ساڈے سارِیاں دے جِیون وِچّ کئی وار اجِہا مَۄکا آئُںدا ہَے جدۄں اسِیں ناںہ کہِݨا چاہُںدّے ہاں پر کہِݨ دی ہِمّت نہِیں ہُںدّی۔ اِسدا مُکھّ کارن اگلے دی نراذگی نُۄں مُلّ ناں لَیݨا ہَے۔ دُۄجا کارن آتم وِشواس دی گھاٹ منِّیا جا سکدا ہَے۔ میرے واںگ تُہاڈے نال وی کئی وار اجِہا ہۄئِیا ہۄویگا اتے اُسدی کئی وار چۄکھی کِیمت چُکائُݨی پَیںدی ہَے۔ میرے نال کئی وار اجِہا ہۄئِیا ہَے۔ اِکّ وار مَیں پرِوار نال باہر جاݨا دا پْرۄگرام بݨائِیا ہۄئِیا سی۔ دۄ چھُٹِّییاں سن۔ دپھتر وِچّ اِکّ ذرُۄری رِپۄرٹ تِیار کرنی سی٬ میرے بَۄس نیں آکھِیا جیکر تُۄں کُجھ دیر لئی آ جاوے تاں اسِیں بَیٹھ کے اِہ کمّ نِبیڑ لواںگے۔ مَیں ناںہ کہِݨا چاہُںدّا ساں پر نہِیں آکھ سکِیا تے دُۄجے دِن آئُݨ دا وائِدا کر لِیا۔ گھر آ کے گلّ کِیتی٬ اُہ وی پھَیسلا بدلݨ لئی تِیار نہِیں سن۔ بَۄس نُۄں پھۄن اُتّے بہانا لائِیا پر اُس کِہا کِہ مَیں تاں دپھتر بَیٹھا تیری اُڈِیک کر رِہا ہاں۔ مَیں جا نہِیں سکِیا۔ پہِلاں ساڈے آپۄ وِچّ نِگھے سبںدھّ سن پر اُس پِچھّۄں اُسدے وتِیرے وِچّ پھرک آ گِیا۔ اُہ تاں شُکر ہَے کِہ اُسدی چھیتی ترکّی ہۄ گئی تے اُہ اُتھّۄں چلا گِیا۔ اسِیں اُس دِن پھِلم دیکھݨ دا پْرۄگرام بݨائِیا سی۔

اِکّ وار دپھتر جاںدِیاں ہی ساڈے اِکّ رِشتیدار مِل گئے٬ جِہڑے نویں نویں بدل کے آئے سن۔ مَیں آکھ بَیٹھا٬ کِسے ویلے گھر آوۄ٬ بَیٹھ کے گلّاں کراںگے۔ اُہ آکھݨ لگّا٬ چلۄ اسِیں اجّ ہی آ جاںدے ہاں۔ مَیں گھر جا کے اِہ سُۄچنا دِتّی پر گھردِیاں نیں پھِلم جاݨ دی ذِد پھڑ لئی۔ پہِلاں مَیں اُنہاں نُۄں سِنما گھر چھڈّ کے آئِیا۔ مُڑ گھر آ کے مہِماناں دی اُڈِیک کِیتی۔ اُہ آئے٬ مَینُۄں مُیاپھی مںگّݨی پئی کِہ گھر والے تاں پہِلاں کِتے جا چُکّے سن۔ اُدۄں مۄبائِل تاں کی٬ پھۄن وی نہِیں سن ہُںدّے۔ اُنہاں نُۄں تۄر کے مُڑ پرِوار نُۄں سِنما گھر تۄں لَے کے آئِیا پر اُس رِشتیدار نیں اُہ گھٹنا کئی وار سُݨائی۔

پَیسِیاں دے لَیݨ دیݨ وِچّ تاں اِہ آم ہی ہُںدّا ہَے۔ تُہاڈا کۄئی بہُت نیڑلا دۄست جاں رِشتیدار آپݨے اُتّے آئی مُسِیبت دا واستا پاکے پَیسے اُدھار مںگّدا ہَے۔ اُہ نال ہی اِکّ وائِدا وی کردا ہَے کِہ کیول اِکّ ہپھتے وِچّ ہی واپس کر دِیاںگا۔ تُہاڈے کۄل کُجھ پَیسے ہُںدّے ہن٬ جِہڑے تُسِیں آپݨے لئی گڈّی کھرِیدݨ لئی٬ گھر دا بِیانا دیݨ لئی جاں بچِّیاں دے وِیاہ لئی رکھّے ہُںدّے ہن۔ اُس اُتّے ترس کھا کے وائِدِیاں ’تے یکِین کرکے تُسِیں پَیسے دے دِںدّے ہۄ پر اُہ ہپھتا کدے وی نہِیں آئُںدا سگۄں تُہاڈا نیڑلا مِتّر اتے رِشتیدار تُہاڈے تۄں دُۄر ہۄ جاںدے ہن۔ میرے آپݨے نال اجِہا ہۄئِیا ہَے۔ میرا اِکّ بہُت ہی کرِیبی دۄست اتے اُسدا پُتّر میرے کۄل آئے تے آکھݨ لگّے سانُۄں دۄ لکھّ پھَۄری لۄڑ پَے گئی ہَے۔ مَیں پَیسے ناں ہۄݨ بارے آکھِیا۔ اُنہاں نُۄں پتا سی٬ مَیں دُۄجے دِن کار کھرِیدݨی سی۔ اُہ مَینُۄں آکھݨ لگّے٬ ساڈی کھاتر اِکّ دِن پِچھّۄں کھرِید لَیݨا۔ اجّ پَیسے بَیںک وِچّ جمہاں کروا دیݨے ہن۔ ساڈی لِمٹ مُڑ بݨ جاویگی۔ کلّہ نہِیں تاں پرسۄں کرذا لَے کے تُہاڈے پَیسے واپس کر دیواںگے۔ اُنہاں دے ترلے دیکھ مَیں پِگھل گِیا تے دۄ لکھّ دے بَیٹھا۔ اجّ ستّ سال ہۄ گئے ہن٬ پَیسے تاں واپس کی آئُݨے سن٬ سگۄں بۄل بُلارا وی بںدّ ہۄ گِیا ہَے۔ اُپّرۄں گھردِیاں دے مِہݨے مَینُۄں ہر دُۄجے-چَۄتھے دِن سُݨنے پَیںدے ہن۔

اِسدا اِہ ارتھ وی نہِیں کِہ سانُۄں ہمیشا ناںہ کہِݨ دی آدت پا لَیݨی چاہِیدی ہَے۔ کُجھ اجِہے وی ہُںدّے ہن کِہ تُہاڈے کِسے کرِیبی جاں رِشتیدار نُۄں سچّمُچّ تُہاڈی مدد دی لۄڑ پَے سکدی ہَے۔ اُس مَۄکے بِلکُل کۄرے ہۄ جاݨا وی ٹھِیک نہِیں۔ آپݨے وِتّ مُتابِک جِنّی ہۄ سکے٬ سہائِتا ذرُۄر کرنی چاہِیدی ہَے۔ بھائیِچارے دی لۄڑ دا ادھار وی اِکّ دُۄجے دے کمّ آئُݨا ہَے اتے آپسی سبںدھّ نُۄں مذبُۄت کرنا ہَے۔ جیکر کدے اَۄکھے ویلے تُہاڈی کِسے نیں مدد کِیتی ہَے تاں لۄڑ پَیݨ اُتّے اُسدی سہائِتا کرنا وی تُہاڈا پھرذ بݨدا ہَے۔ تُہاڈی ناںہ اُنہاں دے سِینے وِچّ سٹ بݨ کے وجّیگی۔ سانُۄں پرکھ کرن دی جاںچ آئُݨی چاہِیدی ہَے۔ اُدھار دیݨ ویلے تاں سۄچ-وِچار بہُت ذرُۄری ہۄ جاںدی ہَے۔ تُسِیں دُکاناں اُتّے اِہ لِکھِیا آم پڑھِیا ہۄویگا٬ “اُدھار رِشتِیاں دی کَیںچی ہَے۔” اُدۄں تاں تُہانُۄں سکھت جِگرا کرنا ہی چاہِیدا ہَے جدۄں کۄئی کُجھ دِناں لئی کِسے کِیمتی وستُۄ بھاو کار٬ کمپِّئۄُٹر٬ کِیمتی گھڑی٬ مۄبائِل آدِ مںگّݨ آ جاوے۔ اجِہے سمیں تُہاڈے کۄل بہانا پہِلاں ہی تِیار ہۄݨا چاہِیدا ہَے کِئُںکِہ اجِہِییاں وستاں دا نُکسانے جاݨا آم ہی ہَے٬ جِس کارن رِشتِیاں وِچّ پھِک آ جاںدی ہَے۔

بہُتی وار اسِیں چاہُںدّے ہۄئے وی ناںہ نہِیں کردے۔ اِسدے کئی کارن ہن۔ سبھ تۄں وڈّا کارن تاں دۄست جاں رِشتیدار دی نراذگی دا ڈر ہُںدّا ہَے۔ اِہ وی پتا ہُںدّا ہَے کِہ اِس ناراجگی دا اسر سبںدھّ ٹُٹّݨ اُتّے وی پَے سکدا ہَے۔ کئی میرے ورگے دِیالُۄ دِل ہُںدّے ہن تے دُۄجِیاں دِییاں گلّاں اُتّے وِشواس کر لَیںدے ہن۔ وَیسے وی رِشتے وِشواس ’تے ہی ٹِکے ہُںدّے ہن۔ اِس وِچّ کۄئی لُک-لُکا نہِیں کِہ بہُت تھۄڑھے اجِہے وِئکتی ہُںدّے ہن٬ جِہڑے تُہاڈے اہِسان نُۄں ساری اُمر یاد رکھّدے ہن۔ جِتھّۄں تک ہۄ سکے مُسِیبت ویلے آپݨے نذدِیکی دے کمّ ذرُۄر آئُݨا چاہِیدا ہَے پر پھَیسلا کردے سمیں اِہ کھِیال ذرُۄر رکھّۄ کِہ اُنّی کُ ہی سہائِتا کرۄ٬ جِنّی جیکر واپس ناں وی آوے تاں سمجھۄ کۄئی نہِیں گھاٹ نہِیں ہۄئی۔ جیکر کۄئی بچّے دی پھِیس بارے آکھدا ہَے جاں بِماری بارے آکھدا ہَے تاں نکد دیݨ دی تھاں سِدھّا سکُۄل جاں ہسپتال نُۄں بھُگتان کرۄ٬ جِہڑا کِہ ہُݨ کۄئی بہُتا اَۄکھا نہِیں ہَے۔ پر اجِہا اُدۄں ہی کرۄ٬ جدۄں تُہاڈے کۄل اجِہا کرن دی سمرتھّا ہَے۔ اجِہا کرنا واپس آئُݨ دی اُمِید چھڈّ دان سمجھ لَیݨا چاہِیدا ہَے۔ جدۄں مَیں کِسے بچّے دی پھِیس دِںدّا ہاں جاں دوائی لَے کے دِںدّا ہاں تاں مَیں واپس لَیݨ دی اُڈِیک چھڈّ کے اجِہا کردا ہاں٬ کردا رہاںگا۔ مَیں اجِہی سہائِتا لئی کُجھ پَیسے وکھّرے کڈھّ کے رکھّے ہۄئے ہن۔

کئی وار اسِیں ناںہ کرنی چاہُںدّے ہۄئے وی سبںدھّ ٹُٹّ جاݨ دے ڈرۄں ناںہ نہِیں آکھدے پر اِہ بھُلّ جاںدے ہاں کِہ جدۄں دِتّے پَیسے جاں چِیذ دی واپسی نہِیں ہۄݨی٬ سبںدھّاں وِچّ تاں آپݨے آپ تْریڑ آ جاݨی ہَے۔ اِس کرکے آپݨے اںدّر ناںہ کہِݨ دی ہِمّت پَیدا کرۄ۔ بہانا لائُݨ دی وی لۄڑ نہِیں٬ ساپھ ناںہ کر دیوۄ۔ جیکر اگلا متلبی ہَے تاں اُس نال سبںدھّ بݨا کے رکھّݨ دا وی کۄئی پھائِدا نہِیں ہَے۔ اجِہے ماملے وِچّ کدے جھِجکݨا نہِیں چاہِیدا۔ ہمیشا یاد رکھّۄ٬ کِسے وی واکپھ جاں رِشتیدار نُۄں کُجھ دِناں لئی گڈّی دیݨ, مکان رہِݨ لئی دیݨ ویلے سپشٹ ناںہ کر دیݨی۔ اِکّ وار دی دْرِڑھتا تُہانُۄں ساری اُمر سُکھی رکھّیگی٬ نہِیں تاں جیکر پَیسے واپس ناں ہۄئے٬ گڈّی بھنّی گئی جاں مکان کھالی ناں ہۄئِیا تاں پچھتاوا کردِیاں ہی ذِںدّگی بِیت جاویگی۔ آپݨے آپ ’تے بھرۄسا رکھّۄ۔ ساری اُمر دی نراذگی نالۄں پھَۄری نراذگی لَیݨی سَۄکھی رہِںدّی ہَے۔

اِہۄ ہِمّت ساڈِییاں کُڑِییاں وِچّ وی چاہِیدی ہَے۔ مُںڈّے کُڑِییاں اِکٹھّے پڑھدے ہن٬ نَۄکری کردے ہن اتے اِکٹھّے آئُںدے جاںدے ہن۔ شہِراں وِچّ کۄئی اِس پاسے دھِیان نہِیں دِںدّا۔ آپسی پِیار وی ہۄ جاںدا ہَے تے مُںڈّے سرِیرک سبںدھّ بݨائُݨ لئی اُکسائُںدے ہن۔ کئی وار کُڑِییاں پِیار ٹُٹّݨ جاں دۄست دی نراذگی تۄں ڈردِییاں تِیار ہۄ جاںدِییاں ہن۔ کُجھ چھِݨاں دی کھُشی لئی کئی وار ساری ذِںدّگی برباد ہۄ جاںدی ہَے۔ ناںہ کہِݨ دی ہِمّت کرۄ۔ جیکر مُںڈّا سچّا پِیار کردا ہَے تاں اُہ ناراذ نہِیں ہۄویگا۔ نراذگی اُہۄ ہی وِکھائُںدے٬ جِہڑے کیول آپݨی جِسمانی بھُکھّ پُۄری کرن لئی پِیار کردے ہن۔ اُہ وِیاہ دے جھُۄٹھے وائدے وی کردے ہن۔ پِچھّۄں لارے لائُںدے ہن تے ہَۄلی ہَۄلی ساتھ چھڈّ جاںدے ہن۔ مِٹھِّییاں گلّاں دے جادُۄگراں دے چُںگّل وِچّ ناں پھسۄ۔ اِہ بڑا مہِںگّا سَۄدا بݨ جاںدا ہَے۔

آئۄ وِچار کرِیئے کِہ ناںہ آکھݨ لئی آپاں کِویں آپݨے آپ نُۄں تِیار کر سکدے ہاں۔ سۄچݨ لئی سماں مںگّۄ! کِسے ولّۄں وِکھائے مجبُۄری دے ہںجھُّۄ دیکھکے پھَۄری ہاں ناں کرۄ سگۄں کُجھ سماں مںگّۄ تاں جۄ تُسِیں گھۄکھ کر سکۄں کِہ اُسدی مجبُۄری وِچّ کِنّی کُ سچائی ہَے۔ اِس سمیں آپݨے آپ نال وِچار کرۄ۔ جیکر اِسدا اسر پرِوار اُتّے پَیݨا ہَے تاں پرِوارِک مَیمبراں نال سلاہ کرۄ۔ اسل وِچّ لَیݨ دیݨ دا پھَیسلا کدے وی پرِوار تۄں لُکا کے نہِیں کرنا چاہِیدا کِئُںکِہ اِسدا پتا تاں لگّ ہی جاݨا ہَے پھِر گھر وی لڑائی دا ہۄݨا سُبھاوِک ہَے۔

جیکر تُہاڈے آپݨے وِچّ کمذۄری ہَے تاں پرِوار دا بہانا ڈھال بݨا لَیݨا چاہِیدا ہَے۔ اِہ بہُتا سہی تاں نہِیں ہَے پر جیکر آپݨے وِچّ ہاں کہِݨ دی ہِمّت نہِیں ہَے تاں اِہ بہانا چںگّا سہارا بݨ سکدا ہَے۔ سۄچ وِچار کے کِیتے پھَیسلے ہمیشا سُکھدائی ہُںدّے ہن۔

پھَۄری ناںہ کرۄ

پَیسے٬ مکان جاں کِسے کِیمتی وستُۄ دی مںگّ ویلے پھَۄری ناںہ کرۄ۔ اِہ آکھݨ تاں سُݨِیا ہی ہۄݨا ہَے٬ “سکھی نالۄں سُۄم بھلا٬ جِہڑا تُرںتّ دیوے جواب۔” سچّ کہِݨ لئی دلیری چاہِیدی ہَے پر اِہ دلیری تاں تُہاڈے آپݨے لئی ہَے۔ اِہ دلیری کِسے دی گلتی جاں نُکس کڈھّݨ لئی نہِیں سگۄں آپݨے ولّۄں آپݨے آپ نُۄں سُرکھِّئت کرن دی ہَے۔ بڑی نرمی نال ناںہ کرۄ۔ آپݨی مجبُۄری دسّۄ اتے اِسدے آپسی سبںدھّاں اُتّے پَیݨ والے ماڑے پْربھاو دی وی چرچا کرۄ۔ جیکر اگلے نُۄں سمجھ آ جاوے تاں ٹھِیک ,نہِیں تاں نراذگی دی پْرواہ ناں کرۄ۔ تھۄڑھے سمیں پِچھّۄں نراذگی آپݨے آپ دُۄر ہۄ جاویگی۔

ہِمّت تۄں کمّ لَیݨا

آم دیکھݨ وِچّ آئِیا ہَے کِہ میرے ورگے کئی اِنساناں وِچّ ناںہ کہِݨ دی ہِمّت نہِیں ہُںدّی اِس کرکے اُہ آپݨے آپ نُۄں مُسِیبت وِچّ پھسا لَیںدے ہن۔ جِیون وِچّ اجِہے مَۄکے بہُت آئُںدے ہن جدۄں تُہاڈے لئی ناںہ کرنا ذرُۄری ہۄ جاںدا ہَے۔ کئی بںدّے اجِہے ڈھِیٹھ ہُںدّے ہن کِہ اُہ مںگّݨ لگِّیاں شرم نہِیں کردے۔ اجِہے بںدِّیاں تۄں ساودھان رہِݨ دی لۄڑ ہَے۔ اِہ وی دیکھۄ کِہ مںگّ کرن والا تُہاڈے کِنّا کُ نیڑے ہَے۔ کی اُہ بہُت ہی نذدِیکی رِشتیدار ہَے جاں گُۄڑھا مِتّر ہَے٬ جِہڑا تُہاڈے وی کئی وار کمّ آئِیا ہَے۔ اجِہی ستھِتی وِچّ وی ہِمّت دی لۄڑ ہَے۔ آپݨے پہِلاں تۄں مِتھے رُجھیوِیاں اتے لۄڑاں دی سمِیکھِیا کرۄ٬ پھِر کۄئی پھَیسلا کرۄ۔ کِسے لۄڑوںدّ دی مدد کرنا گُناہ نہِیں ہَے پر آپݨِییاں سِیماواں دا وی دھِیان رکھّݨا ذرُۄری ہَے۔ اجِہی ہاں ناں کرۄ جِس بارے سۄچ سۄچ تُہانُۄں پچھتاواں ہُںدّا رہے۔ پچھتاویں دا سںتّاپ کئی وار رِشتِیاں وِچّ ہی تریڑاں نہِیں پائُںدا سگۄں سِہت اُتّے وی بُرا پْربھاو پائُںدا ہاں۔ ہمیشا آپݨی چادر دیکھ ہی پَیر پسارنے چاہِیدے ہن۔ بہُتے بچّے نشِیاں دے چکّر وِچّ اِسے کرکے پھس جاںدے ہن کِہ اُہ پہِلی وار ٹھۄک کے ناںہ نہِیں کر سکدے۔ ساتھی مِہݨے وی مارنگے۔ رِشتیدار آکھݨگے تیرے بھرا دا وِیاہ رۄذ رۄذ نہِیں ہۄݨا٬ کۄک وِچّ رلا کے دارُۄ پیش کر دیݨگے۔ اجِہی ڈھاݨی تۄں دُۄر رہۄ کِئُںکِہ اِکّ وار ہاں ہۄ گئی مُڑ اِس چکّر وِچّۄں نِکلݨا اَۄکھا ہۄ جاویگا۔

جِیون وِچّ پھَیسلے سۄچ سمجھ کے لوۄ۔ ناںہ کہِݨ دی دلیری پَیدا کرۄ۔ جھِجک جاں ’اگلا کی آکھُۄ‘ نُۄں تِیاگۄ۔ اِکّ وار کِیتی ناںہ ہمیشا سُکھی رکھّدی ہَے جدۄں کِہ جھیپ وِچّ آ کے کِیتی ہاں سدا دُکھی کردی ہَے۔ رِشتے جھیپ کرکے وِگڑدے ہی ہن۔ جِیون وِچّ سچّ دا ساتھ دیوۄ٬ جھُۄٹھ دا ساتھ دیݨ تۄں دُۄر رہۄ٬ نتِیجے ودھِییا پْراپت ہۄݨگے۔

ہُݨ مَیں اِکّ نِجّی انُبھو ساںجھا کرکے سماپتی کراںگا۔ اِہ گھٹنا سنّ 1963 دی ہَے۔ میری پںچّائِت چۄݨاں کروائُݨ وِچّ ڈِئۄُٹی لگّی سی۔ ستّ پِںڈّاں وِچّ چۄݨ ہۄݨی سی۔ تِنّ پِںڈّاں وِچّ شاںتی پُۄروک کمّ نپیرے چڑھ گِیا۔ ساڈی ٹِیم چَۄتھے پِںڈّ پُجّی۔ اُتھّۄں دا سرپںچّ اگاںہودھُۄ کِسان ہۄݨ کرکے میرا جاݨُۄ سی۔ ساڈے رہِݨ دا اُسنے ودھِییا پْربںدھّ کِیتا۔ دُۄجے دِن نامذدگِییاں ہۄݨِییاں سن۔ سرپںچّ نُۄں یکِین سی کِہ اِس وار وی اُہ بِناں مُکابلا جِتّ جاویگا۔ نامذدگِییاں بھرن دے اَین اکھِیرلے مَۄکے اُسدی وِرۄدھ دھِر نیں آپݨا اُمِیدوار کھڑھا کر دِتّا۔ سرپںچّ بہُت گُسّے وِچّ آ گِیا۔ اُسنے پںچّائِت سَیکٹری نُۄں بُلائِیا تے پِچھلی تارِیکھ وِچّ وِرۄدھی اُمِیدوار دے چںدّا ٹَیکس ناں دیݨ دا متا لِکھوا دِتّا۔ مَینُۄں اُسنے لِکھتی شِکائِت کر دِتّی کِہ اِسنے ٹَیکس نہِیں دِتّا٬ اِس کرکے اِسدے کاگذ ردّ کِیتے جاݨ۔ مَیں اُس نُۄں سمجھائِیا کِہ تُۄں جِتّ تاں جاݨا ہی ہَے٬ چۄݨ ہۄ لَیݨ دے۔ پر اُہ آپݨی ذِد ’تے اڑ گِیا۔ مَیں آپݨے نال آئے ٹھاݨیدار نُۄں آکھکے دۄ ہۄر سِپاہی مںگّوا لئے۔ میرے جاݨُۄ کُجھ ہۄر آگُۄ بُلا کے اُنہاں تۄں سِپھارش کرن لئی کِہا گِیا۔ پہِلاں تاں مَیں تِیار ہۄ گِیا کِہ اِہ میرے پُراݨے جاݨُۄ ہن٬ اَیویں کِئۄں سبںدھّ کھراب کرنے ہن۔ پر میری ذمِیر نیں آگِیا نہِیں دِتّی۔ کاگذاں دی پڑتال کرن پِچھّۄں مَیں دۄواں اُمِیدواراں دے نام سُݨا دِتّے۔ اُہ تاں میرے کھِلاپھ نائرے لائُݨ لگّ پئے تے شِکائِت کرن دی دھمکی وی دِتّی۔ دۄ ہۄر سِپاہی آئُݨ نال ستھِتی کابُۄ وِچّ رہی۔ وِرۄدھی دھِر نیں کھُشی منائی۔ دُۄجے دِن چۄݨ ہۄئی۔ بی.ڈی.پی.اۄ. اتے اُس نال پںچّائِت اپھسر وی دیکھݨ آئے۔ چۄݨ ہۄ گئی۔ جِتّ تاں پُراݨے سرپںچّ دی ہۄݨی سی۔ چۄݨاں دی سماپتی پِچھّۄں ڈِپٹی کمِشنر نیں رِیوِیئۄُ مِیٹِںگّ کِیتی۔ شِکائِت اُس کۄل وی پہُںچّی سی پر اُسنے مِیٹِںگّ وِچّ میرے پھَیسلے دی شلاگھا کِیتی تے باکی سٹاپھ نُۄں بِناں کِسے پْربھاو اتے ڈر تۄں پھَیسلے لَیݨ دی سلاہ دِتّی۔ اِہ تاں سچائی ہی ہُںدّی ہَے۔ اجِہے پھَیسلے آپݨے ذمِیر دی آواذ سُݨ کے کرنے چاہِیدے ہن۔ باہری اسر کبُۄل کے ہاں نہِیں آکھ دیݨی چاہِیدی۔ بہُتِییاں اُلجھݨاں دا کارن سمیں سِر ناںہ ناں کرنا ہی ہُںدّا ہَے۔ دِماگی بۄجھ تۄں مُکت ہۄݨ لئی ناںہ کرن دی دلیری پَیدا کرۄ۔

* * * * *