ہُںدّا بیشک ہۄرناں دیشاں وِچّ وی ہۄویگا٬ پر بھارت اِس وکت جِس پڑاء وِچّۄں لںگھّدا دِسدا ہَے٬ اُس وِچّ کمّ کۄئی ہۄوے جاں ناں ہۄوے٬ ہر پارٹی دا ہر آگُۄ ہی نہِیں٬ دیش دے لۄکتںتّری پْربںدھّ دے سمُچّے اںگّاں وِچّ اِکّ پِچھّۄں دُۄسرا مُدّا اُچھالݨ دی مُکابلیباذی چلدی پئی ہَے۔ نتِیجے وجۄں کئی واری اِنے کُ مُدّے اگّڑ-پِچھّڑ ساڈے ورگے پتّرکاراں ساہمݨے آݨ ڈِگدے ہن کِہ پہِلاں جاں پِچھّۄں وِچارن والے مُدّے چھاںٹݨ دا کمّ وی باہلا اَۄکھا لگّݨ لگّ جاںدا ہَے۔ کئی واری اِکّۄ دِن اِدّاں دے مُدّے کتار بنّہی آئُںدے ہن اتے کئی واری اِہ مُدّے بھارتی لۄکاں واںگ کتاراں تۄڑن لئی اِکّ دُۄسرے نُۄں مۄڈھے مار کے دُۄسرِیاں تۄں اگّے لںگھّݨ دا یتن کردے وی جاپݨ لگّدے ہن۔ کئی مُدِّیاں دے پِچھّے کارن مِرچاں تۄں ودھّ کَۄڑی ہکِیکت وی ہُںدّا ہَے اتے کئی واری اِہ وی کِہ کِسے دا پہِلاں کھڑھا کِیتا مُدّا کِس ترہاں کٹِّیا جاوے!
مِسال وجۄں جدۄں لۄک سبھا چۄݨاں تۄں پہِلاں سرکار اِہ نہِیں سی دسّݨا چاہُںدّی کِہ اِلَیکٹۄرل باںڈ دے سِسٹم راہِیں کِنّا پَیسا کِس پارٹی نُۄں مِلِیا ہَے٬ اُدۄں سُپرِیم کۄرٹ نیں کۄئی وی ڈھِلّ دیݨ دی لچک نہِیں سی وِکھائی۔ جِس دِن سارا سچّ لۄکاں ساہمݨے آئِیا تے اِہ بہِس چلّݨی سی کِہ پھلاݨے گھراݨے دے اُدیۄگپتِییاں دے کھِلاپھ پھلاݨی کیںدری ایجںسّی نیں پھلاݨے دِن کاروائی کِیتی اتے اُسے دِن اُس گھراݨے دے مالکاں نیں کیںدر وِچّ راج کردی پارٹی نُۄں اَینے کرۄڑ رُپئے اِلَیکٹۄرل باںڈ راہِیں پھںڈّ بھیج دِتّا سی تاں کھڑھے پَیر اِہ مُدّا لۄکاں لئی چھۄٹا کرنا ذرُۄری ہۄ گِیا سی۔ اِس کمّ لئی بڑی پھُرتی نال کیںدر دی اِکّ ایجںسّی دے ادھِکارِییاں دی ٹِیم گئی اتے دِلّی دے مُکھّ مںتّری اروِںدّ کیجرِیوال نُۄں جاںچ کرن لئی کُجھ دیر بِٹھا کے پھِر گْرِپھتاری پا دِتّی اتے اگلے دِن نُۄں اِلَیکٹۄرل باںڈ دا مُدّا چھۄٹا ہۄ گِیا اتے کیجرِیوال دی گْرِپھتاری والا مُدّا وڈّا بݨ گِیا سی۔ اِہ کِسے وڈّے مُدّے نُۄں چھۄٹا جاں اݨگَۄلِیا کرن دے لئی لۄکاں اگّے وڈّا مُدّا پیش کرن دی اِکّ مِسال سی٬ پر اِکلَۄتی مِسال اِہ نہِیں سی٬ اِدّاں دِییاں مِسالاں بہُت ہن اتے لگبھگ ہر پارٹی دی سرکار اِدّاں دے کمّ کردی رہِںدّی ہَے۔
ہَیرانی دی گلّ تاں اِہ ہَے کِہ اِس کمّ وِچّ دیش دِییاں ادالتاں دے ججّ وی باکِییاں واںگ کرن لگّ جاںدے ہن اتے کئی واری اِدّاں دی گلّ کہِ دِںدّے ہن کِہ لۄک اُںگلاں ٹُکّݨ لگّ سکدے ہن۔ لۄک سبھا چۄݨاں ہۄݨ تۄں پہِلاں کۄلکاتا ہائی کۄرٹ وِچّ اِکّ کیس چلّ رِہا سی٬ جِسدی سُݨوائی جِہڑے ججّ ساہِب دے کۄل سی٬ اُنہاں دے برابر دے اِکّ ججّ نیں آپݨے آپ اُس کیس بارے کُجھ اِدّاں دِییاں ٹِپّݨِییاں اُس راج دی سرکار دے کھِلاپھ اُس کیس دے ہوالے نال کر دِتِّییاں٬ جِنہاں دا کۄئی کارن نہِیں سی۔ سُپرِیم کۄرٹ تک گلّ پہُںچّی تاں چِیپھ جسٹِس نیں کیس آپݨے کۄل مںگّوا کے دۄواں ججّاں نُۄں سُنیہا بھیج دِتّا کِہ اُہ اِس بارے کُجھ نہِیں کرنگے۔ اگلے کُجھ دِناں وِچّ لۄک سبھا چۄݨاں دا اَیلان ہۄ گِیا تے جِہڑے ججّ کۄل اُہ کیس ناں ہۄݨ دے باوجُۄد اُس نیں ٹِپّݨِییاں کِیتِییاں سن٬ اُس نیں ججّ دی نَۄکری چھڈّی اتے بھاجپا وِچّ شامل ہۄݨ دا اَیلان کر دِتّا۔ اِس نال آم لۄکاں نُۄں ساپھ ہۄ گِیا کِہ اُس نیں ججّ ہُںدِّیاں اُہ ٹِپّݨِییاں اَیویں نہِیں سی کِیتِییاں٬ اُنہاں دے پِچھّے کۄئی کھاس سۄچ سی جاں کِسے کھاس راجنِیتی والِیاں نیں کہِ کے کروائیِیاں وی ہۄ سکدِییاں سن۔ بہُت سال پہِلاں اِکّ ہائی کۄرٹ دے مُکھّ ججّ ساہِب رِٹائِر ہۄئے اتے اگلے دِن اِکّ وِوادت جتھیبںدّی دے سالانا پْردرشن پْرۄگرام دی سٹیج اُتّے اُس دے آگُۄیاں نال جا بَیٹھے سن۔ اِس نال اِہ گلّ چرچا دا کیںدر بݨ گئی کِہ اُہ ججّ ساہِب استِیپھا دِںدّے سار تاں نہِیں بدل سکدے٬ ادالتی کُرسی اُتّے بَیٹھِیاں وی اُنہاں دے من وِچّ اِہۄ کُجھ ہۄویگا اتے اُنہاں دے پھَیسلے وی وِوادت ہۄ سکدے ہن۔
اِس واری اِہۄ جِہا مُدّا کرناٹک ہائی کۄرٹ دے اِکّ ججّ ساہِب دِییاں ٹِپّݨِییاں کارن پَیدا ہۄ گِیا ہَے۔ جسٹِس ویدوِیاساچارِییا دے من وِچّ کی ہَے٬ کۄئی وی نہِیں جاݨ سکدا٬ پر اُنہاں نیں جِہۄ جِہی پہِلی اتے پھِر دُۄسری اُس تۄں ودھّ بھَیڑی ٹِپّݨی کِیتی ہَے٬ اُس نیں سارے دیش دے لۄکاں دا اتے سُپرِیم کۄرٹ دے ججّ ساہِبان دا دھِیان وی کھِچِّیا ہَے۔ ماملا تاں کرناٹک دی راجدھانی والے شہِر وِچّ ٹرَیپھِک دی سمسِّیا دا سی اتے ججّ ساہِب نیں اِہ گلّ ٹھِیک کہی ہۄویگی کِہ پھلاݨے پھلائیِئۄور اُتّے لۄک کانُۄن دی پالݨا کرن دی تھاں پُلِس دے گلھ پَیݨ تک چلے جاںدے ہن٬ پر نال اِہ کہِ دِتّا کِہ اُہ اِلاکا ’پاکِستان‘ ہَے٬ اُہ بھارت وِچّ ہَے ہی نہِیں۔ کارن اِہ سی کِہ اُس اِلاکے وِچّ اُس بھائیِچارے دے لۄک ودھّ وسدے سن٬ جِنہاں دا ناںء پاکِستان دے سرکاری دھرم نال جۄڑِیا جا سکدا سی۔ اِدّاں دِلّی دے شاہِین باگ دے دھرنے ویلے وی ہُںدّا رِہا سی تے کُجھ لۄک اُدۄں اُس اِلاکے نُۄں ’دِلّی دا پاکِستان‘ آکھ کے چِڑائُںدے ہُںدّے سن۔ آم لۄک اِہۄ جِہا کُجھ کردے ہن تاں گلت ہَے٬ پر ہائی کۄرٹ دا کۄئی ججّ اِہۄ جِہی بھاشا بۄلݨ لگّ جاوے تاں چںگّے-مںدّے دا پھَیسلا کَۄݨ کریگا؟ اِہی نہِیں٬ اُس ججّ نیں آپݨے ساہمݨے بہِس کردی پئی اِکّ اَۄرت وکِیل نُۄں اِہ وی کہِ دِتّا کِہ تُہانُۄں وِرۄدھی دھِر دِییاں پارٹِییاں بارے چۄکھا کُجھ پتا ہَے تے اگلی وار تاں تُسِیں اُنہاں دے لِیڈراں دے اںڈّر گارمَیںٹس (کُڑتے-پجامے دے ہیٹھاں پہِنے جاݨ والے کپّڑے) وی دسّݨ لگّ سکدے ہۄ۔ اِہ ہدّۄں باہری بھدّی ٹِپّݨی سی٬ جِہڑی ادالتی پھرذ تۄں وی باہری سی اتے اُس وکِیل بِیبی نُۄں اَۄرت ہۄݨ کر کے شرمسار کرن دی اِنی بھدّی ہرکت سی٬ جِہڑی آم بںدّے نیں کِیتی ہۄوے تاں اُس دی شائِد ذمانت وی چھیتی ناں ہۄ سکدی٬ پر ہائی کۄرٹ دا ججّ اِہ گلت گلّ وی کہِ گِیا۔ بھارت دی سُپرِیم کۄرٹ نیں اِنہاں ٹِپّݨِییاں بارے کرناٹک ہائی کۄرٹ دے رجِسٹرار تۄں رِپۄرٹ مںگّ لئی اتے اِہ آس کِیتی جاںدی ہَے کِہ اُس ججّ دی گلتی سُدھارن دے لئی کُجھ وِشیش یتن کِیتا جاویگا۔
چںگّی گلّ ہَے کِہ سُپرِیم کۄرٹ دے پںجّ ججّ ساہِبان دے بَیںچ نیں دیش دے مُکھّ ججّ جسٹِس چںدّرچُۄڑ دی اگوائی ہیٹھ کرناٹک ہائی کۄرٹ دے ججّ دِییاں ٹِپّݨِییاں دا نۄٹِیا لِیا ہَے٬ پر کھُد سُپرِیم کۄرٹ دے بارے جِہڑِییاں ٹِپّݨِییاں ہُںدِّییاں ہن٬ اُنہاں نُۄں اِس ادالت نیں گَۄلِیا تک نہِیں۔ پِچھلے دِنِیں بھارت دے لۄکاں نُۄں اِکّ پھۄٹۄ سۄشل مِیڈِییا اُتّے دِکھائی دِتّی اتے اُہ پھۄٹۄ وی پْردھان مںتّری نرِںدّر مۄدی ولّۄں کھُد جاری کِیتی ہۄݨ دے چرچے سن٬ اسِیں نِجّی تَۄر اُتّے اِس بارے نہِیں جاݨدے۔ پھۄٹۄ وِچّ پْردھان مںتّری نرِںدّر مۄدی کِسے تھاں پُۄجا-آرتی کر رہے سن اتے اُنہاں دے کھبّے-سجّے کھُد چِیپھ جسٹِس تے اُنہاں دی پتنی نذر آ رہے سن۔ پتا لگّا کِہ اِہ مکان وی دیش دے چِیپھ جسٹِس دا ہَے اتے پْردھان مںتّری مۄدی اُنہاں دے گھر دھارمِک رسم وِچّ شامل ہۄئے سن۔ اِس دیش دے بہُت سارے پْرمُکھّ وکِیلاں اتے ہۄر کانُۄنداناں نیں اِس نُۄں گلت منِّیا اتے کِہا کِہ ججّاں اتے راجسی آگُۄیاں٬ اِتھّۄں تک کِہ پْردھان مںتّری تک دے سمبّںدھّاں وِچّ اِکّ ہدّ ہۄݨی ذرُۄری ہُںدّی ہَے تے اِدّاں کر کے دۄواں نیں اُس ہدّبںدّی نُۄں اُلںگھِّیا ہَے۔ ہدّبںدّی اِس لئی رکھّے جاݨ دی رِوائِت ہَے کِہ بھلک نُۄں کِسے ادالتی پھَیسلے نُۄں راجنِیتک پْربھاو ہیٹھ کِیتا کہِݨ دا کِسے نُۄں کۄئی مَۄکا ناں مِل سکے۔ پْردھان مںتّری کھُد مَۄکا پتا کر کے اچانک چِیپھ جسٹِس دے گھر گئے جاں اُنہاں نیں آپ سدّا دے کے اِہ مَۄکا پَیدا کِیتا سی٬ اِہ گلّ پْردھان مںتّری جاں چِیپھ جسٹِس دۄواں پاسِیاں تۄں کھۄلہی نہِیں سی گئی اتے اِسے لئی بہُت سارِییاں ٹِپّݨِییاں دۄواں کھِلاپھ کِیتِییاں جاݨ لگِّییاں سن۔ اِہ وی سُݨِیا گِیا کِہ پِچھلے چِیپھ جسٹِس رںجّن گۄگۄئی سرکار وِرۄدھی پھَیسلِیاں لئی جاݨے جاںدے سن٬ پر اَین رِٹائِرمَیںٹ نیڑے جا کے اُنہاں نیں کِسے پْربھاو ہیٹھ جِہڑے پھَیسلے دِتّے سن٬ اُہ سبھ ہَیران کرن والے سن تے ادالت دی پدوی تۄں جدۄں اُہ رِٹائِر ہۄئے تاں اُنہاں نُۄں راج سبھا مَیمبر بݨا دِتّے جاݨ نال گلّ ہۄر ودھ گئی سی۔ اِس واری جسٹِس چںدّرچُۄڑ دے بارے اِہۄ جِہِییاں ٹِپّݨِییاں کِیتِییاں گئیِیاں کِہ اُہ جسٹِس رںجّن گۄگۄئی والی کہاݨی دُہرائُݨ والا راہ بݨائُںدے پئے ہن۔ سُپرِیم کۄرٹ نُۄں اِنہاں گلّاں دا نۄٹِس لَیݨا تے اِس بارے ستھِتی سپشٹ کرنی چاہِیدی سی٬ پر کرناٹک ہائی کۄرٹ دے ججّ دِییاں ٹِپّݨِییاں دا نۄٹِس لَیݨ دا ٹھِیک کدم چُکّݨ والی سُپرِیم کۄرٹ نیں آپݨے نال جُڑِیا اِہ ماملا اکھّۄں پرۄکھا کر دِتّا سی۔
جدۄں کرناٹک دے ججّ والا مُدّا اُٹھّ پِیا تاں اُس دا کۄئی سِرا لبھّݨ دی آس پھِر وی نہِیں رکھّ سکدے٬ کِئُںکِہ مُدّے اِکّ-دۄ جاں چار ہۄݨ تاں سِرے لگّݨ دی آس ہۄ سکدی ہَے٬ جدۄں ہر سُۄرج اسلۄں نواں مُدّا نِکل آئُںدا ہۄوے٬ پھِر اِہۄ جِہی آس نہِیں رہِ جاںدی۔ اِسدا کارن اِہ ہَے کِہ جِس وی مُدّے دی گلّ کر لئیِئے٬ اِہ بہِس چھِڑ سکدی ہَے کِہ اِس نُۄں پہِل کِئۄں دِتّی گئی اتے اِہۄ جِہے پھلاݨے مسلے نُۄں پہِلاں ہلّ کِئۄں نہِیں کِیتا گِیا؟ کرناٹک دے مُدّے والے دِن اِکّ مُدّا اتے بھارت دے لۄکاں دی دھرم وِچّ شردھا نُۄں ویکھدے ہۄئے اِس تۄں ودھّ لۄکاں نُۄں جذباتی کرن والا مُدّا سںسّار پْرسِدھّ تِرُۄپتی مںدّر دے پْرشاد والا اُبھّر پِیا سی۔ آںدھرا پْردیش دی مَۄجُۄدا سرکار نیں اِہ دۄش لا دھرِیا کِہ پِچھلی سرکار دے وکت پْرشاد بݨائُݨ دا کمّ گلت ہتھّاں وِچّ دے دِتّا گِیا اتے اِسدے بئد پْرشاد وِچّ اُہ تیل اتے گھِئۄ ورتِیا جا رِہا ہَے٬ جِس وِچّ پشُۄیاں دی مِجھّ اتے چربی مِلی ہُںدّی ہَے۔ پِچھلے پںجّ سال راج کر چُکّا جگن مۄہن رَیڈّی اِہۄ جِہے دۄشاں نُۄں مُۄلۄں ردّ کردا اتے اِس نُۄں ہِںدُّۄ بھائیِچارے دے انںتّ شردھا والے لۄکاں نُۄں بھڑکائُݨ دی اِکّ ساذِش دسّدا ہَے۔ جے اِہ مُدّا وڈّا بݨ جاوے تاں اِس نال سارے دیش دا ماہَۄل کھراب ہۄݨ دی ستھِتی بݨ سکدی ہَے٬ پر ناں وی بݨے اتے اِہ مُدّا بہُتا اُبھّرن تۄں پہِلاں سمبھّال وی لِیا جاوے تاں اِس چرچا دَۄران کئی وڈّے مُدِّیاں اُتّے مِٹّی پَے سکدی ہَے۔ بھارت دے لۄکاں نُۄں بیوکُۄپھ بݨا کے کیںدر جاں راجاں دِییاں سرکاراں چلائُݨ والِیاں نُۄں اِہۄ چلاکی چںگّی لگدی ہَے۔
جِہڑے دیش وِچّ مُدّے پِچھّے مُدّا کھڑھا کرن دے نال جنتا دا دھِیان وںڈّائِیا جا سکدا ہۄوے اتے ہۄر کُجھ وی کِیتا اݨگَۄلِیا ہۄ جاںدا ہۄوے٬ اُس دیش دے ہاکماں نُۄں ہۄر کُجھ کرن دی لۄڑ وی کی ہَے!