں چھڈّ کے.... کی پتَے مَینُۄں اُۄئیِں جھُۄٹھا لالچ دے دِتّا ہۄوے کِہ رہِںدّی دُنِییاں تکّ تَینُۄں یاد کِیتا جائۄُ۔ اَینے وڈّے وڈّے مہامپُرکھاں دِییاں تھاواں چھڈّ کے پتا نہِیں کِتھّے جا کے مرُۄ ۔' چِڑی اںدّرۄں اںدّری اَۄکھی ہۄئی پئی سی۔
" مَینُۄں لگّدَے تُۄں میرے کھمبھّاں دے وِچّۄں ای بھاف بݨ کے اُڈ جاݨَے۔" چِڑی نیں اُس نُۄں سُچیت کرن دی کۄشِش کِیتی۔
" نہِیں.... اِس ترہاں نہِیں مَیں مُکّݨا۔"
" مَیں تَینُۄں اِکّ گلّ سُݨائُݨ لگّی آں۔"
" ناں..... مَیں نہِیں سُݨنی۔ تُۄں اُڈدی جاہ بس۔" بُۄںد نیں سرُۄر نال آکھِیا۔
" مَیں آپݨے کھمبھّ جھٹکݨ لگّی آں پھیر۔"
" نہِیں..... نہِیں چل سُݨا پھیر۔" بُۄںد نیں مجبُۄر ہُںدِّیاں آکھِیا۔
" مَینُۄں پتَے تُۄں اَۄکھی ہۄ کے سُݨیںگی۔ پر بائد وِچّ تَینُۄں ودھِییا لگُّۄ۔ تَینُۄں پتَے کِہ کہِݨ دے نال سُݨنا کِنّا ذرُۄری اےَ۔ جِہڑا وی پْراݨی دُۄجے نُۄں سُݨدا نہِیں جِنّا مرذی وڈّا وِدوان ہۄوے اُس لئی ادھّی دُنِییاں دے دِل دے درواذے نہِیں کھُلّہدے۔ اُس کۄل پُۄرن گِیان نہِیں ہُںدّا۔ بس اۄنا کُ ہُںدَّے جِنّا اُس دا دِماگ سۄچدَے...۔" " چل سُݨا وی ہُݨ....۔" بُۄںد نیں کاہلی پَیںدِیاں کِہا۔
چِڑی مُسکرائی اتے بۄلی٬ " کہِںدّے نیں اِکّ وار کِسے ربّ دے پِیارے کۄل اِکّ دُکھی بںدّا آپݨے دُکھّاں دا کارن پُچھّݨ گِیا۔ ربّ دے پِیارے نیں اُس نُۄں کِہا٬ ' ساہمݨے بگِیچے وِچّ پھُلّ کھِڑے ہۄئے نیں٬ اُتھّۄں سُہݨا پھُلّ لَے کے آوِیں پر اِکّ شرت اےَ کِہ جِتھّۄں اِکّ وار لںگھّ گِیا واپس اُدھر دی نہِیں آئُݨا دُکھی بںدّا چلِیا گِیا سُہݨے سُہݨے پھُلّاں کۄل دی لںگھّدا گِیا کِہ ہۄر اگّے اِس تۄں وی سُہݨے پھُلّ ہۄݨگے۔ " چِڑی تھۄڑھی دیر لئی چُپّ ہۄئی۔
" اگّے کی ہۄئِیا؟ " بُۄںد نیں پُچھِّیا۔
" اُہ لںگھّدا گِیا اگّے گِیا تاں مُرجھائے پھُلّ سن پِچھّے مُڑنا نہِیں سی۔ "
" پھیر؟ "
" پھیر کی ......مُرجھائِیا پھُلّ لَے کے آ گِیا۔ مہامپُرش نیں کِہا ' اِہی تیرے دُکھّاں دا کارن ہَے۔ تُۄں ودھِییا تۄں ودھِییا مَۄکے چھڈّ رِہا ایں ہۄر ودھِییا مَۄکِیاں دے لالچ وِچّ.... پر ذِںدّگی وار وار مَۄکے نہِیں دِںدّی ہُںدّی۔"
" ودھِییا کہاݨی سُݨائی۔" کݨی نیں کِہا۔
" تَینُۄں اِس لئی سُݨائی اےَ کِہ تیرے نال وی دُکھی رام واںگ ای ہۄݨَے۔ اَینِییاں پُۄجنِیک تھاواں چھڈّی جانی اَیں۔ "
" تُۄں فِکر ناں کر... بس مَیں تاں اِہی آکھݨَے کِہ میرے لخش تے تَینُۄں وی پھخر ہۄئۄُ۔" اِہ سُݨ کے چِڑی نیں مُۄںہ جِہا بݨائِیا اتے بۄلی٬ " چل دیکھ لواںگے۔" چِڑی نُۄں پِچھّۄں تھۄڑھے شۄر دی آواذ سُݨائی دِتّی۔ کِݨمِݨ وِچّۄں کُجھّ کُ کݨِییاں ہوا دے بُلِّیاں دا سہارا لَیںدِیاں اُہناں دے پِچھّے پِچھّے آ رہِییاں سن۔
" اۄ.... تُسِیں کِدھّر نُۄں چلِّییاں؟ " شرارتی کݨی نیں پُچھِّیا۔
" جِتھّے تُۄں چلّی ایں٬ اسِیں وی اُتھّے ہی جاݨَے۔" اُہناں آکھِیا۔
" تُہانُۄں کی پتَے ... مَیں کِتھّے جاݨَے؟"
" پکّا پتا تاں نہِیں.... پر اںدّاذا ذرُۄر اےَ۔"
" چلۄ آ جۄ تُسِیں وی..... مَیں 'کلّی تاں کُجھ نہِیں سی کر سکدی۔"
" پر تُۄں اُتھّے کِئۄں جا رہی ایں؟ اُہناں پُچھِّیا۔
" اِہ مَۄکے وار وار نہِیں مِلدے ہُںدّے... سدِییاں بائد اِہۄ جِہے مَۄکے آئُںدے نیں... مَیں چھڈّݨا نہِیں چاہُںدّی اِس مَۄکے نُۄں۔" اُہ دسّݨ لگِّیاں وی انںدِّت ہۄ رہی سی۔
" مَینُۄں وی دسّ دِئۄ ....بُجھارتاں جِہِییاں کِئۄں پا رہِییاں اۄ۔ " چِڑی نُۄں اُہناں دِییاں گلّاں پُۄری ترہاں سمجھ نہِیں سن آ رہِییاں۔ تھۄڑھی دیر بائد بہُت سارے جۄشِیلے بۄل اُہناں دے کنّی پئے۔جِویں کِدھرے کھُشِییاں منائیِیاں جاںدِییاں ہۄݨ۔ جِویں مناں دے چاء جھُۄمدے ہۄݨ, جِویں وِیاہ شادِییاں ہۄݨ, جِویں کِسے بُڈھّے باپُۄ دا ماݨ ودھِیا ہۄوے٬ جِویں سبھ دے وڈیرے کھُشی دے سۄہلے گائُںدے ہۄݨ, جِویں تپدے ہِردِیاں 'تے کۄئی ٹھںڈھِّییاں بُچھاراں پئیِیاں ہۄݨ۔ اِہ سارا کُجھّ سِرف مہِسُۄس کِیتا جا سکدا سی۔ بِیان کرنا بڑا اَۄکھا سی۔ کدے لگّدا اِہ بچِّیاں نُۄں کھُش کرن لئی کۄئی کھیڈ رچی ہۄوے٬ کِتے لگّدا... نہِیں نہِیں اِہ تاں جواناں دے سِرڑ٬ سِدک٬ جۄش٬ ہۄش٬ سائۄُپُݨے دا اِمتِہان ہۄئِیا ہۄوے جِس وِچّ اُہناں نیں ماݨمتّے اںکّ پْراپت کِیتے ہۄݨگے ۔ پھِر لگّدا... نہِیں.... نہِیں..... اِہ تاں بذُرگاں دی شاندار جِتّ دا جشن ہۄوے۔ اِہ تاں 'سربتّ دے بھلے' واںگ 'سربتّ دی جِتّ' جاپدی ہَے۔ بچِّییاں بچّے٬ نَۄجوان بِیبِییاں تے وِیر٬ بذُرگ ماتاواں..... اِس ترہاں لگّدا سی جِویں سبھ دے سِراں 'تے چھتر جھُۄلدے ہۄݨ اُہناں دا ماݨ اِس دُنِییاں تۄں وی پار کھںڈّاں بْرہِمںڈّاں تکّ پھَیل گِیا ہۄوے۔ جِویں ماں بھگائُتی نیں ہںکّاری دانواں نُۄں ہرائِیا ہۄوے۔ اُۄچ نِیچ دے بھید بھاو تۄں دُۄر٬ دھرم کھِتِّیاں دے وکھریوِیاں تۄں دُۄر سارے اِکّۄ ہی نُۄرانی چِہرِیاں والے جاپدے سن۔ کُجھّ سمجھ نہِیں سی آ رِہا اِہ ہۄ کی رِہا؟
" تیرا بہُت بہُت دھنّواد پِیاری چِڑی ! ہُݨ مَیں چلّی۔" بُۄںد نیں آکھِیا۔
" مَینُۄں کُجھ دسّ تاں جائۄ.... کِتھّے چلِّییاں اۄ؟ " چِڑی نیں ہَیرانی پْرگٹ کردِیاں پُچھِّیا۔
" جگّ وِچّ ہِسّا پائُݨ۔ " اینا آکھ کے کݨِییاں تیذی نال دھرتی ولّ ودھِییاں۔ جِتّ دا جشن منائُںدے بِیراں نیں اِس لڑائی وِچّ شہِید ہۄئے یۄدھِیاں دِییاں تسوِیراں چُکِّییاں ہۄئیِیاں سن۔ بچّے٬ جوان٬ بذُرگ جھُۄم رہے سن۔ کݨِییاں نیں اُہناں دے راہ 'تے آپا نِچھاور کِیتا۔
اُس تۄں بائد اُہناں دے چرناں دی دھُۄڑ وِچّ سما گئیِیاں۔
" اِہ سارے کَۄݨ نیں؟ " چِڑی نیں اُتھّے چہِچہائُںدے پںچھِّییاں تۄں پُچھِّیا۔
" بابے نانک دے کِرتی اِکّ لمبّی لڑائی جِتّ کے گھرِیں پرت رہے نیں۔" چِڑی نُۄں بُۄںد دی گلّ یاد آئی اُس نُۄں سچِّیں آپݨے آپ 'تے اتے چِڑی دے لخش 'تے فکھر مہِسُۄس ہۄ رِہا سی۔