کِسے وِدوان دے بۄل ہن٬ “ذُلم سہِںدّی کھامۄشی دا دھماکا کئی وار گھر دِییاں نِیہاں وی ہِلا دِںدّا ہَے۔” دِل ’تے ہتھّ دھرکے سۄچِیئے کِہ جِنہاں گھراں اںدّر نشِیاں کارن ستھّر وِچھدے نیں٬ جِنہاں گھراں دے ماپے اِکلَۄتے پُتّاں دِییاں لاساں نُۄں مۄڈھا دے رہے نیں٬ جِنہاں ماپِیاں دے اِکلَۄتے پُتّاں دِییاں لاشاں کِتے جھاڑِییاں وِچّۄں٬ کِتے سڑکاں ’تے٬ کِتے باتھرُۄماں وِچّ٬ کِتے سُنّ-سان کھۄلھِیاں وِچّۄں٬ کِتے سٹیڈِیئماں وِچّۄں نشے دی اۄورڈۄذ کارن مِلدِییاں ہن٬ اُنہاں ماپِیاں دے کِیرنے تاں پتھّراں نُۄں وی رُیائُݨ والے ہُںدّے ہن۔ بھلا اُنہاں وکت دے مارے ماپِیاں دِییاں آہاں دا سیک اُنہاں درِںدِّیاں تک نہِیں پہُںچّدا٬ جۄ گھراں وِچّ ستھّر وِچھائُݨ دا کارن بݨدے نیں؟ درئسل بہُت سارے اِنسانِیئت دے دُشمݨ پدارتھک دَۄڑ دا شِکار ہۄکے اجِہے گھٹِییاں پدھّر دے کمّ کردے نیں٬ جِنہاں نال اُنہاں کۄل بیپناہ دَۄلت آ سکدی ہَے٬ گھر دی اَیشۄ-اِشرت دا سمان آ سکدا ہَے٬ بہُ-مںذّلی کۄٹھِییاں٬ ذمِیناں اتے ہۄر کِیمتی جائِداد تاں ہِسّے آ سکدی ہَے اتے آئُںدی وی ہَے پر اجِہے وِئکتِییاں دا مانسِک سکُۄن٬ سوَیماݨ, اݨکھ٬ اِذّت٬ سماجِک رُتبا اتے سُکھچَین گُمّ ہۄ جاںدا ہَے۔ سچّمُچّ اجِہے غَیر سماجِک دھںدّا کرن والِیاں دی ستھِتی اِس ترہاں دی ہُںدّی ہَے:

مہِلاں وِچّ رہِکے وی جۄ ہاسے نُۄں ترسدا٬

اُہ وِچارا سچّمُچّ کِنّا گرِیب ہَے۔

اجِہِییاں کِنِّییاں ہی اُداہرݨاں ساڈے ساہمݨے ہن۔

پہِلوانی دے کھیتر وِچّ اںتّرراشٹری پدھّر ’تے پچھاݨ بݨائُݨ والا ارجنا اَیوارڈ جگدِیش بھۄلا پُلِس وِبھاگ وِچّ ڈی.اَیسّ.پی. دے وکاری اہُدے ’تے تائِنات سی۔ شۄہرت٬ اہُدا٬ چںگّی تنکھاہ اتے شاہی ٹھاٹھ-باٹھ اُہدے ہِسّے آئے ہۄئے سن۔ پر پدارتھک دَۄڑ٬ لۄبھ-لالچ اتے ہوائی سُپنِیاں نیں اُس نُۄں ڈرگّ تسکری دے دھںدّے ولّ دھکّ دِتّا۔ 2013 وِچّ اُہ 600 کرۄڑ دے ڈرگّ دھںدّے وِچّ ای.ڈی. ولّۄں پھڑِیا گِیا۔ اِس اُپرںتّ اُہ ارش تۄں پھرش ’تے آ گِیا۔ پِچھلے 11-12 سال تۄں اُہ جیلہ وِچّ بںدّ ہَے۔ پِچھلے دِنِیں آپݨے پِتا دے سورگواس ہۄݨ ’تے اںتّم گھڑِییاں وِچّ شامل ہۄݨ لئی اُہ سکھت پہِرے وِچّ پَیرۄل ’تے آئِیا سی۔ اِس تۄں پہِلاں آپݨی بِمار ماں نُۄں مِلݨ لئی وی اُس نُۄں کُجھ گھںٹِّیاں دی ہی چھُٹّی مِلی سی۔ ہُݨ 30 جُلائی 2024 نُۄں اُس نُۄں ڈرگّ دے کیس وِچّ 10 سال دی سذا ہۄئی ہَے۔ اِتھّے ہی بسّ نہِیں٬ اُسدے سہُرے اتے پتنی نُۄں وی تِنّ تِنّ سال دی سذا ہۄئی ہَے۔ اِںج اِس ڈرگّ دے دھںدّے نیں اُسدے جِیون نُۄں ہی کھیرُۄں کھیرُۄں نہِیں کِیتا سگۄں پرِوارک مَیمبراں نُۄں وی سیک جھلّݨا پِیا ہَے۔

لُدھِیاݨا ذِلہے دے پِںڈّ راݨۄ دے سابکا سرپںچّ گُردِیپ سِںگھّ نیں ڈرگّ دے دھںدّے وِچّ کۄٹھِییاں وی اُسارِییاں٬ ہر ترہاں دا سُکھ-سہُۄلت دا سمان وِشال کۄٹھی دا شِںگّار بݨِیا۔ پَیسے دے ذۄر نال سِیاسی وِئکتِییاں نال رِشتِیاں دی گںڈھّ-تُپّ کرکے استھائی تَۄر ’تے چمّ دِییاں وی چلائیِیاں۔ پر نشے دے کالے دھںدّے کارن اِکّ مُجرِم ولّۄں اُہ ہُݨ جیلہ وِچّ بںدّ ہَے۔ بھلا٬ نشے دی کالی کمائی نیں اُس نُۄں مانسِک٬ سماجِک جاں پرِوارک سُکھ دِتّا؟

13 جُۄن 2017 نُۄں اَیسّ.ٹی.اَیپھّ دے مُکھی ہرپْرِیت سِںگھّ سِدھُّۄ نیں نشِیاں دی تسکری دے سمبّںدھّ وِچّ پُلِس اِںسپَیکٹر اِںدرجِیت سِںگھّ نُۄں گْرِپھتار کِیتا۔ تلاشی دَۄران اُس دی کۄٹھی وِچّۄں 10.50 لکھّ رُپئے نکد٬ 3500 پَۄڈ٬ چار کِلۄ ہَیرۄئِن اتے تِنّ کِلۄ سمَیک دے نال نال 2 اے.کے. 47 رائیِپھلاں وی برامد کِیتِییاں گئیِیاں۔ اِںدرجِیت سِںگھّ تۄں ڈُںگھّائی نال پُچھّ گِچھّ کرن اُپرںتّ ساہمݨے آئِیا کِہ اُس ویلے دے مۄگا ذِلہے دے اَیسّ.اَیسّ.پی. راجدِیپ سِںگھّ ہُںدّل دی سرپْرستی ہیٹھ جِتھّے اِںدرجِیت نشا تسکراں دی مِلی بھُگت نال انّہی کمائی کردا رِہا٬ اُتھّے ہی اِس کمائی دا وڈّا ہِسّا اَیسّ.اَیسّ.پی. مۄگا اتے پُلِس دے ہۄر اُچّ ادھِکارِییاں کۄل پہُںچّدا رِہا۔ پُلِس اِںسپَیکٹر اِںدرجِیت سِںگھّ جِتھّے اِس ویلے جیلہ وِچّ بںدّ ہَے٬ اُتھّے ہی راجدِیپ سِںگھّ ہُںدّل دی کارگُذاری سمبّںدھّی ہائی کۄرٹ دے آدیشاں انُسار سپَیشل اَیسّ.آئی.ٹی. بݨائی گئی۔ اَیسّ.آئی.ٹی. دی رِپۄرٹ انُسار اَیسّ.اَیسّ.پی. مۄگا نیں انیکاں بینِئمِییاں دے نال نال نشے دے تسکراں تۄں کرۄڑاں رُپئے اِکٹھّے کرکے نشِیاں دے دھںدّے نُۄں ودھݨ پھُلّݨ وِچّ آپݨا ’یۄگدان‘ پائِیا۔ اِس رِپۄرٹ دے ادھار ’تے پںجّاب دے مُکھّ مںتّری ولّۄں راجدِیپ سِںگھّ نُۄں نَۄکری تۄں برترف کر دِتّا گِیا اتے نال ہی اُس اُتّے کُرپّشن اتے آمدن تۄں ودھّ جائِداد بݨائُݨ دے ادھار ’تے کیس وی درج کِیتا گِیا۔ گْرِپھتاری تۄں بچݨ لئی اِہ اَیسّ.اَیسّ.پی. کِنّی ہی دیر رُۄپۄش رِہا اتے ذمانت لئی ہائی کۄرٹ اتے سُپرِیم کۄرٹ دا درواذا کھڑکائُںدا رِہا۔ سُپرِیم کۄرٹ دے ماݨیۄگ ججّ بی.آر. گوئّی اتے جسٹِس پی.کے. مِشرا دی اِہ ٹِپّݨی پُلِس وِبھاگ نُۄں ہی کٹہِرے وِچّ کھڑھا کردی ہَے٬ “نشِیاں دے دھںدّے وِچّ پُلِس دی مِلِیبھُگت شرمسار کارج ہَے۔” گمبھِّیر ہۄکے چِںتّن کرن دی لۄڑ ہَے کِہ لۄکاں دے گھراں وِچّ ستھّر وِچھائُݨ دی بھُۄمِکا نِبھائُݨ والے ادھِکارِییاں دا آپݨا ہشر کِہۄ جِہا ہَے؟

پِچھلے دِنِیں امّْرِتسر ذِلہے دے اِکّ پِںڈّ وِچّ اِکّ کاںڈھ واپرِیا۔ باپ دے کدماں ’تے چلدے ہۄئے اُسدے تِنّ پُتّر اتے پتنی وی نشِیاں دے کارۄبار راہِیں انّہی کمائی کرن لگّ پئے۔ پُتّراں وِچّۄں اِکّ نُۄں پُلِس نیں اَینّ.ڈی.پی.اَیسّ. اَیکٹ ادھِین گْرِپھتار کرکے جیلہ بھیج دِتّا۔ گھر وِچّ کھُلّہا نشا ہۄݨ کارن دُۄجا پُتّر نشے دی دلدل وِچّ دھس گِیا۔ مرنہاکی ہالت وِچّ اُس نُۄں نشا چھُڈائۄُ کیںدر وِچّ داخل کروائِیا گِیا۔ تِیجے پُتّر دا آپݨے باپ اتے ماں نال نشے دی کمائی دَۄلت دی وںڈّ-وںڈّائی ’تے جھگڑا ہۄ گِیا اتے اُسنے پھائِرِںگّ کرکے باپ٬ ماں اتے بھرجائی نُۄں مار دِتّا۔ وِشال ہویلی سُنّی ہۄ گئی۔

پِچھلے دِنِیں سۄشل مِیڈِییا ’تے اِکّ رِٹائِرڈ پُلِس ادھِکاری دا آپݨے پُتّر دے ناں لِکھِیا کھت چرچا دا وِشا بݨِیا سی۔ اُسنے آپݨے نشئی پُتّر نُۄں کھت لِکھدِیاں پشچاتاپ کِیتا سی۔ اُسنے لِکھِیا سی کِہ نشے دے سَۄداگراں دی انّہی کمائی دا ہِسّا مَیں وی لَیںدا رِہا اتے نشا تسکراں دی لگام کھُلّہی چھڈّ کے کِنّے ہی گھراں دے چِراگ بُجھ گئے۔ اُنہاں دِییاں آہاں دا سیک آپݨے گھر وی پہُںچّ گِیا ہَے۔

بِناں شکّ پںجّاب کئی سالاں تۄں بہُ-پکھّی اتے بہُ-پرتی سںکّٹ وِچّۄں گُذر رِہا ہَے۔ جدۄں اسِیں لِیڈراں دے من-لُبھائۄُ بِیان سُݨدے ہاں تاں لگدا ہَے کِہ پںجّاب رںگّلا ہَے۔ پر جدۄں نشے دی اۄورڈۄذ نال ہۄئیِیاں مَۄتاں کارن سِوِیاں دی بھِیڑ ویکھدے ہاں٬ ہوائی اڈِّیاں ’تے سٹڈی وِیذے دے اۄہلے وِچّ پںجّاب نُۄں الوِدا کہِݨ والی جوانی دی بھِیڑ ویکھدے ہاں اتے جدۄں باکی رہِںدّی جوانی نُۄں کںدھّاں کَۄلھِیاں وِچّ ٹکّراں ماردِیاں جاں رُذگار لئی در در دھکّے کھاںدِیاں ویکھدے ہاں تاں اُداس سۄچ اُبھّردی ہَے٬ “جِہڑا پںجّاب آپݨی جوانی نُۄں نہِیں سمبھّال رِہا٬ اُس پںجّاب دا بھوِکھّ چِںتّاجنک ہَے۔”

بھاویں نشِیاں دا دھںدّا کرن والے بہُت سارے وڈّے کارۄباری ہالاں کانُۄنی شِکںذّے تۄں باہر ہن٬ پر بھلا کِنّا کُ چِر اِہ لۄکاں دے کھُۄن نال ہتھّ رںگّدے رہِݨگے؟ کدے ناں کدے تاں اجِہے سماج دۄکھِییاں دی ہالت وی ککھّۄں ہَۄلی اتے پاݨِیئۄں پتلی ذرُۄر ہۄویگی۔

نشے دے چھۄٹے کارۄبارِییاں دے گھراں وِچّ جدۄں پُلِس ریڈ کردی ہَے تاں بہُت وار گھر دے مُکھی دے نال نال اَۄرت دی بھائیِوالی ساہمݨے آئُݨ کارن پتی پتنی نُۄں پُلِس چُکّ کے لَے جاںدی ہَے اتے پِچھّے بچِّیاں نُۄں سمبھّالݨ والا کۄئی وی نہِیں ہُںدّا۔ اِںج ماں باپ دے اجِہے کارنامِیاں کارن بچِّیاں دا بھوِکھّ وی دھُںدّلا ہۄ جاںدا ہَے۔

نشِیاں دا دھںدّا کرن والے اِہ ناں سۄچݨ کِہ اجِہی لُٹّ-کھسُٹّ نال وِیاہ دا جۄڑا کھرِیدِیا جاویگا٬ کپھّݨ وی تاں کھرِیدِیا جا سکدا ہَے۔ کاش! نشے دے تسکر اِہ کالا دھںدّا چھڈّ کے آپݨے بچِّیاں دے بھوِکھّ پْرتی گمبھِّیرتا نال سۄچݨ دے نال نال ہۄراں گھراں دے وِران وِہڑے اتے ٹھںڈھّے چُلّہِیاں بارے وی سۄچݨ۔

* * * * *